Tarım Dışı İstihdam — İngilizce kısaltmasıyla NFP — ABD'de tarım sektörü dışında bir ay içinde eklenen ya da kaybedilen iş sayısını gösterir. Her ayın ilk cuma günü açıklanır.
Piyasa açısından önemi, tek bir sayıdan fazlasını içermesinden geliyor: aynı anda işsizlik oranı ve saatlik kazanç artışı da yayımlanır. Üç sayı birden gelir ve bazen birbiriyle çelişir.
Bu yazıdaki grafikler EUR/USD günlük gerçek fiyat verisinden üretildi. Gösterge değerleri saf hesapla, elle seçim yapılmadan çizildi.
NFP verisi adım adım nasıl okunur
Sıra önemli: manşet rakama tek başına bakmak, verinin yarısını görmemek demek.
- Beklentiyle karşılaştırın: Mutlak sayı değil, beklentiden sapma fiyatlanır. 150 bin iş, beklenti 250 binken kötü; beklenti 80 binken iyi bir rakamdır.
- Geçmiş revizyona bakın: Önceki iki ayın rakamları genellikle revize edilir. Büyük bir yukarı revizyon, zayıf bir manşeti dengeleyebilir.
- İşsizlik oranını kontrol edin: Aynı anda açıklanır. İstihdam artarken işsizlik oranının da artması mümkündür — iş gücüne katılım değiştiyse.
- Saatlik kazancı okuyun: Ücret artışı enflasyon beklentisini besler. Bazı dönemlerde piyasa manşetten çok bu satıra tepki verir.
- Çelişkiyi tanıyın: Üç sayı farklı yön gösteriyorsa piyasanın ilk tepkisi genellikle kararsızdır ve yön değiştirebilir.
NFP verisi açıklandığı anda ne olur
Açıklama saniyesinde üç şey birden olur ve üçü de işlem koşullarını bozar:
| Olan | Neden | Pratik sonucu |
|---|---|---|
| Spread genişler | Likidite sağlayıcılar geri çekilir | Giriş maliyeti artar |
| Kayma artar | Fiyat hızla hareket eder | Emir beklenen fiyattan geçmez |
| Stop uzakta çalışır | Aradaki fiyatlar atlanır | Kayıp planlanandan büyük |
| Yön değişebilir | İlk tepki sonra düzeltilir | Doğru tahmin bile kaybettirebilir |
Dördüncü satır en can sıkıcı olanı: veriyi doğru tahmin edip yine de kaybetmek mümkündür. İlk hareket bazen dakikalar içinde tersine döner ve stop bu salınımda çalışır.
İddia ile ölçüm arasındaki fark
Ölçülebilir: Veri saatlerinde günlük hareket aralığı ortalamanın belirgin üstüne çıkar. Yukarıdaki grafik, kural bazlı taramayla bulunmuş böyle bir günü gösteriyor.
Ölçülemeyen: Verinin hangi yöne hareket üreteceği. Sayı beklentiden iyi geldiğinde bile fiyatın hangi yöne gideceği, o beklentinin ne kadarının zaten fiyatlanmış olduğuna bağlıdır.
NFP verisi günü nasıl hazırlanılır
Veri saatinde işlem yapmak bir tercih; yapmamak da bir tercihtir. Her iki durumda da hazırlık aynı adımları içerir:
- Saati bilin: ABD'de 08:30 doğu saati. Türkiye saatiyle farkı yaz ve kış saati uygulamasına göre değişir.
- Açık pozisyonlara karar verin: Taşıyacak mısınız, kapatacak mısınız? Kararı önceden verin, dakikalar kala değil.
- Pozisyon büyüklüğünü küçültün: Kayma ve geniş spread hesaplanan riski aşar. Küçük lot bu sapmayı sınırlar.
- Stop mesafesini genişletmeyin: Yaygın hata. Mesafe genişletilirse risk büyür; küçültülmesi gereken lottur.
- Bekleyin: Açıklamadan sonraki ilk dakikalar en gürültülü dönemdir. Beklemek bir strateji seçeneğidir.
Grafikler gerçek veriden, kurallar önceden yazıldı
Bu yazıdaki grafikler gerçek EUR/USD günlük fiyat verisinden üretildi. Gösterge hesapları koda yazıldı, veri tarandı ve çıkan adaylar arasından ölçüye göre en belirgini çizildi. Hiçbir grafik elle seçilmedi.
Bu ayrım önemli. Geçmiş grafikte istediğiniz deseni bulmak her zaman mümkündür; kuralı önceden yazıp veriyi taratmak ise sonucu seçme imkânını ortadan kaldırır.
NFP verisi nasıl toplanır
Rakam iki ayrı anketten gelir. İşyeri anketi (establishment survey) firmalara sorar ve manşet NFP sayısını üretir. Hane halkı anketi (household survey) kişilere sorar ve işsizlik oranını verir.
İki anket farklı yöntem kullandığı için sonuçları çelişebilir. İşyeri anketi bir kişinin iki işi varsa iki kez sayar; hane halkı anketi bir kez. Küçük işletmeler ve serbest çalışanlar da iki ankete farklı yansır.
Bu, "istihdam arttı ama işsizlik de arttı" gibi ilk bakışta tuhaf görünen sonuçların açıklaması. İkisi farklı soruyu farklı kişilere soruyor.
NFP verisi neden bu kadar önemli
ABD'nin istihdam durumu, Fed'in para politikası kararlarında iki ana girdiden biri. Diğeri enflasyon. Fed'in yasal görevi hem fiyat istikrarı hem azami istihdam olduğu için NFP doğrudan faiz beklentisini besler.
Zincir şöyle işler: güçlü istihdam → ekonomi sağlam → faizi yüksek tutmak mümkün → dolar cazibesi artar. Zayıf istihdam ise tersini çağrıştırır.
Ancak zincir kopabilir. Çok güçlü istihdam bazı dönemlerde "enflasyon baskısı sürüyor" diye okunur ve piyasa bunu zaten fiyatlamışsa hareket küçük kalır. Aynı sayı, farklı dönemde farklı tepki üretir. Faiz beklentisi zincirini enflasyon yazımızda ayrıntılandırdık.
NFP ile diğer istihdam verileri
NFP tek istihdam göstergesi değil ama en çok tepki üreten olanı. Ayın içinde ondan önce gelen veriler bir ön fikir verir:
| Veri | Ne zaman | Neyi ölçer | Etki düzeyi |
|---|---|---|---|
| ADP istihdam | NFP'den önce | Özel sektör istihdamı | Orta |
| Haftalık işsizlik başvuruları | Her perşembe | Yeni başvurular | Düşük-orta |
| JOLTS açık pozisyon | Aylık | Açık iş sayısı | Düşük-orta |
| NFP | İlk cuma | Toplam istihdam değişimi | Yüksek |
ADP verisi NFP'nin habercisi gibi görülür ama ikisi farklı yöntemle hesaplanır ve sık sık ayrışırlar. ADP'ye göre pozisyon almak, NFP'yi tahmin etmek anlamına gelmez.
Veri günlerinde pozisyon büyüklüğünü lot büyüklüğü hesaplayıcısıyla küçültebilir, genişleyen spread etkisini spread hesaplayıcısında görebilir, art arda kayıpların hesaba etkisini drawdown hesaplayıcısında ölçebilirsiniz. Haber anında işlem açmanın genel sorunlarını haber ticareti yazımızda ele almıştık.
Sık sorulan sorular
NFP günü işlem yapılmalı mı?
Bu bir tercih. Ancak veri saatinde koşullar farklıdır: spread genişler, kayma artar, stop planlanan yerde çalışmayabilir. Bunları hesaba katmadan normal pozisyon büyüklüğüyle işlem yapmak, farkında olmadan daha büyük risk almaktır.
NFP açıklandıktan sonra kaç dakika beklemeli?
Tek bir doğru süre yok. Ancak ilk hareketin sık sık düzeltildiği gözlemleniyor; ilk dakikaların gürültüsü geçtikten sonra bakmak, o anda karar vermekten daha az hatalı.
Beklentiler nereden öğrenilir?
Ekonomik takvimler konsensüs beklentisini yayımlar. Önemli olan sayının kendisi değil, gerçekleşenin bu beklentiden ne kadar saptığıdır.
Revizyonlar neden önemli?
Önceki ayların rakamları revize edilir ve bazen revizyon, yeni ayın manşetinden daha büyük olur. Manşete bakıp revizyonu atlamak, verinin bir kısmını görmemektir.
NFP rakamı neden bu kadar oynak?
Aylık istihdam değişimi milyonlarca işin küçük bir farkıdır ve anket yöntemiyle tahmin edilir. Örneklem hatası, mevsimsel düzeltme ve tek seferlik olaylar rakamı oynatır. Revizyonların bu kadar sık olmasının sebebi de budur.
NFP verisi öncesi pozisyon kapatılmalı mı?
Bu bir tercih. Kapatmak, hesaplanamayan riski dışarıda bırakır ama olası hareketi de kaçırtır. Taşınacaksa lot küçültmek — stop mesafesini genişletmek değil — doğru yaklaşımdır.
NFP hangi pariteleri etkiler?
ABD verisi olduğu için doğrudan dolar içeren pariteleri etkiler. Dolaylı olarak altın ve endeksler de tepki verir, çünkü ikisi de dolar ve faiz beklentisiyle ilişkilidir.
Kaynaklar ve resmi kontrol noktaları
Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir
Kaldıraçlı işlemler yüksek risk taşır ve yatırdığınız tutarın tamamını kaybetmeniz mümkündür. Buradaki örnekler kavramları anlatmak içindir; herhangi bir firma, ürün veya strateji önerisi içermez. İşlem yapmadan önce SPK Yatırımcılar İçin Rehber belgesini okuyun.
İçerik Şeffaflığı
Sonucu yorumlarken kullanacağınız kısa özet, yöntem, kaynak ve kontrol notları aşağıda yer alır.
Bu blog yazısı, konunun hesaplama ve yorum tarafını daha geniş çerçevede açıklamak için hazırlanmıştır.
Nasıl Hesaplanır?
- İçerik başlık, özet ve ana metin düzeyinde editoryal olarak düzenlenir.
- Yazı mümkün olduğunda ilgili hesaplayıcı ve kategori merkeziyle birlikte okunacak şekilde kurgulanır.
- Güncel etkisi olan başlıklarda tarih ve bağlam kontrolü kullanıcıya açık biçimde bırakılır.
Kullanılan Kaynaklar
- Yazı içeriği ve editoryal özet
- İlgili kategori merkezleri ve hesaplayıcılar
- Konuya bağlı resmi açıklama veya güncel veri ihtiyacı
Blog içeriği karar desteği sağlar; kesin oran, tarife veya canlı veri için ilgili araç ve resmi kaynak ayrıca kontrol edilmelidir.
