Drawdown Nedir? Çıkış Planı ve Üç Toparlanma Senaryosu

Drawdown, hesabın zirvesinden dibine kadar olan düşüştür. Yüzde olarak ifade edilir ve bir sistemin en dürüst ölçüsüdür — çünkü kazancın aksine, saklanması zordur.

Drawdown'ın asıl meselesi ise çoğu kişinin geç fark ettiği bir matematiksel gerçektir: kaybı geri almak, kaybetmekten daha zordur. Yüzde 50 kaybettiyseniz başa dönmek için yüzde 50 değil, yüzde 100 kazanmanız gerekir.

Bu yazıdaki grafikler EUR/USD günlük gerçek fiyat verisinden üretildi. Gösterge değerleri saf hesapla, elle seçim yapılmadan çizildi.

Drawdown asimetrisi

Sebep basit: kayıp büyük bakiyeden, telafi küçük bakiyeden hesaplanır. 100 birimin yüzde 50'si 50 birimdir; kalan 50 birimin başa dönmesi için 50 birim daha kazanması, yani yüzde 100 artması gerekir.

Tablo doğrusal değil. Yüzde 20'ye kadar telafi makul görünüyor; yüzde 50'den sonra ise gereken kazanç hızla imkânsızlaşıyor. Yüzde 80 kayıptan çıkmak, kalan sermayeyi beş katına çıkarmak demek.

Pratik sonucu şudur: drawdown'ı sınırlamak, telafi etmekten çok daha kolaydır. Yüzde 20'de durdurulan bir düşüş yüzde 25 kazançla kapanır; yüzde 60'a bırakılan düşüş yüzde 150 ister.

Üç toparlanma senaryosu

Yüzde 30 drawdown yaşamış 10.000 birimlik bir hesap düşünelim: bakiye 7.000'e inmiş ve başa dönmek için yüzde 42,9 kazanç gerekiyor. Üç farklı tepki, üç farklı sonuç üretir:

B senaryosu en cazip görünendir ve en tehlikelisidir. Yüzde üç riskle on ardışık kayıp bakiyenin yüzde 26'sını daha siler — yani 7.000'lik hesap 5.160'a iner ve başa dönmek için gereken kazanç yüzde 42,9'dan yüzde 94'e çıkar. Kaybı hızlı kapatma girişimi, kapatılacak kaybı büyütür.

Drawdown çıkış planı

Çıkış planı, drawdown başlamadan önce yazılır. Başladıktan sonra yazılan plan, plan değil tepkidir. Dört kademeli bir yapı işe yarar:

1. Uyarı seviyesi (%10): Bir şey yapmayın, yalnızca kaydı gözden geçirin. Bu derinlik normal dalgalanma aralığındadır.
2. İnceleme seviyesi (%20): Son işlemleri okuyun. Kayıplar sistem kurallarına uygun mu, yoksa kural dışı işlemler mi var? İşlem günlüğü olmadan bu soru cevaplanamaz.
3. Küçültme seviyesi (%25): Risk yüzdesini yarıya indirin. Bu, toparlanmayı yavaşlatır ama daha derin bir düşüşü engeller.
4. Durma seviyesi (%30): İşlemi durdurun. Sebep anlaşılmadan devam etmek, anlaşılmayan bir sorunu büyütmektir.

Seviyeler örnektir; kendi sisteminizin geçmiş drawdown istatistiğine göre belirlenmelidir. Kritik olan sayıların kendisi değil, önceden yazılmış olmasıdır.

Drawdown ile kayıp serisi ilişkisi

İkisi aynı şey değildir. Kayıp serisi ardışık zararlı işlem sayısıdır; drawdown ise bakiyedeki tepe-dip düşüşüdür. Bir drawdown kesintisiz bir kayıp serisi olmadan da oluşabilir — aralarda küçük kazançlar bulunan uzun bir dönem de bakiyeyi aşağı çeker.

Pratik fark şudur: kayıp serisi sayılabilir ve önceden olasılığı hesaplanabilir. Drawdown ise hem seri uzunluğuna hem işlem büyüklüğüne bağlıdır, bu yüzden aynı kazanma oranıyla iki farklı kişi çok farklı drawdown yaşayabilir.

Belirli uzunlukta bir seriyi görme olasılıklarını kayıp serisi yazımızda Markov zinciriyle hesaplamıştık; yüzde 55 kayıp olasılığında 500 işlemde sekiz ardışık kayıp görme olasılığı yüzde 85 çıkmıştı.

Drawdown neden derinleşir

Düşüşün derinleşmesinin çoğu zaman tek bir sebebi olmaz; birkaç etken üst üste gelir:

1. Kayıp serisi: Normal olasılık davranışı. Yüzde 55 kayıp olasılığında 500 işlemde sekiz ardışık kayıp görme olasılığı yüzde 85. Tablolar kayıp serisi yazımızda.
2. Rejim değişimi: Piyasa yapısı değişir, sistemin dayandığı davranış geçerliliğini yitirir.
3. Kural dışı işlem: Plan dışı açılan pozisyonlar. Kayıt tutulmadığında bunların payı görülmez.
4. Boşluk ve kayma: Stop beklenen fiyattan çalışmaz. Büyütülmüş pozisyonda etkisi büyür.

Kendi hesabınızın drawdown derinliğini ve toparlanma gereksinimini drawdown hesaplayıcısında görebilirsiniz. Tükenme olasılığını risk of ruin hesaplayıcısı, uzun vadeli beklentiyi beklenen getiri hesaplayıcısı verir. Pozisyon büyüklüğünü küçültmek için lot büyüklüğü hesaplayıcısını kullanın.

Drawdown süresi de bir maliyettir

Buraya kadar drawdown'ı tek bir sayı olarak ele aldık: tepeden dibe yüzde kaç düşüldüğü. Bu ölçü eksiktir ve eksikliği pratikte hissedilir.

Aynı derinlikteki iki düşüş, süreleri farklıysa tamamen farklı iki deneyimdir. Kısa ve sert bir düşüş kayıt üzerinden değerlendirilebilir; aylara yayılan bir düşüş ise kararı yavaş yavaş aşındırır ve çoğu kişi sistemi tam da toparlanma başlarken terk eder.

Drawdown genelde derinlikle ölçülür ama ikinci bir boyutu daha var: süre. Yüzde 20'lik bir düşüş üç haftada toparlanabilir ya da sekiz ay sürebilir. İkisi aynı sayıyla ifade edilir, aynı şey değildir.

Uzun süren düşüşler daha yıpratıcıdır çünkü kararı bozan şey kaybın büyüklüğünden çok belirsizliğin süresidir. Sekiz aylık bir düşüşte sistemi terk etme eğilimi, aynı derinlikteki kısa bir düşüşe göre çok daha yüksektir.

Kayıt tutuyorsanız hem derinliği hem süreyi ayrı ayrı izleyebilirsiniz. Hangi alanların tutulacağını işlem günlüğü yazımızda anlattık. Süre bilgisi olmadan "bu düşüş olağan mı" sorusu cevaplanamaz.

Sık sorulan sorular