Risk Yönetimi Cep Rehberi: On Maddelik Kontrol Listesi

Risk yönetimi uzun uzun anlatılabilir ama işlem anında kimse uzun metin okumaz. Bu rehber o yüzden kısa: emir vermeden önce bakılacak maddeler, sık yapılan hatalar ve karar anında kontrol edilecek sayılar.

Maddeleri sırayla okuyup geçin; her biri tek bir soruya cevap verir. Ayrıntısı olan maddelerde ilgili yazıya bağlantı var.

Bu yazıdaki grafikler EUR/USD günlük gerçek fiyat verisinden üretildi. Gösterge değerleri saf hesapla, elle seçim yapılmadan çizildi.

İşlem açmadan önce on madde

Bu liste emir ekranını açtıktan sonra, düğmeye basmadan önce geçilecek kontrolleri içerir:

1. Stop nerede? Emir vermeden önce stop seviyesi belli olmalı. Stop sonradan düşünülen bir şey değil, pozisyon büyüklüğünün girdisidir.
2. Mesafe kaç pip? Giriş ile stop arasındaki mesafeyi sayı olarak bilin. Göz kararı mesafe, göz kararı risk demektir.
3. Bu mesafe oynaklığa uygun mu? Sabit pip stop, oynak dönemde gürültüye takılır. ATR'ye bakın.
4. Riskim kaç para? Yüzde değil, para olarak. Yüzde bir soyuttur; "yüz birim" somuttur.
5. Lot bu riske uygun mu? Mesafe büyüdüyse lot küçülmeli. Aksi hâlde risk yüzdeniz her işlemde değişir.
6. Hedef nerede? Hedef yoksa çıkış kararını duygu verir. Hedefi de emirden önce belirleyin.
7. Risk/ödül oranı kaç? Mesafeleri karşılaştırın. Oran düşükse kazanma oranınızın çok yüksek olması gerekir.
8. Açık başka pozisyonum var mı? Aynı yönde korelasyonlu pozisyonlar tek bir bahistir; toplam riski ayrıca hesaplayın.
9. Veri açıklaması var mı? Yüksek etkili veri saatlerinde spread genişler ve stop beklenenden uzakta çalışabilir.
10. Bu işlemi neden açıyorum? Cevap bir cümlede yazılamıyorsa işlem plansızdır. Kayıt tutuyorsanız bu cümleyi yazın.

Risk yönetimi hataları: yedi madde

Aşağıdakiler sık görülen ve pahalıya mal olan hatalardır:

1. Stopu geriye almak: Fiyat stopa yaklaşınca stopu uzaklaştırmak, planlanan riski büyütür. Bir kez yapıldığında ikinci kez yapmak kolaylaşır.
2. Kaybı katlayarak telafi: Pozisyonu büyüterek geri almak, kaybı erteler ve büyütür. Hesabın altı kayıpta bittiğini martingale yazımızda hesapladık.
3. Sabit lot kullanmak: Mesafe değişirken lot sabit kalırsa risk yüzdeniz kontrolsüz değişir.
4. Kaldıracı risk sanmak: Kaldıraç teminatı belirler, riski değil. Riski mesafe ve lot belirler.
5. Maliyeti unutmak: Spread, komisyon ve swap her işlemde vardır. Kısa vadeli işlemde toplam sonucun içinde büyük yer kaplar.
6. Korelasyonu görmezden gelmek: Beş dolar paritesinde aynı yönde pozisyon, beş ayrı bahis değil tek bir bahistir.
7. Kayıt tutmamak: Kayıt olmadan neyin işe yaradığı bilinemez. İşlem günlüğü yazımızda hangi alanların tutulacağını anlattık.

Risk yönetimi neyi ölçer

Risk yönetimi tek bir soruya cevap verir: bu işlem ters giderse ne kaybederim? Cevap para olarak verilebiliyorsa risk yönetiliyordur; verilemiyorsa yönetilmiyordur.

Bu ölçüt sade ama ayırt edicidir. "Dikkatli işlem yapıyorum", "stop kullanıyorum" gibi ifadeler bir sayı üretmez. Oysa mesafe × lot × pip değeri her zaman bir sayı verir ve o sayı işlemden önce bilinebilir.

Kayıp tarafını görmek için drawdown hesaplayıcısı ve risk of ruin hesaplayıcısı kullanılır; ikisi de tahmin değil hesap üretir.

Karar anında bakılacak sayılar

Bu üç sayıyı işlem öncesi bilmek, sonrasında pişmanlığı azaltır:

1. İşlem başına risk: Para olarak. Lot büyüklüğü hesaplayıcısı mesafe ve yüzdeden lotu verir.
2. Toplam açık risk: Tüm açık pozisyonların toplamı. Tek işlemin riski küçük olsa da toplam büyük olabilir.
3. En kötü senaryo: Kayıp serisi geldiğinde bakiye ne olur? Drawdown hesaplayıcısı ve risk of ruin hesaplayıcısı bunu gösterir.
4. Beklenti: Uzun vadede sistemin ne ürettiği. Beklenen getiri hesaplayıcısı kazanma oranı ve ortalama kazanç/kayıptan hesaplar.

Risk yönetimi ve pozisyon büyüklüğü

Risk yönetiminin tek somut çıktısı lot büyüklüğüdür. Geri kalan her şey bu sayıya varmak içindir: stop mesafesi, risk yüzdesi ve pip değeri birleşip kaç lot açacağınızı belirler.

Bu yüzden "riskimi yönetiyorum" demek, pratikte "lotumu mesafeye göre ayarlıyorum" demektir. Sabit lot kullanan biri, ne kadar dikkatli olursa olsun riskini yönetmiyordur — çünkü mesafe değiştikçe riski de değişir.

Dört yöntemi aynı senaryoda karşılaştırdığımız pozisyon büyüklüğü yazımızda sabit lot ile sabit yüzde arasındaki farkı sayıyla gösterdik: aynı lotla 20 ve 100 pip stop arasında risk beş kat değişiyor.

Kayıp serisine hazırlık

Kayıp serisi gelecek; sorun ne zaman geleceği değil, geldiğinde ne olacağıdır. Yüzde beş riskle yirmi ardışık kayıp bakiyenin üçte ikisini siler; aynı seri yüzde bir riskle yüzde 18 kayıpla atlatılır. Tabloların tamamı kayıp serisi yazımızda var.

Hazırlık üç şeyden ibaret: riski önceden küçültmek, seri sırasında sistemi değiştirmemek ve kayıt tutmak. Üçü de seri başlamadan yapılır; başladıktan sonra hiçbiri işe yaramaz.

Sık sorulan sorular