Avrupa Komisyonunun haftalık petrol bülteni verilerine göre, Avrupa Birliği (AB) genelinde akaryakıt fiyatları Orta Doğu'daki çatışmaların ardından belirgin biçimde yükseldi. Birlik genelinde vergiler dahil ortalama benzin (Euro-süper 95) litre fiyatı, 23 Şubat tarihinde 1,64 euro seviyesindeyken 7 Eylül itibarıyla yaklaşık yüzde 24 artış göstererek 2,04 euroya ulaştı.
Aynı zaman aralığında dizel yakıttaki fiyat artışı benzini geride bıraktı. AB genelinde 23 Şubat günü 1,59 euro olan dizelin ortalama litre fiyatı, 7 Eylül'de yaklaşık yüzde 33 yükselişle 2,11 euro seviyesine geldi. Fiyat hareketlerinde, bölgedeki savaş nedeniyle küresel piyasalarda petrol arz güvenliğine dair artan endişeler temel etken oldu.
Petrol fiyatları ve taşımacılık riskleri
Orta Doğu'da şiddetlenen çatışmalar, doğrudan petrol üretim tesisleri ile enerji altyapısına yönelik saldırı ihtimallerini gündeme getirdi. Bu durumun yanında Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan ham petrol ve petrol ürünleri sevkiyatına dair belirsizlikler de tırmandı. Brent petrolün varil fiyatı çatışmaların etkisiyle eylül ayında 100 dolar sınırını aştı.
Avrupa'da dizel piyasasındaki arz şartlarının daralması, bu yakıt türünün benzin fiyatlarına kıyasla çok daha hızlı tırmanmasında rol oynadı. Farklı ülkelerdeki maliyetleri karşılaştırmak isteyenler Döviz Hesaplama aracını kullanabiliyor.
Benzin ve dizel artışında öne çıkan ülkeler
Üye ülkeler incelendiğinde benzin fiyatının en sert yükseldiği yerler Danimarka ve Finlandiya oldu. Danimarka'da benzinin litresi yaklaşık yüzde 36 artarak 1,94 eurodan 2,63 euroya, Finlandiya'da ise yine yaklaşık yüzde 36 yükselişle 1,71 eurodan 2,32 euroya çıktı. Bu iki ülkeyi yüzde 32 artış oranıyla Çekya ve Polonya, yüzde 29 ile Litvanya takip etti.
Dizel tarafında ise en yüksek artış oranı Bulgaristan sınırları içinde kaydedildi:
- Bulgaristan'da dizel fiyatı yaklaşık yüzde 47 yükselişle 1,23 eurodan 1,81 euroya çıktı.
- Çekya'da dizel litre fiyatında yaklaşık yüzde 44 artış gerçekleşti.
- Finlandiya'da artış oranı yüzde 42 seviyesinde kayıtlara geçti.
- Polonya yüzde 39, Belçika ise yüzde 38 yükseliş kaydetti.
Bu verilerle birlikte Çekya, Finlandiya ve Polonya hem benzin hem dizel artışında ilk 5 ülke arasına girdi. Ülkeler arasındaki değişimlerde ulusal vergi oranları, yerel para birimlerindeki dalgalanmalar, rafineri altyapıları ile yerel tedarik şartları etkili oldu.
Komisyonun piyasa değerlendirmesi
Avrupa Komisyonu, 8 Eylül tarihinde paylaştığı açıklamada Orta Doğu'daki tablonun istikrarsızlığını koruduğunu aktardı. Jeopolitik belirsizliğin özellikle dizel ve jet yakıtı başta olmak üzere petrol ürünleri piyasasında fiyat oynaklığını tetiklediği bildirildi.
Açıklamada, mevcut koşullarda AB için petrol arzı güvenliği açısından acil bir tehdit bulunmadığı belirtildi. Buna karşın çatışmaların gelecekteki seyrinin piyasa şartlarını ilerleyen hafta ve aylarda daha da sıkılaştırabileceği ifade edildi.
