Yıllık ücretli izin, Anayasa ve 4857 sayılı İş Kanunu ile güvence altına alınan temel bir çalışan hakkıdır. Çalışanın fiziksel ve zihinsel sağlığını korumak amacıyla düzenlenen bu hak, işverenin tek taraflı olarak kaldıramayacağı vazgeçilmez bir sosyal güvencedir. Yıllık izin ücreti ise çalışanın iş sözleşmesi sona erdiğinde, kullanmadığı izin günlerinin parasal karşılığını ifade eder.
İzin ücreti hesaplamasında işçinin son brüt maaşı esas alınır. Giydirilmiş brüt değil, sosyal yardımlar hariç çıplak brüt maaş üzerinden hesaplama yapılır. Bu tutar 30'a bölünerek günlük ücret bulunur ve kullanılmamış izin günü sayısı ile çarpılır. Sonuç üzerinden gelir vergisi (%15-40 arası kümülatif matrah dilimine göre), damga vergisi (%0.759) ve sigorta primleri kesilir.
4857 sayılı İş Kanunu'na göre yıllık izin süreleri kıdeme göre belirlenir: 1-5 yıl arası çalışanlara 14 gün, 5-15 yıl arası çalışanlara 20 gün, 15 yıldan fazla çalışanlara ise 26 gün yıllık izin hakkı verilir. 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük çalışanlar için izin süresi kıdeme bakılmaksızın 20 günden az olamaz. Yer altı işlerinde çalışanlar için bu süreler 4'er gün artırılır.
Yıllık izin hakları devreder ve zamanaşımına uğramaz. Çalışan istifa etse veya işten çıkarılsa dahi birikmiş tüm izin günlerinin ücretini alma hakkına sahiptir. Ancak çalışma ilişkisi devam ederken "izin kullanmayayım parasını alayım" şeklinde bir uygulama yasal değildir. İşveren, çalışanı izne çıkarmak zorundadır ve izin ücretinin iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren 5 yıl içinde talep edilmesi gerekir.
| Çalışma Süresi | İzin Hakkı | Açıklama |
|---|---|---|
| 1-5 Yıl | 14 Gün | Asgari yasal süre |
| 5-15 Yıl | 20 Gün | Orta kıdem |
| 15+ Yıl | 26 Gün | Uzun kıdem |
| Yer altı işleri | +4 Gün | Ek izin hakkı |
Sonucu yorumlarken kullanacağınız kısa özet, yöntem, kaynak ve kontrol notları aşağıda yer alır.
Bu araç, güncel brüt ücret ve kıdem yılına göre kullanılmamış yıllık izin günlerinin yaklaşık ücret karşılığını hesaplar. Sonuç, çıkış bordrosu öncesi hızlı bir referanstır.
Gerçek bordroda birikmiş izin günü, yaş/kıdem özel hükümleri ve kesinti yapısı farklı olabilir. İşten çıkış belgesi ve bordro kayıtları ayrıca kontrol edilmelidir.
Kullanılmayan yıllık izin ücreti kural olarak iş sözleşmesi sona erdiğinde alacağa dönüşür. Çalışma sürerken para karşılığı izin kullanmama uygulaması genel yaklaşım değildir.
Kullanılmayan izinlerin akıbeti çalışma ilişkisi ve zamanaşımı süresiyle birlikte değerlendirilir. İşten ayrılışta birikmiş izin günleri ayrıca hesaplanmalıdır.
İzin ücreti bordro içinde farklı kesintilere tabi olabilir. Araç hızlı tahmin üretir; gerçek ödeme kalemleri bordro ve mevzuat durumuna göre değişebilir.
İzin ücreti hesabı çoğu zaman önce bakiye, sonra çıkış paketi ve tazminat tarafıyla birlikte değerlendirilir.