Carry trade, düşük faizli bir para biriminden borçlanıp yüksek faizli bir para biriminde durma stratejisidir. Forex hesabında karşılığı basit: pozitif swap veren yönde pozisyon açıp beklemek.
Mantık çekici görünüyor — hiçbir şey yapmadan her gün faiz geliri. Bu yazıda o gelirin ne kadar olduğunu ve kur hareketiyle nasıl karşılaştırıldığını hesaplıyoruz.
Bu yazıdaki grafikler EUR/USD günlük gerçek fiyat verisinden üretildi. Gösterge değerleri saf hesapla, elle seçim yapılmadan çizildi.
Carry trade nasıl çalışır
İki para birimi arasındaki faiz farkı, pozisyonu gece taşıyan tarafa yansır. Yüksek faizli para birimini alıp düşük faizliyi satarsanız fark size ödenir; tersi durumda siz ödersiniz.
- Faiz farkını belirleyin: İki para biriminin politika faizleri arasındaki fark. Brokerin uyguladığı swap oranı bu farktan türer ama birebir aynı değildir.
- Yönü seçin: Pozitif swap veren yön. Broker bunu swap tablosunda gösterir.
- Pozisyonu açın ve bekleyin: Gelir her gece hesaba yansır. Hafta ortasında üç günlük swap işlenmesi yaygındır.
- Kur riskini hesaba katın: Asıl mesele burada. Faiz geliri küçük ve yavaş; kur hareketi büyük ve hızlıdır.
Carry trade neden popüler
Stratejinin cazibesi getiri büyüklüğünden değil, düzenliliğinden geliyor. Faiz geliri her gece hesaplanır; kur hareketinden bağımsız olarak birikir.
Bu düzenlilik, hesap eğrisini kısa vadede çok düzgün gösteriyor. Kur sakinken günler boyunca küçük ve istikrarlı artışlar görülüyor.
Sorun, o düzgünlüğün kalıcı olmaması. Kur hareketi geldiğinde aylarca biriken gelir kısa sürede silinebiliyor — aşağıdaki ölçüm tam olarak bunu gösteriyor.
Carry trade geliri ne kadar
Somut bir senaryo: 100.000 birimlik pozisyon, yıllık yüzde 4 faiz farkı. Gelir şöyle dağılıyor:
| Süre | Faiz geliri | Pozisyona oranı |
|---|---|---|
| 1 gün | 11 birim | %0,011 |
| 1 hafta | 77 birim | %0,077 |
| 1 ay | 329 birim | %0,329 |
| 3 ay | 1.000 birim | %1,0 |
| 1 yıl | 4.000 birim | %4,0 |
Sayılar ilk bakışta makul: yılda yüzde dört, hiçbir şey yapmadan. Ama bu geliri kur hareketiyle karşılaştırmadan değerlendirmek eksik olur.
Carry trade ve kur riski karşılaştırması
USD/JPY klasik carry örneğidir. Son 400 günlük veride ölçtük:
| Ölçü | Değer | Faiz geliri karşılığı |
|---|---|---|
| Günlük faiz geliri (%4 fark) | %0,011 | 1 gün |
| USD/JPY günlük ortalama aralık | %0,67 | 61 gün |
| USD/JPY yıllık oynaklık | %7,6 | — |
| Yıllık faiz geliri | %4,0 | 365 gün |
İkinci satır stratejinin özeti: ortalama bir günün hareket aralığı, 61 günlük faiz gelirine denk. Yani iki aylık birikimi tek bir günün dalgalanması siliyor.
Üçüncü satır da aynı yöne bakıyor: yıllık oynaklık yüzde 7,6 iken yıllık faiz geliri yüzde 4. Kur riski, faiz gelirinin yaklaşık iki katı büyüklüğünde.
İddia ile ölçüm arasındaki fark
Ölçülen: Yukarıdaki faiz gelirleri aritmetik hesap, USD/JPY volatilitesi ise 400 günlük gerçek veriden. İkisi de tartışmasız.
İddia edilen: "Carry trade pasif gelir sağlar." Gelir gerçekten oluşuyor ama net sonuç faiz geliri ile kur hareketinin toplamıdır. Ölçüm, ikinci kalemin birinciden çok daha büyük olduğunu gösteriyor.
Yani carry trade bir faiz stratejisi değil, aslında bir kur pozisyonudur — üstüne küçük bir faiz geliri eklenmiş hâlde.
Carry trade ve swap hesabı
Broker swap oranı politika faizi farkıyla aynı değildir ve bu fark stratejinin getirisini doğrudan etkiler.
Uygulamada üç kalem araya girer: brokerin aldığı pay, hesabın kaldıraç oranı ve hafta içi üçlü swap günü. Üçüncüsü sık gözden kaçar — çoğu broker hafta ortasında bir gün üç günlük swap işler, hafta sonu karşılığı olarak.
Yani "yıllık yüzde 4 faiz farkı" hesabı teorik üst sınırdır; hesaba geçen tutar bundan düşüktür. Kendi rakamlarınızı swap hesaplayıcısında görebilirsiniz.
Carry trade neden aniden bozulur
Strateji uzun süre sorunsuz çalışır, sonra kısa sürede biriken kazancı silebilir. Sebebi yapısal.
Carry pozisyonları risk iştahının yüksek olduğu dönemlerde kurulur ve aynı yönde yığılır. Risk iştahı düştüğünde herkes aynı anda çıkmak ister; bu, hareketi normalden sert yapar.
Dolayısıyla carry stratejisinin getiri profili asimetriktir: uzun süre küçük ve düzenli kazanç, arada kısa ve büyük kayıp. Bu şekil, martingale yazımızda anlattığımız hesap eğrisine benzer — ama sebep farklıdır.
Grafikler gerçek veriden, kurallar önceden yazıldı
Bu yazıdaki grafikler gerçek EUR/USD günlük fiyat verisinden üretildi. Gösterge hesapları koda yazıldı, veri tarandı ve çıkan adaylar arasından ölçüye göre en belirgini çizildi. Hiçbir grafik elle seçilmedi.
Bu ayrım önemli. Geçmiş grafikte istediğiniz deseni bulmak her zaman mümkündür; kuralı önceden yazıp veriyi taratmak ise sonucu seçme imkânını ortadan kaldırır.
Carry trade ve pozisyon büyüklüğü
Ölçüm net bir sonuç veriyor: carry pozisyonu bir kur pozisyonudur ve o şekilde boyutlandırılmalıdır.
Yaygın hata, faiz gelirine odaklanıp pozisyonu büyütmek. Mantık şöyle işliyor: "gelir küçük, o zaman daha büyük pozisyon açayım." Ancak pozisyon büyüdüğünde faiz geliri doğrusal artarken kur riski de aynı oranda artıyor — ve kur riski zaten 61 kat daha büyük.
Doğru yaklaşım, pozisyonu kur riskine göre boyutlandırıp faiz gelirini bir ek olarak görmek. Yani önce "bu pozisyonu kur riski açısından taşıyabilir miyim" sorusu, sonra faiz hesabı.
Carry trade hesabı nasıl yapılır
Kendi rakamlarınızla değerlendirmek için üç adım:
- Swap oranını brokerden alın: Politika faizi farkı teorik değerdir; brokerin uyguladığı oran farklıdır ve genellikle aleyhinize sapar. Swap hesaplayıcısı parasal karşılığı verir.
- Pozisyon volatilitesini ölçün: ATR ya da günlük ortalama aralık. Faiz gelirinin kaç günlüğüne denk olduğunu hesaplayın.
- Pozisyon büyüklüğünü buna göre seçin: Carry pozisyonu da bir kur pozisyonudur; stop mesafesi ve lot hesabı aynı şekilde yapılmalı. Lot büyüklüğü hesaplayıcısı bunu yapar.
Toplam maliyeti işlem maliyeti hesaplayıcısında, kayıp derinliğini drawdown hesaplayıcısında görebilirsiniz. Faiz kararlarının swap'a etkisini faiz kararı yazımızda ele almıştık.
Sık sorulan sorular
Carry trade risksiz mi?
Değil. Ölçüme göre USD/JPY'nin ortalama günlük hareketi, yüzde 4 faiz farkının 61 günlük gelirine denk. Kur riski faiz gelirinden çok daha büyük.
Broker swap oranı neden politika faizi farkından düşük?
Broker aradaki farktan pay alır. Pozitif swap genellikle teorik faiz farkından düşük, negatif swap ise yüksek olur. Kendi brokerinizin tablosuna bakmak gerekir.
Carry trade ne kadar süre taşınmalı?
Faiz geliri zamanla biriktiği için uzun taşıma mantıklı görünür. Ancak ölçümde kur riskinin faiz gelirinden çok daha büyük olduğu görüldü; süre uzadıkça sert bir hareketle karşılaşma olasılığı da artıyor.
Hangi pariteler carry için kullanılır?
Faiz farkı yüksek olan çiftler. Ancak yüksek faiz genellikle yüksek enflasyon ve yüksek kur riskiyle birlikte gelir; faiz farkının büyük olması stratejiyi güvenli yapmaz.
Negatif swap ödeyerek pozisyon taşınır mı?
Taşınabilir ama maliyet birikir. Kısa vadeli işlemde etkisi küçüktür; aylarca taşınan bir pozisyonda toplam sonucu belirleyecek büyüklüğe ulaşabilir.
Carry geliri vergilendirilir mi?
Swap geliri de kazanç kalemidir ve beyan açısından diğer işlem sonuçlarıyla birlikte değerlendirilir. Kişisel durum için mali müşavire danışmak gerekir.
Carry pozisyonuna stop konur mu?
Konmalı. Carry bir kur pozisyonudur ve kur riski faiz gelirinden büyüktür. Stopsuz taşımak, ölçtüğümüz asimetriyi sınırsız hâle getirir.
Kaynaklar ve resmi kontrol noktaları
Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir
Kaldıraçlı işlemler yüksek risk taşır ve yatırdığınız tutarın tamamını kaybetmeniz mümkündür. Buradaki örnekler kavramları anlatmak içindir; herhangi bir firma, ürün veya strateji önerisi içermez. İşlem yapmadan önce SPK Yatırımcılar İçin Rehber belgesini okuyun.
İçerik Şeffaflığı
Sonucu yorumlarken kullanacağınız kısa özet, yöntem, kaynak ve kontrol notları aşağıda yer alır.
Bu blog yazısı, konunun hesaplama ve yorum tarafını daha geniş çerçevede açıklamak için hazırlanmıştır.
Nasıl Hesaplanır?
- İçerik başlık, özet ve ana metin düzeyinde editoryal olarak düzenlenir.
- Yazı mümkün olduğunda ilgili hesaplayıcı ve kategori merkeziyle birlikte okunacak şekilde kurgulanır.
- Güncel etkisi olan başlıklarda tarih ve bağlam kontrolü kullanıcıya açık biçimde bırakılır.
Kullanılan Kaynaklar
- Yazı içeriği ve editoryal özet
- İlgili kategori merkezleri ve hesaplayıcılar
- Konuya bağlı resmi açıklama veya güncel veri ihtiyacı
Blog içeriği karar desteği sağlar; kesin oran, tarife veya canlı veri için ilgili araç ve resmi kaynak ayrıca kontrol edilmelidir.
