Aynı anda iki pozisyon açtığınızda riski böldüğünüzü düşünürsünüz. Çoğu zaman bunun tersi olur: riski böldüğünüzü sanırken katlarsınız.
Sebep korelasyon. İki parite birlikte hareket ediyorsa iki ayrı bahis değil, tek bir bahsin iki katını yapmışsınızdır. Bu yazıda yedi major paritenin gerçek korelasyonunu hesaplayıp bunun risk hesabında ne anlama geldiğini gösteriyoruz.
Bu yazıdaki korelasyon değerleri yedi major paritenin 1369 ortak işlem günündeki günlük getirilerinden hesaplandı (2021-2026). Fiyat seviyeleri değil getiriler karşılaştırıldı.
Parite korelasyonu nasıl ölçülür
Korelasyon, iki serinin birlikte hareket etme derecesidir ve −1 ile +1 arasında bir sayıyla ifade edilir. Hesap üç adımdır:
- Günlük getiriler alınır: Fiyat seviyeleri değil, değişimler. Bu ayrım kritik — iki yükselen serinin seviyeleri her zaman "korelasyonlu" görünür, oysa günlük hareketleri ilişkisiz olabilir.
- Ortak günler eşleştirilir: Farklı tatil takvimleri serileri kaydırır. Hizalanmazsa sonuç anlamsız çıkar.
- Pearson katsayısı hesaplanır: +1 tam birlikte, 0 ilişkisiz, −1 tam ters hareket demektir.
Parite korelasyonu ölçüm sonuçları
Matristen çıkan uç değerler:
| Çift | Korelasyon | Anlamı |
|---|---|---|
| AUDUSD / NZDUSD | +0,89 | Neredeyse aynı enstrüman gibi |
| EURUSD / GBPUSD | +0,79 | Çok sıkı birlikte hareket |
| GBPUSD / NZDUSD | +0,73 | Sıkı birlikte |
| EURUSD / AUDUSD | +0,65 | Belirgin birlikte |
| USDCAD / USDJPY | +0,30 | Zayıf ilişki |
| AUDUSD / USDCAD | −0,75 | Güçlü ters hareket |
| EURUSD / USDCHF | −0,76 | En güçlü ters hareket |
İlk satır dikkat çekici: AUD/USD ile NZD/USD arasındaki korelasyon +0,89. İkisi ayrı parite gibi görünür ama günlük hareketlerinin neredeyse tamamı örtüşüyor.
Son satırdaki −0,76 de aynı madalyonun diğer yüzü: EUR/USD ile USD/CHF ters yönde hareket eder çünkü birinde dolar paydada, diğerinde payda yer alır.
Korelasyon toplam riski nasıl büyütür
İşte asıl mesele. Her biri yüzde bir riskli iki pozisyon açtığınızda toplam riskiniz yüzde iki değildir. Korelasyona bağlı olarak daha az ya da daha çok olur:
| Çift | Korelasyon | Gerçek toplam risk | Sandığınız |
|---|---|---|---|
| AUDUSD + NZDUSD | +0,89 | 1,37 kat | 1,00 kat |
| EURUSD + GBPUSD | +0,79 | 1,34 kat | 1,00 kat |
| EURUSD + AUDUSD | +0,65 | 1,29 kat | 1,00 kat |
| USDCAD + USDJPY | +0,30 | 1,14 kat | 1,00 kat |
| EURUSD + USDJPY | −0,50 | 0,70 kat | 1,00 kat |
Tablodaki "gerçek toplam risk" sütunu, iki pozisyonun birleşik oynaklığının tek pozisyona oranı. AUD/USD ve NZD/USD'yi aynı yönde açarsanız, tek pozisyonun 1,37 katı risk almış olursunuz.
Son satır ise ters yönlü korelasyonun etkisi: EUR/USD ve USD/JPY'yi aynı yönde açmak toplam riski 0,70 kata düşürür — ama getiriyi de aynı oranda düşürür. Bedava öğle yemeği yok.
İddia ile ölçüm arasındaki fark
Ölçülen: Yukarıdaki korelasyonlar 1369 ortak günün günlük getirilerinden hesaplandı. Risk çarpanları da bu katsayılardan doğrudan türetildi.
İddia edilen: "Farklı paritelerde işlem yapmak riski dağıtır." Ölçüm bunu koşullu hâle getiriyor: dağıtır ancak korelasyon düşükse. AUD/USD ile NZD/USD arasında dağıtma diye bir şey yok.
Parite korelasyonu sabit midir
Hayır ve bu, tablonun tek başına yeterli olmamasının sebebi. Aynı iki paritenin korelasyonu dönemden döneme belirgin biçimde değişir.
Grafikte görülen aralık geniş: EUR/USD ile GBP/USD arasındaki 90 günlük korelasyon +0,58 ile +0,92 arasında gezinmiş. Ortalamaya (+0,79) bakıp "bu çift hep sıkı hareket eder" demek, bazı dönemlerde yanlış olur.
| Çift | En düşük | En yüksek | Aralık |
|---|---|---|---|
| EURUSD / GBPUSD | +0,58 | +0,92 | 0,34 |
| AUDUSD / NZDUSD | +0,77 | +0,95 | 0,18 |
| EURUSD / USDCHF | −0,94 | −0,44 | 0,51 |
Üçüncü satır en oynak olanı: EUR/USD ile USD/CHF arasındaki ters ilişki bazı dönemlerde neredeyse tam (−0,94), bazı dönemlerde zayıf (−0,44). Hedge amacıyla bu çifte güvenmek, ilişkinin zayıfladığı dönemlerde beklenmedik sonuç verir.
Grafikler gerçek veriden, kurallar önceden yazıldı
Bu yazıdaki grafikler gerçek EUR/USD günlük fiyat verisinden üretildi. Gösterge hesapları koda yazıldı, veri tarandı ve çıkan adaylar arasından ölçüye göre en belirgini çizildi. Hiçbir grafik elle seçilmedi.
Bu ayrım önemli. Geçmiş grafikte istediğiniz deseni bulmak her zaman mümkündür; kuralı önceden yazıp veriyi taratmak ise sonucu seçme imkânını ortadan kaldırır.
Parite korelasyonu ve çeşitlendirme yanılgısı
Çeşitlendirme, farklı varlıklara dağılarak riski azaltmaktır. Forex'te bu fikir bir engelle karşılaşıyor: major paritelerin hepsinde dolar var.
EUR/USD, GBP/USD, AUD/USD, NZD/USD — dördü de dolara karşı kote. Dördünde birden uzun pozisyon açmak, dört farklı bahis değil; doların zayıflayacağı üzerine tek bir bahsin dört katıdır.
Ölçüm bunu doğruluyor: bu dört paritenin birbiriyle korelasyonu +0,65 ile +0,89 arasında. Gerçek çeşitlendirme için farklı sürükleyicileri olan enstrümanlar gerekir — ki bu da korelasyonun düşük olduğu anlamına gelir, sıfır olduğu değil.
Korelasyon risk hesabına nasıl katılır
Pratik kural sade: açık pozisyonların toplam riskini tek tek risklerin toplamı olarak değil, korelasyonu hesaba katarak düşünün.
- Aynı yönlü pozisyonları sayın: Beş dolar paritesinde aynı yönde pozisyon, beş ayrı bahis değil; dolar üzerine tek bir bahsin beş katıdır.
- Yüksek korelasyonlu çiftleri birlikte açmayın: +0,80 üstündeki çiftler pratikte aynı enstrümandır. İkisini açacaksanız her birinin lotunu yarılayın.
- Toplam açık riski sınırlayın: İşlem başına yüzde bir kuralı yetmez; aynı anda açık toplam risk için ayrı bir tavan koyun.
- Korelasyonu dönemsel kontrol edin: Sabit varsaymayın. Kayan korelasyon aylık gözden geçirilebilir.
Pozisyon büyüklüğünü lot büyüklüğü hesaplayıcısıyla, toplam kayıp derinliğini drawdown hesaplayıcısıyla, tükenme olasılığını risk of ruin hesaplayıcısıyla ölçebilirsiniz. Yöntemleri pozisyon büyüklüğü yazımızda karşılaştırmıştık.
Korelasyon ile nedensellik farkı
Yüksek korelasyon, iki paritenin birlikte hareket ettiğini söyler; birinin diğerini hareket ettirdiğini söylemez. İkisi de üçüncü bir etkene — çoğunlukla dolara — tepki veriyordur.
Bu ayrım pratikte önemli. EUR/USD yükseldiği için GBP/USD yükselmiyor; ikisi de dolar zayıfladığı için yükseliyor. Dolayısıyla birini izleyip diğerinde işlem açmak, sanılan bilgiyi vermez.
Korelasyonun doğru kullanımı yön tahmini değil, risk ölçümü. Açık pozisyonlarınızın gerçekte kaç ayrı bahis olduğunu anlamak için kullanılır.
Sık sorulan sorular
Korelasyon kaç üstündeyse tehlikeli?
Kesin bir eşik yok ama +0,80 üstündeki çiftler pratikte aynı enstrüman gibi davranır. Ölçümde AUD/USD-NZD/USD +0,89 çıktı; ikisini birlikte açmak çeşitlendirme sayılmaz.
Ters korelasyonlu pozisyon açmak riski sıfırlar mı?
Sıfırlamaz, azaltır — ve getiriyi de aynı oranda azaltır. Ayrıca ters korelasyon da sabit değildir; ölçümde EUR/USD ile USD/CHF arasındaki ilişki −0,94 ile −0,44 arasında değişti.
Korelasyon neden getiriler üzerinden hesaplanır?
Fiyat seviyeleri üzerinden hesaplanan korelasyon yanıltıcıdır: aynı yönde trend izleyen iki seri, günlük hareketleri ilişkisiz olsa bile yüksek korelasyon gösterir. Getiriler bu sahte ilişkiyi ortadan kaldırır.
Korelasyon negatifse iki pozisyon güvenli mi?
Daha az riskli ama risksiz değil. Ölçümde EUR/USD ile USD/JPY arasındaki −0,50 korelasyon, iki pozisyonun toplam riskini 0,70 kata düşürüyor — sıfıra değil. Ayrıca ters korelasyon getiriyi de aynı oranda azaltır.
Aynı anda kaç parite açılabilir?
Sayı değil, birleşik risk önemli. Beş yüksek korelasyonlu paritede yüzde birer risk, beş bağımsız bahis değildir. Toplam açık riski korelasyonu hesaba katarak sınırlamak gerekir.
Kaç günlük pencere kullanılmalı?
Kısa pencere güncel ama gürültülü, uzun pencere durağan ama geç tepki verir. Bu yazıda hem tüm dönem (1369 gün) hem 90 günlük kayan pencere kullanıldı; ikisi birlikte hem ortalamayı hem değişkenliği gösteriyor.
Kaynaklar ve resmi kontrol noktaları
Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir
Kaldıraçlı işlemler yüksek risk taşır ve yatırdığınız tutarın tamamını kaybetmeniz mümkündür. Buradaki örnekler kavramları anlatmak içindir; herhangi bir firma, ürün veya strateji önerisi içermez. İşlem yapmadan önce SPK Yatırımcılar İçin Rehber belgesini okuyun.
İçerik Şeffaflığı
Sonucu yorumlarken kullanacağınız kısa özet, yöntem, kaynak ve kontrol notları aşağıda yer alır.
Bu blog yazısı, konunun hesaplama ve yorum tarafını daha geniş çerçevede açıklamak için hazırlanmıştır.
Nasıl Hesaplanır?
- İçerik başlık, özet ve ana metin düzeyinde editoryal olarak düzenlenir.
- Yazı mümkün olduğunda ilgili hesaplayıcı ve kategori merkeziyle birlikte okunacak şekilde kurgulanır.
- Güncel etkisi olan başlıklarda tarih ve bağlam kontrolü kullanıcıya açık biçimde bırakılır.
Kullanılan Kaynaklar
- Yazı içeriği ve editoryal özet
- İlgili kategori merkezleri ve hesaplayıcılar
- Konuya bağlı resmi açıklama veya güncel veri ihtiyacı
Blog içeriği karar desteği sağlar; kesin oran, tarife veya canlı veri için ilgili araç ve resmi kaynak ayrıca kontrol edilmelidir.
