SMT uyumsuzluğu, ICT terminolojisinde Smart Money Technique divergence ifadesinin kısaltması. Anlattığı şey sade: birlikte hareket etmesi beklenen iki parite birbirini doğrulamıyor.
Örneğin EUR/USD yeni bir zirve yaparken GBP/USD yapamıyorsa, ikisinin ortak sürükleyicisinde — burada dolarda — bir uyumsuzluk var demektir. Bu yazıda tanımı kurala bağlayıp gerçek veride tarıyoruz.
Bu yazıdaki grafikler EUR/USD günlük gerçek fiyat verisinden üretildi. Gösterge değerleri saf hesapla, elle seçim yapılmadan çizildi.
SMT uyumsuzluğu nasıl tanımlanır
Kullandığımız kural üç maddedir ve hepsi ölçülebilir:
- İki korelasyonlu parite seçilir: EUR/USD ve GBP/USD ikisi de dolara karşı kotedir; ortak sürükleyicileri vardır.
- Tarihler hizalanır: İki serinin ortak işlem günleri eşleştirilir. Tatil günleri farklı olduğu için bu adım atlanırsa karşılaştırma kayar.
- Tepe karşılaştırması yapılır: Birinci parite art arda iki salınım tepesi yapıyor ve ikincisi daha yüksekse; aynı tarihlerde diğer paritenin ikinci tepesi daha düşük olmalı.
İkinci madde önemli ve çoğu anlatımda atlanır. İki grafik yan yana koyulup gözle karşılaştırıldığında tarih kayması fark edilmez; kodla hizalandığında zorunlu hâle gelir.
SMT uyumsuzluğu gerçek veride ne kadar sık
Yukarıdaki kuralla EUR/USD ve GBP/USD'nin ortak 356 işlem gününde iki adet SMT uyumsuzluğu bulundu. En belirgin olanında GBP/USD'nin tepesi yüzde 0,36 geride kalmıştı.
İddia ile ölçüm arasındaki fark
Ölçülen: Tanımlanan kurala uyan desen 356 günde iki kez oluştu ve uyumsuzluk büyüklüğü yüzde 0,36 ile yüzde 0,30'du. Bu, taramanın doğrudan sonucu.
İddia edilen: SMT uyumsuzluğu dönüş habercisidir. İki gözlemle böyle bir iddia sınanamaz — örneklem çok küçük.
Ayrıca dikkat: uyumsuzluk büyüklükleri yüzde yarımın altında. Bu, günlük ortalama hareket aralığının (EUR/USD'de yüzde 0,49) içinde kalan bir fark. Yani deseni gürültüden ayırmak istatistiksel olarak zor.
SMT uyumsuzluğu ve korelasyon
Yöntemin tamamı, iki paritenin gerçekten korelasyonlu olduğu varsayımına dayanır. Bu varsayım sabit değildir ve dönemsel olarak zayıflar.
EUR/USD ile GBP/USD tarihsel olarak birlikte hareket eder çünkü ikisi de dolara karşı kotedir. Ama Brexit döneminde olduğu gibi sterline özgü bir gelişme olduğunda bağ gevşer. O dönemde bulunan her "uyumsuzluk" aslında sterlinin kendi hikâyesidir, dolarla ilgili bir sinyal değil.
Bu yüzden desen aramadan önce korelasyonun o dönemde geçerli olup olmadığını kontrol etmek gerekir. Aksi hâlde bulunan şey uyumsuzluk değil, iki bağımsız serinin doğal ayrışmasıdır.
SMT uyumsuzluğu neden oluşur
İki parite tam olarak aynı şeyi ölçmez. EUR/USD hem euroyu hem doları içerir; GBP/USD hem sterlini hem doları. Ortak kısım dolardır ama diğer yarılar bağımsız hareket eder.
Dolayısıyla uyumsuzluk iki şeyden kaynaklanabilir: dolar tarafında bir değişiklik, ya da euro ile sterlin arasında bir ayrışma. Grafiğe bakarak hangisinin olduğunu ayırt edemezsiniz — bunun için EUR/GBP gibi bir çapraza bakmak gerekir.
SMT uyumsuzluğu ile klasik uyumsuzluk farkı
İkisi karıştırılır. Klasik uyumsuzluk fiyat ile bir gösterge arasındadır; SMT ise iki fiyat serisi arasında.
| Özellik | Klasik uyumsuzluk (RSI) | SMT uyumsuzluğu |
|---|---|---|
| Karşılaştırılan | Fiyat ve gösterge | İki fiyat serisi |
| Veri kaynağı | Tek enstrüman | İki enstrüman |
| Bağımsızlık | Yok — gösterge fiyattan türer | Kısmi — ortak sürükleyici var |
| Tarih hizalama | Gerekmez | Zorunlu |
| Ölçüm birimi | Gösterge puanı | Yüzde fark |
Üçüncü satır SMT'nin lehine bir nokta: RSI fiyattan türediği için gerçekten bağımsız bir kanıt sunmaz. İkinci bir parite ise kısmen bağımsız bilgi taşır. RSI uyumsuzluğu yazımızda bu bağımlılığı ölçmüştük.
Grafikler gerçek veriden, kurallar önceden yazıldı
Bu yazıdaki grafikler gerçek EUR/USD günlük fiyat verisinden üretildi. Gösterge hesapları koda yazıldı, veri tarandı ve çıkan adaylar arasından ölçüye göre en belirgini çizildi. Hiçbir grafik elle seçilmedi.
Bu ayrım önemli. Geçmiş grafikte istediğiniz deseni bulmak her zaman mümkündür; kuralı önceden yazıp veriyi taratmak ise sonucu seçme imkânını ortadan kaldırır.
SMT uyumsuzluğu ve üçüncü parite kontrolü
Uyumsuzluk bulunduğunda cevaplanmamış bir soru kalır: fark dolardan mı geliyor, yoksa iki paritenin diğer yarılarından mı? Bunu ayırt etmenin bir yolu var — çapraz pariteye bakmak.
EUR/USD ile GBP/USD ayrışıyorsa EUR/GBP'ye bakılır. Çaprazda belirgin bir hareket varsa fark euro ile sterlin arasındadır, dolarla ilgili değildir. Çapraz sakinse fark dolar tarafından gelmiş olabilir.
Bu kontrol çoğu anlatımda yok ve atlanınca yanlış sonuca götürüyor: dolarla ilgili sanılan bir sinyal, aslında iki Avrupa para birimi arasındaki bir ayrışma olabilir.
SMT uyumsuzluğu nasıl kullanılır
Ölçüm bir uyarı veriyor: desen nadir ve farklar küçük. Buna rağmen kullanılacaksa, tek başına giriş sinyali olarak değil bağlam bilgisi olarak kullanılması daha tutarlı.
- Pariteleri doğru seçin: Gerçekten korelasyonlu olmalılar. Korelasyon dönemsel değişir; sabit varsaymayın.
- Tarihleri hizalayın: Farklı tatil takvimleri seriyi kaydırır. Gözle karşılaştırma bu hatayı gizler.
- Farkı ölçün: "Uyumsuzluk var" demek yetmez; ne kadar olduğunu sayıyla ifade edin. Günlük ortalama aralığın altındaki farklar gürültüden ayrılamaz.
- Riski ayrıca hesaplayın: Desen bir yön yorumudur; stop mesafesi ve lot ayrı bir hesaptır. Lot büyüklüğü hesaplayıcısı bunu yapar.
Mesafenin parasal karşılığını pip değeri hesaplayıcısında, hedef-stop oranını risk/ödül hesaplayıcısında görebilirsiniz. ICT yaklaşımının genel sınırlarını eleştirel bakış yazımızda ele almıştık.
Sık sorulan sorular
Hangi parite çiftleri SMT için uygun?
Ortak bir para birimi taşıyan ve tarihsel olarak birlikte hareket eden çiftler kullanılır: EUR/USD ile GBP/USD, ya da AUD/USD ile NZD/USD gibi. Ancak korelasyon sabit değildir ve dönemsel olarak zayıflar.
SMT uyumsuzluğu hangi zaman diliminde aranır?
Kural her dilimde aynı uygulanır. Kısa dilimlerde örnek sayısı artar ama farklar küçüldüğü için gürültüden ayırmak zorlaşır.
SMT uyumsuzluğu ile korelasyon kopması aynı şey mi?
Değil. Korelasyon kopması, iki paritenin genel olarak birlikte hareket etmeyi bırakmasıdır ve haftalar sürer. SMT uyumsuzluğu ise tek bir tepe karşılaştırmasıdır. Korelasyon zaten kopmuşsa bulunan uyumsuzluk anlamsızlaşır.
Uyumsuzluğun büyüklüğü ne kadar olmalı?
Ölçtüğümüz iki örnekte fark yüzde 0,36 ve yüzde 0,30'du — ikisi de EUR/USD'nin günlük ortalama aralığının (yüzde 0,49) altında. Bu, deseni günlük gürültüden ayırmanın zor olduğu anlamına gelir.
Üç parite karşılaştırılabilir mi?
Karşılaştırılabilir ama her ek parite, deseni bulma olasılığını artırır. Yeterince seri karşılaştırırsanız birinde mutlaka uyumsuzluk bulursunuz; bu bir bulgu değil, arama etkisidir.
SMT hangi ICT kavramlarıyla birlikte kullanılır?
Genellikle likidite havuzu ve yapı kırılımı kavramlarıyla birlikte anlatılır. Ancak her ek kavram, geçmiş grafikte uyan bir örnek bulma olasılığını artırır; kuralları önceden yazmak bu sorunu sınırlar.
Uyumsuzluk ne kadar sürede kapanır?
Belirli bir süre yok. Uyumsuzluk kapanmadan da devam edebilir, iki parite tekrar birlikte hareket etmeye başlayabilir. "Kapanmalı" beklentisinin ölçülebilir bir dayanağı yok.
Kaynaklar ve resmi kontrol noktaları
Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir
Kaldıraçlı işlemler yüksek risk taşır ve yatırdığınız tutarın tamamını kaybetmeniz mümkündür. Buradaki örnekler kavramları anlatmak içindir; herhangi bir firma, ürün veya strateji önerisi içermez. İşlem yapmadan önce SPK Yatırımcılar İçin Rehber belgesini okuyun.
İçerik Şeffaflığı
Sonucu yorumlarken kullanacağınız kısa özet, yöntem, kaynak ve kontrol notları aşağıda yer alır.
Bu blog yazısı, konunun hesaplama ve yorum tarafını daha geniş çerçevede açıklamak için hazırlanmıştır.
Nasıl Hesaplanır?
- İçerik başlık, özet ve ana metin düzeyinde editoryal olarak düzenlenir.
- Yazı mümkün olduğunda ilgili hesaplayıcı ve kategori merkeziyle birlikte okunacak şekilde kurgulanır.
- Güncel etkisi olan başlıklarda tarih ve bağlam kontrolü kullanıcıya açık biçimde bırakılır.
Kullanılan Kaynaklar
- Yazı içeriği ve editoryal özet
- İlgili kategori merkezleri ve hesaplayıcılar
- Konuya bağlı resmi açıklama veya güncel veri ihtiyacı
Blog içeriği karar desteği sağlar; kesin oran, tarife veya canlı veri için ilgili araç ve resmi kaynak ayrıca kontrol edilmelidir.
