Farklı alımların ağırlıklı ortalama maliyetini hesaplayın. Formül: Ortalama Maliyet = Toplam Maliyet / Toplam Miktar
Ortalama maliyet (ağırlıklı ortalama), farklı zamanlarda ve fiyatlardan alınan ürünlerin birim maliyetini hesaplamak için kullanılan bir yöntemdir. Özellikle stok takibi, yatırım portföyü yönetimi ve maliyet muhasebesi alanlarında yaygın olarak kullanılır. 2026 yılında enflasyon ortamında ortalama maliyet takibi işletmeler için kritik önem taşımaktadır.
Hesaplama yöntemi basittir: Tüm alımların toplam maliyeti, toplam miktara bölünür. Örneğin 100 adet ürünü 10 TL'den, 50 adet ürünü 12 TL'den aldıysanız, toplam maliyet 1000 + 600 = 1600 TL, toplam miktar 150 adet olur. Ortalama maliyet = 1600 / 150 = 10,67 TL/adet.
FIFO (İlk Giren İlk Çıkar) ve LIFO (Son Giren İlk Çıkar) yöntemlerinden farklı olarak, ortalama maliyet yöntemi tüm stoğu tek bir birim maliyetle değerler. Bu yöntem, muhasebe işlemlerini basitleştirir ve fiyat dalgalanmalarının etkisini yumuşatır. Türkiye'de en yaygın kullanılan stok değerleme yöntemlerinden biridir.
Kripto para ve hisse senedi yatırımlarında da "dollar cost averaging" olarak bilinen bu yöntem kullanılır. Farklı fiyatlardan yapılan düzenli alımlarla ortalama giriş fiyatı hesaplanır. Bu strateji, piyasa dalgalanmalarının etkisini azaltarak uzun vadeli yatırımda riski düşürür.
| Alım | Miktar | Fiyat | Tutar |
|---|---|---|---|
| 1. Alım | 100 adet | 10 TL | 1.000 TL |
| 2. Alım | 50 adet | 12 TL | 600 TL |
| 3. Alım | 75 adet | 11 TL | 825 TL |
| Toplam | 225 adet | - | 2.425 TL |
| Ortalama Maliyet: 10,78 TL/adet | |||
FIFO'da ilk alınan ürün ilk satılır kabul edilir, bu nedenle stoktaki ürünler son alım fiyatlarıyla değerlenir. Ortalama maliyette tüm stok tek bir ortalama fiyatla değerlenir.
Enflasyon dönemlerinde FIFO düşük maliyet göstererek yüksek kâr ve vergi çıkarır. Ortalama maliyet daha dengeli sonuç verir. Vergi planlaması için mali müşavir danışmanlığı önerilir.
Her yeni alımda ortalama maliyetin yeniden hesaplanmasıdır. Sürekli güncellenen bu yöntem, gerçek zamanlı stok değerlemesi ve fiyatlandırma için kullanılır.