Bu yazı, forex hakkında en sık sorulan yirmi soruyu topluyor. Cevaplar mümkün olduğunca ölçülebilir tutuldu; yanıltıcı yaygın inançlar ayrıca işaretlendi.
Sorular başlangıçtan ileri seviyeye doğru sıralandı. Her cevabın sonunda konuyu ayrıntılandıran yazıya bağlantı var.
Bu yazıdaki grafikler EUR/USD günlük gerçek fiyat verisinden üretildi. Gösterge değerleri saf hesapla, elle seçim yapılmadan çizildi.
Forex hakkında temel sorular
1. Forex nedir?
İki para biriminin birbirine karşı alınıp satıldığı piyasa. Her işlem aynı anda bir para birimini almak ve diğerini satmaktır — EUR/USD alırken euro alıp dolar satarsınız.
2. Ne kadar sermaye gerekir?
Teknik alt sınır düşüktür ama asıl soru bu değil. Belirleyici olan, sermayenin risk kurallarınıza uyacak büyüklükte pozisyon açmaya yetip yetmediği. Çok küçük sermayede maliyet oransal olarak büyür.
3. Kaldıraç ne işe yarar?
Daha az teminatla daha büyük pozisyon açmayı sağlar. Riski belirlemez — riski stop mesafesi ve lot büyüklüğü belirler. Yüksek kaldıraçla küçük lot açan biri az risk alır.
4. Pip nedir?
Fiyattaki standart en küçük hareket birimi. Dört haneli kotasyonlarda dördüncü basamak; JPY paritelerinde ikinci basamak. Parasal karşılığı lot büyüklüğüne bağlıdır.
5. Spread nedir ve ne kadar önemli?
Alış ve satış fiyatı arasındaki fark; işlem açar açmaz o kadar zarardasınızdır. Önemi hedefinize bağlı: 10 pip hedefte 2 pip spread, hedefin yüzde 20'sidir; 100 pip hedefte yüzde 2.
Risk ve pozisyon soruları
6. İşlem başına ne kadar risk almalıyım?
Herkes için geçerli bir sayı yok. Ancak yüzde arttıkça tükenme olasılığı doğrusal değil hızlanarak artar. Kendi kazanma oranınızla hesaplamadan seçmek, sonucu bilmeden karar vermektir.
7. Kaç lot açmalıyım?
Risk tutarınızı, stop mesafesi ile pip değerinin çarpımına bölerek bulunur. Mesafe değişince lot da değişmeli; sabit lot kullanmak riski kontrolsüz hâle getirir.
8. Stop koymak şart mı?
Stopsuz işlem yapılabilir ama o zaman riskiniz tanımsız olur. Pozisyon büyüklüğü hesabı stop mesafesine dayanır; mesafe yoksa hesap da yoktur.
9. Kaç ardışık kayıp normaldir?
Kazanma oranınıza bağlı. Yüzde 55 kayıp olasılığıyla 500 işlemde sekiz ardışık kayıp görme olasılığı yüzde 85. Yani sekizli seri olağandır.
10. Kaybettiğimi katlayarak geri alabilir miyim?
Hayır. 10.000 birimlik hesap yüzde 1 riskle başlayıp katlarsa altıncı kayıpta durur — yedinci pozisyon için gereken 6.400 birim yoktur. Bu hesaplanmış bir sonuç.
Analiz ve gösterge soruları
11. Hangi gösterge en iyisi?
Bu sorunun cevabı yok çünkü göstergeler farklı şeyler ölçer. Doğru soru: hangi göstergeyi hangi soru için kullanmalıyım? Yön için farklı, mesafe için farklı araç gerekir.
12. İki gösterge aynı yönü gösterirse güvenilir mi?
Değil. Göstergelerin hemen hepsi aynı fiyat serisinden türer; iki gösterge iki bağımsız kanıt değil, aynı verinin iki sunumudur.
13. Aşırı alım seviyesinde satmalı mıyım?
Ölçüm bunun tersini söylüyor. EUR/USD verisinde üst Bollinger bandını aşan günlerden sonra üç günde ortalamaya dönüş yüzde 6; ortalamanın üstündeki sıradan günlerde yüzde 26,8. Uç bölge dönüşü yavaşlatıyor.
14. Formasyonlar gerçekten çalışır mı?
Formasyon bir tarif, öngörü değil. Kuralı sıkı tanımlayınca nadirleşir: omuz-baş-omuz 400 günde iki kez, üçgen altı kez bulundu. Bu sayılarla öngörü gücü sınanamaz.
15. Hangi zaman dilimi daha güvenilir?
Güvenilirlik farkı olduğuna dair ölçülebilir bir gerekçe yok. Uzun dilimde gürültü ve maliyet payı azalır; sinyal sayısı da azalır.
Maliyet ve pratik sorular
16. Swap nedir, ne zaman ödenir?
İki para birimi arasındaki faiz farkının gecelik yansıması. Pozisyon gece taşındığında işler; pozitif ya da negatif olabilir. Hafta ortasında bir gün üç günlük swap işlenmesi yaygındır.
17. Demo hesapta kazanmak yeterli mi?
Değil. Demo hesapta kayma yoktur, emirler ideal fiyattan geçer ve psikolojik baskı bulunmaz. Demo sonuçları canlı performansın göstergesi sayılmaz.
18. Sinyal servisi kullanmalı mıyım?
Kullanılabilir ama performans iddiaları doğrulanabilir olmalı. Yalnızca kazanan sinyallerin gösterilmesi, eksik bilgidir; tam kayıt istemek gerekir.
19. Yurt dışı platform kullanabilir miyim?
Türkiye'de kaldıraçlı işlemler SPK düzenlemesine tabidir ve SPK yetkisiz platformlar konusunda uyarı yayımlar. Yetkilendirme durumunu işlem yapmadan önce kontrol etmek gerekir.
20. Ne kadar sürede kazanmaya başlarım?
Bu sorunun cevabı yok ve olmaması normal. Ancak ölçülebilir bir gerçek var: sisteminizin gerçekten çalışıp çalışmadığını anlamak yüzlerce işlem alır. Otuz işlemlik sonuç, büyük ölçüde şansı yansıtır.
Yirmi sorunun ortak teması
Cevapların çoğunda aynı ayrım tekrar ediyor: ölçülebilen ile iddia edilen arasındaki fark.
Spread'in hedefin yüzde kaçını yediği ölçülebilir. Göstergenin dönüş habercisi olup olmadığı ise bir iddiadır ve test edilmesi gerekir — test ettiğimizde bazılarının yanlış çıktığını gördük.
Bir bilgiyi değerlendirirken sorulacak ilk soru şu: bu ölçülmüş mü, yoksa tekrarlanan bir inanç mı?
Grafikler gerçek veriden, kurallar önceden yazıldı
Bu yazıdaki grafikler gerçek EUR/USD günlük fiyat verisinden üretildi. Gösterge hesapları koda yazıldı, veri tarandı ve çıkan adaylar arasından ölçüye göre en belirgini çizildi. Hiçbir grafik elle seçilmedi.
Bu ayrım önemli. Geçmiş grafikte istediğiniz deseni bulmak her zaman mümkündür; kuralı önceden yazıp veriyi taratmak ise sonucu seçme imkânını ortadan kaldırır.
Forex hakkında en yaygın yanılgılar
Yirmi sorunun içinden üçü özellikle sık tekrarlanan ve ölçümle çelişen inançlara denk geliyor.
Birincisi kaldıraç ile riskin karıştırılması. Kaldıraç teminatı belirler; riski stop mesafesi ile lot büyüklüğü belirler. Bu ikisi bağımsızdır.
İkincisi "aşırı alım" okuması. Ölçüm, uç bölgenin dönüşü hızlandırmadığını hatta yavaşlattığını gösterdi.
Üçüncüsü kaybı katlayarak telafi. Hesap altıncı ardışık kayıpta duruyor — bu bir olasılık değil, aritmetik.
Bu üçünün ortak yanı, hepsinin kulağa mantıklı gelmesi. Yaygınlıklarının sebebi de bu: yanlış oldukları ancak ölçüldüklerinde ortaya çıkıyor, sezgiyle değil.
Bir iddiayı duyduğunuzda sorulacak soru bu yüzden hep aynı: bunu ölçen bir çalışma var mı, varsa karşı testi yapılmış mı? Karşılaştırma yoksa oran tek başına bir şey anlatmaz.
Nereden başlamalı
Yirmi sorunun ardından pratik bir sıra:
- Pozisyon büyüklüğü hesabını öğrenin: Diğer her şeyden önce. Lot büyüklüğü hesaplayıcısı ile başlayabilirsiniz.
- Maliyeti hesaplayın: Kendi brokerinizin spread ve komisyonuyla. İşlem maliyeti hesaplayıcısı toplamı verir.
- Sisteminizi yazın: İşlem anında verilecek her kararı önceden. Kontrol listemizde on iki maddeyi topladık.
- Kayıt tutun: İlk işlemden itibaren. İşlem günlüğü yazımızda hangi alanların gerektiğini anlattık.
Beklenen değeri beklenen getiri hesaplayıcısıyla, kayıp derinliğini drawdown hesaplayıcısıyla ölçebilirsiniz. Üçü birlikte, sisteminizin uzun vadede ne ürettiğini ve en kötü dönemde ne kaybettireceğini gösterir.
Risk yönetiminin kontrol listesini cep rehberimizde, kayıp serilerinin matematiğini ayrı bir yazıda ele aldık.
Sık sorulan sorular
Bu yirmi soru dışında ne okumalıyım?
Sırayla üç konu: pozisyon büyüklüğü hesabı, işlem maliyeti ve kayıp serilerinin matematiği. Üçü de bu sitede ayrı yazılarda ölçümlerle anlatılıyor.
Bu yazıdaki sayılar nereden geliyor?
Ölçümler EUR/USD günlük gerçek fiyat verisinden yapıldı; olasılık hesapları ise Markov zinciriyle tam olarak hesaplandı, simülasyon değil. Her ölçümün yöntemi ilgili yazıda ayrıntılı anlatılıyor.
Forex öğrenmek ne kadar sürer?
Kavramları öğrenmek haftalar alır. Kendi sisteminizin çalışıp çalışmadığını anlamak ise yüzlerce işlem — yani aylar. İkisini karıştırmamak gerekir.
Kurs almalı mıyım?
Eğitim satın almak meşru bir seçenek ama performans iddialarına dikkat edin. Doğrulanamayan kazanç görselleri kanıt değildir; ekran görüntüleri üretilebilir.
Kaynaklar ve resmi kontrol noktaları
Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir
Kaldıraçlı işlemler yüksek risk taşır ve yatırdığınız tutarın tamamını kaybetmeniz mümkündür. Buradaki örnekler kavramları anlatmak içindir; herhangi bir firma, ürün veya strateji önerisi içermez. İşlem yapmadan önce SPK Yatırımcılar İçin Rehber belgesini okuyun.
İçerik Şeffaflığı
Sonucu yorumlarken kullanacağınız kısa özet, yöntem, kaynak ve kontrol notları aşağıda yer alır.
Bu blog yazısı, konunun hesaplama ve yorum tarafını daha geniş çerçevede açıklamak için hazırlanmıştır.
Nasıl Hesaplanır?
- İçerik başlık, özet ve ana metin düzeyinde editoryal olarak düzenlenir.
- Yazı mümkün olduğunda ilgili hesaplayıcı ve kategori merkeziyle birlikte okunacak şekilde kurgulanır.
- Güncel etkisi olan başlıklarda tarih ve bağlam kontrolü kullanıcıya açık biçimde bırakılır.
Kullanılan Kaynaklar
- Yazı içeriği ve editoryal özet
- İlgili kategori merkezleri ve hesaplayıcılar
- Konuya bağlı resmi açıklama veya güncel veri ihtiyacı
Blog içeriği karar desteği sağlar; kesin oran, tarife veya canlı veri için ilgili araç ve resmi kaynak ayrıca kontrol edilmelidir.
