Fair Value Gap Nedir? Boşluk Grafikte Nasıl Bulunur

Fair value gap nedir?

Fair value gap, üç mumluk bir yapıda birinci mumun tepesi ile üçüncü mumun dibinin kesişmediği durumda aralarında kalan banttır. Türkçede dengesizlik bölgesi ya da kısaca boşluk denir.

Tanım tamamen sayısaldır: mum1.tepe < mum3.dip. Yorum gerektirmediği için farklı kişiler aynı grafikte aynı boşluğu bulur. Yaklaşımın en az tartışmalı kavramı budur.

Adındaki "fair value" ifadesi şunu anlatmaya çalışır: fiyat o bantta yeterince oyalanmamış, alıcı ile satıcı orada gerçek anlamda buluşmamıştır. Bu yüzden bölge "adil değerin" atlandığı yer sayılır.

Buradaki isimlendirme bir yorumdur. Ölçülen şey yalnızca üç mumun geometrisidir.

Fair value gap nasıl oluşur?

Boşluk, fiyatın hızlandığı anlarda ortaya çıkar. Ortadaki mum uzun bir gövde yapar; komşularının fitilleri birbirine yetişemez.

Bu hızlanmanın tipik sebepleri bellidir. Beklenmedik bir veri açıklaması, önemli bir seviyenin kırılması, ya da seans açılışında biriken emirlerin aynı anda piyasaya gelmesi.

Sakin piyasada boşluk oluşmaz. Fiyat her seviyede yeterince işlem görür ve mumların fitilleri iç içe geçer. Dolayısıyla bir boşluk görmek, o anda olağandışı bir şeyin olduğunu söyler — ne olduğunu değil.

Veri saatlerinin fiyatı nasıl oynattığını ekonomik takvim yazımızda anlattık. O dakikalarda alış-satış farkı da genişler; maliyeti spread hesaplama ile ölçebilirsiniz.

Boşluk nasıl ölçülür?

Ölçüm iki sınır arasındaki mesafedir: alt sınır birinci mumun tepesi, üst sınır üçüncü mumun dibi. Aradaki fark pip cinsinden yazılır.

Orta nokta ayrı bir anlam taşır. Bazı yaklaşımlar boşluğun tamamının dolmasını beklerken, bazıları orta noktaya kadar gelmeyi yeterli sayar. Hangisini kullanacağınızı baştan seçin.

Boşluğun kaç pip olduğu doğrudan risk hesabına girer: stop mesafesini de hedefi de bu bant belirler. Parasal karşılığı için pip değeri hesaplama, pozisyon büyüklüğü için lot büyüklüğü hesaplama kullanılır.

Her fair value gap dolar mı?

Hayır. Yaygın söylem "boşluklar er ya da geç dolar" biçimindedir ve bu cümle olduğu gibi doğru değildir.

Dört yüz günlük EUR/USD verisinde otuz dörtten fazla yukarı yönlü boşluk var. Bir kısmı günler içinde dolduruldu, bir kısmına fiyat hiç dönmedi. Dönmeyenler grafiğin geçmişinde öylece duruyor.

Buradaki hata mantıksaldır. Yeterince beklerseniz fiyat çoğu seviyeye bir gün uğrar — bu boşluğun "dolma eğilimi" değil, fiyatın dolaşma eğilimidir. "Sonunda dolar" ifadesi bir tahmin değil, süre sınırı konmadığı için yanlışlanamaz bir cümledir.

İşe yarar soru şudur: boşluk ne kadar sürede ve hangi koşullarda doluyor? Süre sınırı koyulmadan yapılan hiçbir iddia sınanamaz.

Boşluk büyüklüğü ne anlatır?

Boşluklar aynı ağırlıkta değildir. Birkaç piplik bir bant ile seksen piplik bir bant farklı şeyler söyler.

Küçük boşluklar sıradandır; hareketli her seansta birkaç tane oluşur ve çoğu kısa sürede kapanır. Büyük boşluklar seyrektir ve genellikle bir haber ya da sert bir kırılımla birlikte gelir.

Pratik sonuç: bir bandı işlem gerekçesi yapacaksanız büyüklüğünü ölçün. Grafikte on tane küçük boşluk işaretlemek, grafiği okunmaz hale getirmekten başka bir işe yaramaz.

Büyüklük aynı zamanda stop mesafesini belirler. Geniş bant geniş stop, geniş stop ise küçük lot demektir — aksi halde risk katlanır. Ölçüsünü risk yönetimi rehberimizde anlattık.

Yükseliş ve düşüş boşluğu

Yükseliş boşluğu, fiyatın yukarı atladığı durumdur ve bant fiyatın altında kalır. Fiyat geri gelirse bu bant bir destek bölgesi gibi okunur.

Düşüş boşluğunda tersi geçerlidir: bant fiyatın üzerinde kalır ve yukarı dönüşte direnç bölgesi sayılır.

Klasik destek direnç ile fark, bandın bir çizgi değil bölge olmasıdır. Klasik yaklaşımın nasıl kurulduğunu destek direnç yazımızda ele aldık; ikisi çakıştığında bölge daha çok konuşulur.

Boşluk bir işlem gerekçesi midir?

Tek başına değildir ve bu ayrım yazının en pratik kısmıdır. Bant, fiyatın geçmişte hızlı geçtiği bir bölgeyi işaretler; fiyatın oraya döndüğünde ne yapacağını söylemez.

Yaygın kullanım şudur: bant bir bekleme alanı olarak işaretlenir. Fiyat oraya geldiğinde işlem otomatik açılmaz; önce alt zaman diliminde bir tepki aranır. Tepki görülürse giriş düşünülür, görülmezse bölge geçilir.

Bu fark neden önemli? Çünkü bant, fiyatın er ya da geç uğrayacağı bir yerdir. Uğramasını sinyal saymak, takvimin bir günü gelince "tahminim tuttu" demeye benzer.

İkinci nokta, bandın içinde nereye girileceğidir. Üst sınır, orta nokta ve alt sınır üç farklı giriş demektir ve üçünün stop mesafesi de risk-ödül oranı da farklıdır. Üst sınırdan girmek erken ama ucuz, alt sınırı beklemek geç ama güvenli olabilir — ya da fiyat oraya hiç gelmez.

Üçüncüsü, aynı bandın birden fazla kez kullanılıp kullanılamayacağıdır. Fiyat bandı bir kez test edip geçtiyse, ikinci gelişte aynı ağırlığı taşıdığı varsayılamaz. Yaygın kabul, bir kez test edilen bandın tüketilmiş sayılmasıdır.

Bu üç kararı önceden yazmadan bant işaretlemek, grafiğe renk katmaktan öteye gitmez. Beklenen sonucu beklenen getiri hesaplama ile önceden görebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

Her boşluğu işaretlemek. Tarama dört yüz mumda otuz dörtten fazla aday buluyor. Hepsi anlamlı olsaydı grafik baştan sona bant olurdu.

"Nasılsa dolar" demek. Süre sınırı olmayan bir iddia sınanamaz. Doldu diye sevinmek, dolmadığında görmezden gelmekle aynı hatanın iki yüzüdür.

Boşluğa tek başına girmek. Bant bir bölgedir, sinyal değildir. Yapı teyidi olmadan girilen her bant kumar sayılır.

Zaman dilimini karıştırmak. Günlük grafikteki boşlukla beş dakikalıktaki aynı ölçekte değildir. Yapı teyidini piyasa yapısı yazımızda, kavramların bütününü ICT yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular