ICT Yaklaşımına Eleştirel Bakış: Ne İşe Yarar, Ne Yaramaz

Bir yaklaşımı anlatan yazı dizisinin sonunda onu tartan bir yazı olmazsa, dizi tanıtım broşürüne döner. Bu yazı ICT ve smart money kavramlarının nerede işe yaradığını, nerede yetersiz kaldığını ele alıyor.

Amaç yaklaşımı çürütmek değil. Neyin ölçüm, neyin iddia olduğunu ayırmak.

ICT yaklaşımına eleştirel bakış nasıl yapılır?

Bir kavramı değerlendirmenin tek dürüst yolu, onu sınanabilir hale getirmektir. "İşe yarıyor mu?" sorusu tek başına cevapsızdır; "hangi kuralla, hangi veride, kaç kez?" sorusu cevaplanabilir.

Bu yazıdaki grafikler bu yüzden kural bazlı üretildi. Kuralı koda yazdık, dört yüz günlük EUR/USD verisini taradık, çıkan örnekleri çizdik. Beğendiğimiz örneği seçmedik — seçseydik istediğimiz her sonucu üretebilirdik.

Ölçütümüz basit: bir kavram koda yazılabiliyorsa tartışılabilir, yazılamıyorsa yalnızca inanılabilir.

Yaygın iddialar ve karşılıkları

1. "Kurumlar stopları avlıyor"

İddia: Büyük oyuncular fiyatı bilinçli olarak stopların olduğu seviyeye taşır, emirleri toplar, sonra asıl yöne döner.

Karşılık: Emirlerin belirgin seviyelerin ötesinde yığıldığı doğrudur ve piyasa mikroyapısında karşılık bulur. Ama bunun kasıtlı bir avlanma olduğu ayrı bir iddiadır ve doğrulanamaz. Fiyatın emir yoğun bölgelere doğru hareket etmesi, birinin onu oraya sürüklediğini göstermez.

Kanıt durumu: Kimse bankaların emir defterini göremez. Gözlenen tek şey fiyatın seviyeyi aşıp dönmesidir; niyet gözlenmez.

2. "Yapı kırılımı devam getirir"

İddia: Önceki tepe kapanışla aşıldığında yükseliş devam eder.

Karşılık: Her zaman değil. Yukarıdaki grafik bunun sayısal karşılığıdır: seviye kapanışla aşıldı, ardından fiyat kısa sürede 316 pip altına döndü. Bu örnek elle seçilmedi; kuralı yazdık — kırılımdan sonraki sekiz mumda seviyenin altına kapanış — ve tarama altı benzer durum buldu.

Kanıt durumu: Kırılımın devam getirdiği durumlar da var, getirmediği durumlar da. Asıl soru oran; "kırılım devam getirir" cümlesi oransız söylendiğinde bilgi taşımaz.

3. "Order block her zaman tepki verir"

İddia: Fiyat order block bölgesine döndüğünde oradan tepki alır.

Karşılık: Geriye dönük bakıldığında her güçlü hareketin öncesinde bir ters mum vardır. Yani kural geçmişte her zaman doğrulanmış görünür. Bu, kuralın gücünü değil, tanımının geriye dönük kurulduğunu gösterir.

Kanıt durumu: Grafiğin sağ tarafı kapalıyken hangi bölgenin tepki vereceğini bilmek bambaşka bir iştir. Tarama dört yüz mumda on bir aday buluyor; hepsinin tuttuğunu söyleyen bir ölçüm yok.

4. "Boşluklar sonunda dolar"

İddia: Fair value gap bölgeleri er ya da geç doldurulur.

Karşılık: Süre sınırı konmadığı için bu cümle yanlışlanamaz. Yeterince beklerseniz fiyat çoğu seviyeye bir gün uğrar; bu boşluğun özelliği değil, fiyatın dolaşma özelliğidir.

Kanıt durumu: Sınanabilir hale getirmek için süre eklemek gerekir: "boşlukların yüzde kaçı otuz mum içinde doluyor?" Bu soru ölçülebilir; "sonunda dolar" ölçülemez.

5. "CHoCH dönüş demektir"

İddia: Karakter değişimi görüldüğünde trend dönmüştür.

Karşılık: CHoCH bir işarettir, sonuç değil. Yükselen bir piyasada dipler sık sık kırılır ve fiyat yoluna devam eder. Dönüşün onayı, yeni bir alçalan tepe oluşmasıdır — yani en az bir adım daha.

Kanıt durumu: Tanım mekanik olduğu için sınanabilir. Ama "CHoCH gördüm, tersine döndüm" davranışı, onayı beklemeden verilmiş bir karardır ve iki kez zarar etme ihtimalini artırır.

6. "Killzone saatlerinde girmek avantaj sağlar"

İddia: Belirli seans pencerelerinde açılan işlemler daha başarılıdır.

Karşılık: O saatlerde hacim gerçekten yüksektir ve bu ölçülebilir. Ama yüksek hacim hem daha iyi gerçekleşme hem de daha hızlı ters hareket demektir. Pencere bir filtredir, avantaj değil.

Kanıt durumu: Seans etkisi ölçülebilir ve ölçülmüştür; hangi saatte ne olduğunu işlem saatleri yazımızda ele aldık. "Killzone'da girdim" cümlesinin tek başına gerekçe sayılması ise ölçüm değil alışkanlıktır.

7. "Geriye dönük bakınca hep tutuyor"

İddia: Geçmiş grafiklerde kurallar neredeyse her zaman doğrulanıyor, dolayısıyla yaklaşım güvenilir.

Karşılık: Bu, yaklaşımın değil tanımın özelliğidir. Order block "güçlü hareketten önceki ters mum" diye tanımlanıyorsa, her güçlü hareketin öncesinde zorunlu olarak bir order block bulunur. Kural geçmişte kaçınılmaz olarak doğrulanır çünkü tanım sonuca göre kurulmuştur.

Bu tuzağın adı seçim yanlılığıdır ve fark edilmesi zordur. Grafiği açıp geriye bakan kişi yalnızca çalışmış örnekleri görür; çalışmamış olanlar göze çarpmaz çünkü orada dikkat çekecek bir hareket yoktur.

Kanıt durumu: Tek çözüm ileriye dönük sınamadır. Kuralı önceden yazıp, görmediğiniz veride çalıştırmak. Bu yazıdaki grafikler de böyle üretildi: kural önce yazıldı, veri sonra tarandı.

8. "Yeterince öğrenirsen tutarlı olursun"

İddia: Kavramları yeterince derinlemesine öğrenen yatırımcı tutarlı sonuç alır.

Karşılık: Bilgi ile uygulama arasındaki mesafe bu alanda olağandışı biçimde büyüktür. Terimleri öğrenmek bir hafta sürer; aynı kuralı yüz işlem boyunca değiştirmeden uygulamak bambaşka bir beceridir ve öğrenmekle değil disiplinle ilgilidir.

Kanıt durumu: Sonucu belirleyen şey çoğu zaman kurulumun kalitesi değil, kayıp serisinde verilen kararlardır. Bu tarafı trading psikolojisi yazımızda ele aldık.

Yaklaşımın sağlam tarafları

Eleştiri listesi uzun diye kavramların tamamı işe yaramaz sanılmasın. Yaklaşımın gerçekten değerli üç katkısı var.

Yapıyı mekanikleştirmesi. Trendi "yukarı görünüyor" yerine "son üç tepe yükseliyor" biçiminde tanımlamak, tartışmayı bitirir ve planı yazılabilir kılar. Bu tek başına ciddi bir kazanımdır.

Nokta yerine bölge düşünmesi. Destek direnç çizgisi yanıltıcıdır; fiyat tam o çizgiden dönmez. Bölge olarak düşünmek gerçeğe daha yakındır.

Tanımların çoğunun sayısal olması. FVG, BOS, CHoCH ve eşit tepeler koda yazılabilir. Bu, farklı kişilerin aynı grafikte aynı şeyi bulması demektir — göstergelerin çoğunda bile bu yoktur.

Tablonun üst yarısı çalışma çerçevesi olarak kullanılabilir. Alt yarısı için ölçü yok. Terimlerin tanımlarını ICT terimleri sözlüğümüzde topladık.

Sonuç: nasıl kullanmalı?

Kavramları bir okuma çerçevesi olarak kullanın, kehanet aracı olarak değil. Yapıyı işaretleyin, bölgeleri çizin, ama her kurulumun belirli bir oranda tutmayacağını baştan kabul edin.

Asıl belirleyici olan risk tarafıdır. Kurulum ne kadar temiz görünürse görünsün, pozisyon büyüklüğü ve stop olmadan sonuç rastlantıdır. Beklenen sonucu beklenen getiri hesaplama ile, kayıp serisi riskini risk of ruin hesaplama ile, pozisyon büyüklüğünü lot büyüklüğü hesaplama ile ölçebilirsiniz.

Kavramların tanımları için ICT yazımıza, risk çerçevesi için risk yönetimi rehberimize bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular