ADR nedir?
ADR, Average Daily Range yani ortalama günlük aralıktır. Bir paritenin son N gün boyunca ortalama kaç pip hareket ettiğini söyler.
Tek bir soruyu cevaplar: bu parite normal bir günde ne kadar yol alır? Cevap, hedef belirlemekten stop mesafesine kadar birçok kararın zeminidir.
Gösterge değil, aritmetiktir. Ayar penceresi, sinyal çizgisi, yorum payı yoktur. Aynı veriye bakan iki kişi aynı sayıyı bulur.
Bu yalınlık onu ICT literatüründeki en az tartışmalı araç yapıyor.
Bu yazıda iddia ile ölçüm ayrı tutulur
Aşağıdaki kavramlar bir yaklaşımın kendi tanımlarıdır. "Kurumlar şurada emir biriktirir" gibi cümleler bu yaklaşımın iddiasıdır; doğrulanmış bir piyasa gerçeği olarak sunulmaz. Kimsenin bankaların emir defterini görme imkânı yok.
Grafiklerdeki işaretlemeler ise ölçümdür: kural koda yazıldı, veri tarandı, bulunan örnek çizildi. Elle seçilmedi.
Yaklaşımın nerede yetersiz kaldığını eleştirel bakış yazımızda ayrıca ele aldık.
ADR nasıl hesaplanır?
Formül tek satır:
ADR = son N günün (yüksek − düşük) değerlerinin ortalaması
| Değişken | Ne demek | Tipik değer |
|---|---|---|
| N | Kaç günlük ortalama | 5, 10 veya 20 |
| Yüksek | Günün en yüksek fiyatı | Günlük mumun üst fitili |
| Düşük | Günün en düşük fiyatı | Günlük mumun alt fitili |
| Sonuç | Ortalama aralık | Pip cinsinden yazılır |
Dikkat edilecek nokta: aralık fitilden fitile ölçülür, açılış-kapanış farkından değil. Gövde küçük olsa da fitiller uzunsa o gün hareketli sayılır.
Bir başka ayrıntı, gün sınırının platformun sunucu saatine bağlı olmasıdır. Farklı sunucularda günlük mum farklı yerde kapanır, dolayısıyla ADR değeri de birkaç pip oynayabilir.
Bu yüzden ADR'yi işlem yaptığınız platformdan hesaplayın. Gün sınırı konusunu önceki gün seviyeleri yazımızda ele aldık.
Sayısal örnek
Son beş günün aralıkları şöyle olsun:
| Gün | Yüksek | Düşük | Aralık |
|---|---|---|---|
| 1 | 1,1680 | 1,1625 | 55 pip |
| 2 | 1,1710 | 1,1660 | 50 pip |
| 3 | 1,1695 | 1,1630 | 65 pip |
| 4 | 1,1670 | 1,1625 | 45 pip |
| 5 | 1,1705 | 1,1650 | 55 pip |
Toplam 270 pip, beşe bölününce ADR = 54 pip.
Bugün fiyat 1,1660'tan açıldıysa, ADR bandı kabaca 1,1633 ile 1,1687 arasıdır — açılışın 27 pip altı ve üstü. Bu, normal bir günde beklenen hareket alanıdır.
Yukarıdaki gerçek grafikte ADR 53 pip çıkmış, o gün ise 233 pip hareket olmuş — 4,4 kat. Böyle günler nadirdir ve genellikle bir haber ya da sert kırılımla gelir.
Pip karşılığını hesaba çevirmek için pip değeri hesaplama, olası sonucu görmek için kâr zarar hesaplama kullanılır.
ADR hedef belirlemede nasıl kullanılır?
En yaygın kullanım budur ve mantığı basittir: gün içinde alınabilecek yolun bir sınırı vardır.
Fiyat günün başından beri 45 pip hareket etmişse ve ADR 54 pip ise, kalan pay yaklaşık 9 piptir. Bu noktada yeni bir alış açmak, günün hareketinin büyük kısmını kaçırmış olmak demektir.
Tersi de geçerli: gün henüz 10 pip hareket etmişse alan geniştir.
Bu bir kehanet değil, beklenti çerçevesidir. Fiyat ADR'yi aşabilir ve sık sık aşar; ama ortalamanın çok üzerinde bir hedef koymak, istisnayı kural sanmaktır.
Hedefi ADR'ye göre koymak risk-ödül oranını da belirler. Oranı risk ödül hesaplama ile, uzun vadeli beklentiyi beklenen getiri hesaplama ile görebilirsiniz.
ADR stop mesafesi için nasıl kullanılır?
İkinci ve daha az bilinen kullanım stop yerleşimidir.
Sorun şu: stopu bariz bir seviyenin tam ötesine koymak, herkesin koyduğu yere koymaktır. Pay bırakmak gerekir ama ne kadar? "Biraz" demek ölçü değildir.
ADR bu soruya sayı verir. Ortalama günlük aralığın belirli bir kesri — örneğin onda biri — pay olarak eklenir. ADR 54 pipse yaklaşık 5 pip pay demektir.
Mantığı şudur: sıradan bir dalgalanma sizi dışarı atmasın, ama gerçek bir dönüşte de gereksiz yere fazla kaybetmeyin. Pay ADR'ye bağlandığında paritenin kendi hareketliliğine uyum sağlar.
Stop uzadıkça aynı riski korumak için lot küçülmeli; lot büyüklüğü hesaplama bunu yapar. Stopların nerede biriktiğini likidite havuzu yazımızda ele aldık.
Hangi periyot seçilmeli?
| Periyot | Tepki | Uygun olduğu durum |
|---|---|---|
| 5 gün | Hızlı | Volatilite yeni değiştiyse |
| 10 gün | Dengeli | Genel kullanım |
| 20 gün | Yavaş | Uzun vadeli çerçeve |
Kısa periyot son günlerin havasını yansıtır ama tek bir olağandışı günden kolayca bozulur. Uzun periyot istikrarlıdır ama volatilite rejimi değiştiğinde geç uyum sağlar.
Seçimi baştan yapın ve değiştirmeyin. Sonuç hoşunuza gitmediği için periyodu değiştirmek, ölçüyü ölçtüğünüz şeye uydurmaktır.
ADR bandı aşıldığında ne olur?
Bandın aşılması iki farklı şey anlatabilir ve ikisini karıştırmak pahalı bir hatadır.
Birincisi: rejim değişimi. Piyasanın hareketlilik seviyesi kalıcı olarak yükselmiş olabilir. Bir haber, bir politika kararı ya da belirsizlik dönemi başlamıştır. Bu durumda aşım tek gün kalmaz; sonraki günler de geniş gelir ve ADR değeri birkaç gün içinde yukarı kayar.
İkincisi: tek seferlik sıçrama. Beklenmedik bir veri açıklaması fiyatı bir gün için savurur, ertesi gün her şey normale döner. Bu durumda o günün aralığı ADR ortalamasını geçici olarak şişirir ve birkaç gün boyunca yanıltıcı bir referans üretir.
İkisini gün içinde ayırmak mümkün değildir; ancak sonraki günlerde belli olur. Pratik korunma yöntemi, olağandışı günden sonra ADR'yi birkaç gün temkinli okumaktır.
Bazı yaklaşımlar aşırı değerleri hesaptan çıkarır — örneğin en büyük ve en küçük günü atıp kalanın ortalamasını alır. Bu, tek bir günün ortalamayı bozmasını engeller. Kullanacaksanız kuralı baştan yazın.
Üçüncü bir okuma daha var: bandın aşılmaması. Fiyat günlerce ADR'nin yarısını bile kat etmiyorsa, piyasa sıkışmış demektir. Sıkışma dönemleri genellikle geniş bir hareketle biter ve bu, ADR'nin sessiz uyarısıdır.
Sıkışma sonrası hareketin nasıl okunacağını piyasa yapısı yazımızda, maliyet tarafını işlem maliyeti hesaplama ile görebilirsiniz.
ADR kullanırken
Fitilden fitile ölçün. Gövde farkı değil, günün gerçek aralığı.
Kendi platformunuzdan hesaplayın. Gün sınırı sunucu saatine bağlı; başka platformun ADR'si sizinkinden farklı olur.
Aşılabileceğini unutmayın. ADR ortalamadır, tavan değil. Haber günlerinde birkaç katına çıkabilir.
Sık yapılan hatalar
ADR'yi tavan sanmak. Ortalamadır. Gerçek veride dört kattan fazla aşıldığı günler var.
Periyodu sonuca göre değiştirmek. Beş gün olumsuz sonuç verince yirmi güne geçmek, ölçümü anlamsız kılar.
Farklı platformun değerini kullanmak. Gün sınırı uzlaşımdır; sunucusu farklı olan platform farklı ADR verir.
Hareketli günü normal saymak. Haber günlerinde aralık katlanır ve o gün hesaplanan ADR sonraki günlerin ortalamasını da yukarı çeker. Veri saatlerinin etkisini haber ticareti yazımızda ölçtük; takvimi okumayı ekonomik takvim yazımızda anlattık.
Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir
Kaldıraçlı işlemler yüksek risk taşır ve yatırdığınız tutarın tamamını kaybetmeniz mümkündür. Buradaki örnekler kavramları anlatmak içindir; herhangi bir firma, ürün veya strateji önerisi içermez. İşlem yapmadan önce SPK Yatırımcılar İçin Rehber belgesini okuyun.
Sık sorulan sorular
ADR nasıl hesaplanır?
Son N günün her biri için yüksek eksi düşük hesaplanır, bu değerlerin ortalaması alınır. Aralık fitilden fitile ölçülür, açılış-kapanış farkından değil.
Kaç günlük ADR kullanmalıyım?
Yaygın seçenekler 5, 10 ve 20 gündür. Kısa periyot hızlı tepki verir ama tek bir olağandışı günden bozulur; uzun periyot istikrarlıdır ama geç uyum sağlar.
ADR aşılabilir mi?
Evet ve sık sık aşılır. Gerçek veride ortalamanın dört katından fazla hareket eden günler var. ADR bir tavan değil, beklenti çerçevesidir.
ADR ile ATR aynı şey mi?
Yakınlar ama aynı değil. ATR boşlukları da hesaba katan ve genellikle üstel ortalama kullanan bir göstergedir; ADR ise düz aritmetik ortalamadır ve yalnızca gün içi aralığı ölçer.
Kaynaklar ve resmi kontrol noktaları
İçerik Şeffaflığı
Sonucu yorumlarken kullanacağınız kısa özet, yöntem, kaynak ve kontrol notları aşağıda yer alır.
Bu blog yazısı, konunun hesaplama ve yorum tarafını daha geniş çerçevede açıklamak için hazırlanmıştır.
Nasıl Hesaplanır?
- İçerik başlık, özet ve ana metin düzeyinde editoryal olarak düzenlenir.
- Yazı mümkün olduğunda ilgili hesaplayıcı ve kategori merkeziyle birlikte okunacak şekilde kurgulanır.
- Güncel etkisi olan başlıklarda tarih ve bağlam kontrolü kullanıcıya açık biçimde bırakılır.
Kullanılan Kaynaklar
- Yazı içeriği ve editoryal özet
- İlgili kategori merkezleri ve hesaplayıcılar
- Konuya bağlı resmi açıklama veya güncel veri ihtiyacı
Blog içeriği karar desteği sağlar; kesin oran, tarife veya canlı veri için ilgili araç ve resmi kaynak ayrıca kontrol edilmelidir.
