Piyasa Yapısı Nedir? BOS ve CHoCH Grafikte Nasıl Okunur

Piyasa yapısı nedir?

Piyasa yapısı, fiyatın oluşturduğu salınım tepe ve diplerinin dizilimidir. Trendi bir izlenim olmaktan çıkarıp sayılabilir bir şeye dönüştürür.

Yükseliş yapısı şu demektir: her tepe bir öncekinden yüksek, her dip bir öncekinden yüksek. Düşüşte tersi geçerlidir. Bu dizilim bozulduğunda yapı değişmiş sayılır.

Faydası şurada: "bence yukarı gidiyor" cümlesi tartışılır, "son üç tepe yükseliyor" cümlesi tartışılmaz. İkisi arasındaki fark, bir işlem planının yazılabilir olup olmamasıdır.

Salınım tepe ve dibi nasıl işaretlenir

Her tepe salınım tepesi değildir. Tanımı önceden yazmazsanız her mumu tepe sayabilir, grafiği anlamsız hale getirirsiniz.

1. Pencereyi seçin. Yaygın kural: solunda ve sağında beşer mum boyunca daha yükseği olmayan mum, salınım tepesidir. Beş yerine üç seçebilirsiniz — ama baştan seçin.
2. Sağdaki mumları bekleyin. Tanım gereği bir tepenin onaylanması için sağında beş mum kapanmalıdır. Bu, salınım noktalarının her zaman gecikmeli belli olduğu anlamına gelir; grafiğin sağ ucunda kesinlik yoktur.
3. Dizilimi yazın. Tepeleri ve dipleri sırayla not edin. Yükseliyor mu, alçalıyor mu, yatay mı? Cevap üç kelimeyle verilebiliyorsa yapı okunmuş demektir.
4. Son kırılımı işaretleyin. Dizilimi bozan ilk kapanış hangisi? Tepe mi kırıldı dip mi? Bu tek soru, BOS ile CHoCH ayrımını verir.
5. Pencereyi değiştirmeyin. Sonuç hoşunuza gitmediği için üç mumluk pencereye geçmek, veriyi değil kendinizi kandırmaktır.

BOS: yapı kırılımı

Önceki salınım tepesi kapanışla aşılırsa buna Break of Structure — yapı kırılımı — denir. Yükseliş yapısının devam ettiği okunur.

Kapanış vurgusu önemlidir. Fitilin seviyeyi delmesi yetmez; birçok yanlış sinyal tam olarak buradan çıkar. Yukarıdaki grafikte kırılım mumu seviyenin 98 pip üzerinde kapanmış.

Bu grafik de kural bazlı tarandı: on iki aday bulundu, aşımı en büyük olan çizildi. Elle "güzel örnek" seçilmedi.

Kırılım sonrası pozisyon açacaksanız stop mesafesi genellikle kırılan seviyenin altına konur. Mesafe değiştikçe lotu ayarlamak riski sabit tutar; lot büyüklüğü hesaplama bunu yapar. Emir tiplerini emir tipleri yazımızda anlattık.

CHoCH: karakter değişimi

Change of Character, yükseliş sürerken önceki salınım dibinin kapanışla kırılmasıdır. Yapının yönü ilk kez sorgulanır.

BOS devamı, CHoCH ise olası dönüşü işaret eder. Ama "işaret eder" ile "garanti eder" arasındaki farkı korumak gerekir: her CHoCH dönüş getirmez.

Grafikte fiyat, yükseliş sırasında oluşmuş bir dibi kapanışla kırıyor. Yaklaşımın okuması şu: alıcı baskısı zayıflamış olabilir.

Piyasa yapısı okuma: adım adım

Beşinci adım en çok atlanan ve en faydalı olanıdır. Alt zaman diliminde gördüğünüz kırılım, üst zaman diliminde yalnızca bir düzeltme hareketi olabilir.

Düzeltme oranlarını ölçmek için fibonacci hesaplama kullanabilir, seviyelerin nasıl kurulduğunu fibonacci yazımızda okuyabilirsiniz.

Piyasa yapısında likidite nerede durur?

Birbirine çok yakın iki tepe, yapının dilinde özel bir yer tutar. Bu seviyelerin hemen üzerinde stop emirlerinin biriktiği varsayılır.

Grafikteki iki tepe dokuz gün arayla neredeyse aynı fiyatta oluşmuş. Ölçülen şey budur — emirlerin orada olduğu ise çıkarımdır, kimse emir defterini göremez.

Pratik karşılığı şu: stop emrinizi bu tür bariz seviyelerin hemen ötesine koymak yaygın bir hatadır. Yerleşim mantığını stop loss yazımızda, kavramın ayrıntısını ICT yazımızda ele aldık.

Yapı bozulduğunda ne olur?

Yükseliş yapısının bozulması tek bir olay değil, bir sıra hâlinde gelir ve bu sırayı bilmek erken karar vermeyi engeller.

Önce momentum azalır: tepeler hâlâ yükseliyordur ama aralarındaki mesafe daralır. Yükseliş sürüyor gibi görünür, oysa her hamle bir öncekinden kısa kalmaktadır. Bu aşamada henüz kırılım yoktur, yalnızca yavaşlama vardır.

Ardından dip kırılır — CHoCH. Yapı ilk kez ters yönde bir işaret verir. Çoğu yatırımcının hata yaptığı yer burasıdır: tek bir CHoCH'u dönüşün kendisi sanıp pozisyonu tersine çevirmek. Oysa yükselen bir piyasada dipler sık sık kırılır ve fiyat yoluna devam eder.

Dönüşün onayı üçüncü adımdadır: yeni bir alçalan tepe oluşması. Ancak o zaman "tepeler alçalıyor, dipler alçalıyor" dizilimi kurulmuş olur. Bu üç aşamayı ayırmak, erken girip iki kez zarar etmekle beklemek arasındaki farkı yaratır.

Sabırsızlığın maliyeti ölçülebilir. Her erken karar bir işlem maliyeti doğurur ve bu maliyetler üst üste binerek beklenen getiriyi eritir.

Hangi zaman diliminde çalışmalı?

Yapı her ölçekte ayrı okunur ve aynı grafik, farklı zaman dilimlerinde birbiriyle çelişen üç ayrı hikâye anlatabilir. Bu bir çelişki değil, ölçek farkıdır.

Pratik yaklaşım iki dilimle çalışmaktır. Üst dilim yönü belirler: yapı orada yükseliyorsa yalnızca alış kurulumları aranır. Alt dilim zamanlamayı verir: giriş noktası ve stop mesafesi orada ölçülür.

Üç dilim kullanmak çoğu zaman fayda değil felç getirir. Her ek grafik yeni bir çelişki ihtimali demektir ve karar verme süresi uzadıkça fırsat penceresi kapanır.

Seçim yaptığınız zaman dilimi maliyeti de değiştirir: küçük dilimlerde işlem sayısı artar, her işlem alış-satış farkını öder. Toplamı işlem maliyeti hesaplama ile görebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

Fitili kırılım saymak. Seviyenin delinmesi ile kapanışla aşılması aynı şey değildir. Aradaki fark, yanlış sinyallerin büyük kısmıdır.

Pencereyi sonradan değiştirmek. Beş mumluk tanımla bulunan yapı hoşunuza gitmeyince üçe düşürmek, ölçüyü sonuca uydurmaktır.

Grafiğin sağ ucunda kesinlik beklemek. Salınım noktaları tanımı gereği gecikmeli onaylanır. Son mumda "tepe oldu" demek mümkün değildir.

Tek zaman dilimine hapsolmak. Yapı her ölçekte ayrı okunur ve çoğu çelişki bundan doğar. Kayıp serilerinin psikolojik tarafını trading psikolojisi yazımızda anlattık; beklenen sonucu beklenen getiri hesaplama ile ölçebilirsiniz.

Sık sorulan sorular