Hedging, mevcut bir pozisyonun riskini azaltmak için ters yönde ikinci bir pozisyon açmaktır. Kulağa risksiz gelir: bir taraf kaybederse diğeri kazanır.
Ancak forex hesabında aynı paritede ters pozisyon açmak, riski kapatmaz — onu dondurur ve üstüne maliyet ekler. Bu yazıda farkı açıyoruz.
Bu yazıdaki grafikler EUR/USD günlük gerçek fiyat verisinden üretildi. Gösterge değerleri saf hesapla, elle seçim yapılmadan çizildi.
Hedging türleri ve gerçek karşılıkları
"Hedge" kelimesi çok farklı şeyler için kullanılıyor:
| Tür | Ne yapılır | Riski kapatır mı | Maliyeti |
|---|---|---|---|
| Aynı paritede ters pozisyon | EUR/USD al + EUR/USD sat | Dondurur, kapatmaz | İki spread + iki swap |
| Korelasyonlu parite | EUR/USD al + USD/CHF al | Kısmen | İki spread + iki swap |
| Farklı enstrüman | Parite + altın | Belirsiz | İki spread + iki swap |
| Gerçek ticari hedge | Döviz geliri + vadeli satış | Evet | Vadeli sözleşme maliyeti |
İlk satır en yaygın ve en yanıltıcı olanı. Aynı paritede eşit büyüklükte ters pozisyon açmak, net maruziyetinizi sıfırlar. Ama pozisyonu kapatmakla aynı şey değildir: iki spread ödemiş ve iki swap yükü almış olursunuz.
Son satır ise hedging'in gerçek anlamı: bir ihracatçının gelecekteki döviz gelirini bugünden sabitlemesi. Orada amaç kâr değil, belirsizliği ortadan kaldırmak.
Hedging kavramı nereden geliyor
Terim tarım piyasalarından geliyor. Hasadını aylar sonra satacak bir çiftçi, fiyatın düşmesinden endişe eder; vadeli sözleşmeyle bugünden satış fiyatını sabitler.
Burada amaç kâr değil belirsizliği ortadan kaldırmak. Fiyat yükselirse çiftçi bu yükselişten yararlanamaz — ama zaten amacı o değildi.
Forex hesabında "hedge" denen şey ise genellikle bu değil: zarar eden bir spekülatif pozisyonu kapatmak yerine dondurmak. Aynı kelime, tamamen farklı iki işlem için kullanılıyor ve karışıklık buradan doğuyor.
Hedging neden riski kapatmaz
Aynı paritede ters pozisyon açtığınızda net pozisyonunuz sıfır olur ama hesabınızda iki açık işlem vardır. Sonuçları:
- İki spread ödersiniz: Açılışta biri, kapanışta diğeri. Pozisyonu kapatsaydınız tek spread öderdiniz.
- İki swap yükü taşırsınız: Genellikle biri pozitif biri negatif ama toplam nadiren sıfır. Fark maliyettir.
- Teminat bağlanır: İki pozisyon da teminat tüketir. Broker'a göre değişir ama serbest teminatınız azalır.
- Karar ertelenir: Asıl sorun bu. Hangi pozisyonu ne zaman kapatacağınız sorusu çözülmemiştir; sadece ertelenmiştir.
İddia ile ölçüm arasındaki fark
İddia: "Hedge yaparsam kaybım durur."
Gerçekte olan: Kayıp o anki seviyede sabitlenir ama ortadan kalkmaz. Üstüne iki spread ve sürekli swap eklenir. Yani kayıp durmaz — yavaş yavaş büyümeye devam eder.
Aynı sonucu pozisyonu kapatarak, tek spread ödeyerek ve swap taşımadan elde edebilirsiniz.
Hedging ile korelasyon ilişkisi
Farklı paritelerle hedge yapmak, korelasyona dayanır. EUR/USD ile USD/CHF ters yönde hareket ettiği için biri diğerini kısmen dengeler.
Grafikteki aralık sorunu gösteriyor. EUR/USD ile USD/CHF arasındaki korelasyon −0,94 ile −0,44 arasında gezinmiş. İlişkinin zayıfladığı dönemlerde hedge beklendiği gibi çalışmaz.
Daha kötüsü: iki pozisyon aynı anda zarar edebilir. Korelasyon −1 olmadıkça bu ihtimal her zaman vardır. Korelasyonun nasıl ölçüldüğünü ve neden sabit olmadığını korelasyon yazımızda ayrıntılandırdık.
Hedging ile pozisyon kapatma karşılaştırması
İkisi arasındaki farkı sayıya dökelim. Zarar eden bir EUR/USD pozisyonunuz var ve iki seçeneğiniz:
| Kalem | Pozisyonu kapatmak | Hedge yapmak |
|---|---|---|
| Ödenen spread | 1 kez | 2 kez (şimdi + kapanışta) |
| Gecelik swap | Yok | İki pozisyon boyunca sürer |
| Bağlanan teminat | Serbest kalır | İki pozisyon için bağlı |
| Zarar durumu | Gerçekleşir, biter | Sabitlenir, maliyet ekler |
| Karar | Verilmiş olur | Ertelenir |
| Zihinsel yük | Kapanır | Devam eder |
Tablodaki her satır kapatmanın lehine. Hedge'in tek sağladığı şey kararı ertelemek — ve o erteleme ücretli.
Bu, hedge'in her zaman yanlış olduğu anlamına gelmiyor. Aşağıdaki dar durumlarda anlamlı olabilir; ama zarar eden spekülatif bir pozisyon o durumlar arasında değil.
Hedging ne zaman anlamlı
Spekülatif hesapta nadiren. Gerçek kullanım alanları dar ve belirli:
| Durum | Neden anlamlı | Alternatifi |
|---|---|---|
| Ticari döviz riski | Gelecekteki nakit akışı sabitlenir | Yok |
| Vergi/hukuki kısıt | Pozisyon kapatılamıyor | Duruma bağlı |
| Kısa süreli olay riski | Veri saatinde geçici koruma | Pozisyonu küçültmek |
| Spekülatif kayıp | Anlamlı değil | Pozisyonu kapatmak |
Son satır özetliyor: zarar eden bir spekülatif pozisyon için hedge, kapatmanın pahalı bir taklididir.
Grafikler gerçek veriden, kurallar önceden yazıldı
Bu yazıdaki grafikler gerçek EUR/USD günlük fiyat verisinden üretildi. Gösterge hesapları koda yazıldı, veri tarandı ve çıkan adaylar arasından ölçüye göre en belirgini çizildi. Hiçbir grafik elle seçilmedi.
Bu ayrım önemli. Geçmiş grafikte istediğiniz deseni bulmak her zaman mümkündür; kuralı önceden yazıp veriyi taratmak ise sonucu seçme imkânını ortadan kaldırır.
Hedging maliyeti nasıl hesaplanır
Toplam maliyet dört kalemden oluşur ve hepsi ölçülebilir:
- İki spread: Her iki pozisyonun açılışı. Spread hesaplayıcısı parasal karşılığını verir.
- Net swap: İki pozisyonun gecelik yükü toplanır; nadiren sıfırlanır. Swap hesaplayıcısıyla ölçülebilir.
- Teminat maliyeti: Bağlanan teminatın fırsat maliyeti. Teminat hesaplayıcısı gereken tutarı gösterir.
- Kapanış maliyeti: Sonunda iki pozisyon da kapatılacak; spread yeniden ödenecek.
Toplamı işlem maliyeti hesaplayıcısında birleştirip pozisyonu doğrudan kapatma senaryosuyla karşılaştırmak, kararı sayıya döker. Pozisyon büyüklüğünü küçültmenin etkisini lot büyüklüğü hesaplayıcısında görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hedge yaparsam zararım durur mu?
Zarar o seviyede sabitlenir ama iki spread ve sürekli swap eklenir. Yani toplam kayıp yavaşça büyümeye devam eder. Pozisyonu kapatmak aynı sonucu daha ucuza verir.
Hedge ile pozisyon kapatmak arasındaki fark nedir?
Kapatmak tek spread öder, teminatı serbest bırakır ve kararı sonlandırır. Hedge ise iki spread, sürekli swap ve bağlı teminat üretir; karşılığında yalnızca kararı erteler.
Kilitlenmiş pozisyon nasıl açılır?
Bir tarafı kapatarak — ki bu, en baştaki yön kararını tekrar vermek demektir. Hedge o kararı ertelemiştir, ortadan kaldırmamıştır.
Hedge kârı garantiler mi?
Garantilemez. Net maruziyet sıfırlansa bile iki spread ve sürekli swap maliyeti işlemeye devam eder; yani kilitli pozisyon zaman geçtikçe küçük bir zarar üretir.
Farklı paritelerle hedge daha mı iyi?
Korelasyona bağlı ve korelasyon sabit değil. Ölçümde EUR/USD ile USD/CHF arasındaki ilişki −0,94 ile −0,44 arasında değişti; zayıf dönemlerde koruma beklendiği gibi çalışmaz.
Hedge yapmak teminat gereksinimini azaltır mı?
Bazı brokerler kilitli pozisyonlar için indirimli teminat uygular, bazıları uygulamaz. Uygulasa bile iki pozisyonun spread ve swap maliyeti sürmeye devam eder.
Farklı hesaplarda hedge yapılabilir mi?
Teknik olarak mümkün ama aynı ekonomik sonucu üretir: iki spread, iki swap ve iki teminat. Ek olarak iki hesabı ayrı takip etme yükü doğar.
Broker hedging'e izin veriyorsa sorun yok mudur?
İzin vermesi, işlemin sizin için avantajlı olduğu anlamına gelmez. İki pozisyon iki spread ve iki swap üretir; bu brokerin gelirini artırır.
Kaynaklar ve resmi kontrol noktaları
Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir
Kaldıraçlı işlemler yüksek risk taşır ve yatırdığınız tutarın tamamını kaybetmeniz mümkündür. Buradaki örnekler kavramları anlatmak içindir; herhangi bir firma, ürün veya strateji önerisi içermez. İşlem yapmadan önce SPK Yatırımcılar İçin Rehber belgesini okuyun.
İçerik Şeffaflığı
Sonucu yorumlarken kullanacağınız kısa özet, yöntem, kaynak ve kontrol notları aşağıda yer alır.
Bu blog yazısı, konunun hesaplama ve yorum tarafını daha geniş çerçevede açıklamak için hazırlanmıştır.
Nasıl Hesaplanır?
- İçerik başlık, özet ve ana metin düzeyinde editoryal olarak düzenlenir.
- Yazı mümkün olduğunda ilgili hesaplayıcı ve kategori merkeziyle birlikte okunacak şekilde kurgulanır.
- Güncel etkisi olan başlıklarda tarih ve bağlam kontrolü kullanıcıya açık biçimde bırakılır.
Kullanılan Kaynaklar
- Yazı içeriği ve editoryal özet
- İlgili kategori merkezleri ve hesaplayıcılar
- Konuya bağlı resmi açıklama veya güncel veri ihtiyacı
Blog içeriği karar desteği sağlar; kesin oran, tarife veya canlı veri için ilgili araç ve resmi kaynak ayrıca kontrol edilmelidir.
