Suudi Arabistan'daki enerji tesislerine düzenlenen saldırıların ardından Doğu-Batı petrol boru hattının devre dışı kalması ve Basra Körfezi'ndeki deniz sevkiyatına yönelik risklerin sürmesi küresel piyasalarda petrol fiyatlarını yukarı taşıdı. Salı günkü işlemlerde Brent ham petrolün varil fiyatı yüzde 1,18 yükselerek 106,93 dolara ulaştı. Brent bir önceki işlem gününde de yüzde 1 değer kazanmıştı.
ABD ham petrolü (WTI) ise seansı yüzde 1,24 primle 102,65 dolardan tamamladı. WTI önceki seansta yüzde 1,3 artış kaydetmişti. Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yeni saldırılar düzenlemesi ve Körfez Arap ülkelerinin Tahran yönetimiyle planladığı müzakereleri ertelemesi, bölgesel çatışmanın küresel enerji tedarikini daha geniş çapta aksatabileceği endişelerine yol açtı.
Bölgedeki çatışmalar ve lojistik riskler
Husiler, Suudi Arabistan'ın askeri hamlelerine karşılık vermek amacıyla ülkenin güney kesimindeki Hamis Muşayt askeri hava üssüne İHA ve füzeler fırlattı. Gerçekleştirilen operasyonda radar sistemleri, pistler, uçak hangarları ve mühimmat depolarının hedef alındığı açıklandı. Söz konusu harekat, cuma günü gerçekleşen ve Riyad yönetiminin Irak merkezli grupları işaret ettiği saldırı dalgasını izledi.
Cuma günkü saldırılar, petrol ihracatının abluka altındaki Hürmüz Boğazı'na girmeden taşınmasını mümkün kılan Doğu-Batı boru hattındaki sevkiyatı sekteye uğratmıştı. Deniz yolu taşımacılığı tarafında ise Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemi sayısı hafta sonunda günlük 10 geçişin altına indi. Bu veri, daha önceki 10 günlük ortalama olan 14 geçişlik seviyenin gerisinde kaldı. 28 Şubat tarihinde başlayan ABD-İsrail'in İran'a yönelik savaşından önce küresel petrol arzının yaklaşık beşte biri bu geçit üzerinden dünyaya ulaştırılıyordu.
Arz güvenliğinde Doğu-Batı hattının rolü
Petrol ticareti yapan aktörler ile Suudi alıcılar, Doğu-Batı hattındaki akışın tekrar başlatılamaması halinde Suudi Arabistan'ın ihracat için ayırdığı petrol miktarını birkaç gün içinde tüketeceğine işaret etti. Bu senaryo gerçekleşirse küresel petrol arzının yüzde 4'e kadar olan bölümü pazardan çekilebilir.
Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı konumundaki Suudi Arabistan'ın arz dengesindeki konumu şu verilerle öne çıkıyor:
- Ülke, dünya arzının yaklaşık yüzde 4'ünü temsil eden günlük 4 milyon varillik ham petrolü Doğu-Batı boru hattı üzerinden taşıyor.
- Bu operasyon sayesinde ham petrol Hürmüz Boğazı yerine Kızıldeniz kıyısında yer alan Yanbu Limanı'na aktarılıyor.
- Hattaki kesintinin uzaması durumunda küresel arz kaybının fiyatları daha yukarı seviyelere çekmesi bekleniyor.
KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, piyasalardaki aktörlerin her yeni taarruzu ya da tesislere gelen zararı tedarik zincirinde ilave bir tehlike şeklinde gördüğünü belirtti. Waterer ayrıca işlem yapanların Hürmüz Boğazı veya Doğu-Batı hattındaki akışın yeniden düzelmesine yönelik her habere aşırı duyarlılık gösterdiğini aktardı. Analist, yatırımcıların odağındaki temel meselenin kesintinin süresi olduğunu vurguladı.
Diplomasi ve enerji piyasaları
Öte yandan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, pazartesi günü yaptığı duyuruda Kiev'in ABD tarafından önerilen ve sadece enerji tesislerini kapsayan Rusya-Ukrayna ateşkes teklifini kabul etmeye hazır olduğunu ifade etti. Zelenskiy, bunun gerçekleşmesi için Washington'ın Moskova tarafının savaşı tamamen bitirmeye hazır olduğunu garanti altına alması gerektiğini dile getirdi. Emtia fiyatlarındaki dalgalanmaların yabancı para birimlerine etkisini hesaplamak isteyenler Döviz Hesaplama aracını kullanabilir.
İlgili: ABD: Suudi petrol boru hattı yakında yeniden devreye girecek · Suudi Arabistan Doğu-Batı petrol hattını saldırı sonrası durdurdu
