Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI), küresel askeri harcamalar ile kalkınma yardımlarını karşılaştırdığı yeni bir rapor yayımladı. "Düşen kalkınma yardımları kıskacında artan askeri harcamalar" başlıklı çalışmada, donör ülkelerin bütçe önceliğini savunmaya kaydırmasının resmi kalkınma yardımları ile sahadaki gerçek ihtiyaçlar arasındaki farkı tehlikeli biçimde büyüttüğü belirtildi. Jeopolitik risklerin öne çıkmasıyla savunmaya ayrılan payın artması, küresel insani yardım bütçelerini baskı altına alan ve yoksulluk ile gıda krizlerini ağırlaştıran temel etkenler arasında sayıldı.
Askeri harcamalar rekor kırdı, yardımlar geriledi
SIPRI verilerine göre küresel askeri harcamalar geçen yıl 2,9 trilyon dolara ulaşarak küresel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 2,5'ine çıktı ve bu seviye tarihi bir zirve oldu. Buna karşın Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) verilerine dayanan raporda, resmi kalkınma yardımlarının 2021'den bu yana kesintisiz şekilde azaldığı aktarıldı.
Düşüş Ukrayna yardımlarıyla bir süre gizlendi
Rapora göre kalkınma yardımlarındaki gerileme aslında 2021'de başladı, ancak Rusya-Ukrayna savaşının ardından Ukrayna'ya yönelen yoğun destek ile mülteci maliyetleri bu tabloyu bir süreliğine perdeledi. SIPRI, donör ülkelerin insani bütçelerde en sert kesintiyi ekonomik altyapı ve sağlık kalemlerinde yaptığını aktardı. Raporda Almanya ve Birleşik Krallık gibi Avrupa ülkelerinden örnekler de yer aldı; hükümetlerin yardım kesintilerini savunma bütçesini büyütmenin bir gerekliliği gibi sunduğu, oysa kısılan tutarların askeri harcamalardaki büyüklüğün yanında oldukça küçük kaldığı belirtildi.
2028'e kadar açığın 179 milyar dolara çıkması bekleniyor
SIPRI, çatışmalar ve doğal afetler gibi etkenleri hesaba katarak 2028 yılına kadar dünya genelinde kalkınma ve insani yardım alanında ortaya çıkacak ihtiyacın 326 milyar dolara varabileceğini öngördü. Bu tutarın, 2028 için planlanan toplam yardım taahhütlerinin üzerinde kalarak 179 milyar dolarlık bir finansman boşluğu yaratacağı hesaplandı.
- Küresel askeri harcama: 2,9 trilyon dolar (GSYH'nin yüzde 2,5'i)
- 2028 için tahmini yardım ihtiyacı: 326 milyar dolar
- Öngörülen finansman açığı: 179 milyar dolar
Savunma bütçesinden küçük bir pay açığı kapatabilir
SIPRI, savunmaya ayrılan ek kaynakların yalnızca sınırlı bir bölümünün bu açığı tamamen giderebileceğini vurguladı. Raporda, askeri gücün tek başına küresel güvenliği sağlayamayacağı, kalkınma yardımlarının da güvenliğin tamamlayıcı bir parçası olarak ele alınması gerektiği savunuldu. Uluslararası fon akışlarını ve döviz bazlı yardım tutarlarını takip etmek isteyenler döviz hesaplama aracından yararlanabilir.
