İran Meclisi'nin Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapan gemilerden belirli hizmetler karşılığında ücret tahsil edilmesine ilişkin bir maddeyi kabul etti. Konuya ilişkin bilgiyi İran resmi haber ajansı IRNA'ya aktaran Komisyon Sözcüsü Hasan Kaşkavi, komisyonun bugünkü oturumunda "Hürmüz Boğazı'nın Güvenliğinin ve Kalkınmasının Sağlanmasına Yönelik Stratejik Eylem Planı" başlıklı tasarının görüşülmeye devam edildiğini açıkladı.
Önceki toplantıda ertelenen madde onaylandı
Kaşkavi, bir önceki oturumda görüşülmesi ertelenen 3. maddenin bu kez kabul edildiğini belirtti. Buna göre boğazda sunulan şu hizmetler karşılığında ücret alınacak:
- Denizcilik hizmetleri
- Çevreye ilişkin hizmetler
- Özel durumlarda yakıt ikmali
- Sigorta hizmetleri
- Güvenlik hizmetleri
- Boğazda sunulan diğer hizmetler
Kaşkavi'nin aktardığına göre bu bedeller, Hürmüz Boğazı'ndan geçişine izin verilen ülkelerin gemilerinden İran riyali ya da Tahran'ın belirleyeceği farklı bir para birimi üzerinden tahsil edilecek.
Kıyı ülkelerinin hakları vurgulandı
Sözcü Kaşkavi, tasarı hazırlanırken Hürmüz Boğazı'na kıyısı bulunan ülkelerin haklarının gözetildiğini söyledi. Metinde uluslararası hukuk çerçevesinde deniz ulaşımı özgürlüğüne yer verildiğini, buna karşın kıyı ülkelerinin güvenlik ve egemenlik haklarına saygı gösterilmesi gerektiğinin de altının çizildiğini aktardı. Kaşkavi ayrıca Hürmüz Boğazı ile Basra Körfezi'nin kendine has kural ve koşullara sahip olduğunu, Umman'ın 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni onayladıktan hemen sonra bir siyasi bildiri yayımlayarak bu sözleşmenin kendi ulusal egemenliğini ve güvenliğini zedelememesi gerektiğini vurguladığını hatırlattı.
Tasarının kanunlaşma süreci nasıl işliyor
İran'da bir tasarının yasalaşabilmesi için önce ilgili Meclis komisyonunda madde madde görüşülüp kabul edilmesi gerekiyor. Ardından komisyon raporu Meclis Genel Kurulu'na sunularak hem maddeler hem tasarının bütünü oylamaya tabi tutuluyor. Genel Kurul'dan geçen metin bu kez Anayasayı Koruyucular Konseyi'ne iletiliyor; Konsey burada metni anayasa ve İslami ölçütlere uygunluk yönünden değerlendiriyor. Konsey'in itirazı halinde tasarı yeniden Meclis'e gönderiliyor, anlaşmazlık sürerse Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi devreye giriyor. Sürecin son aşamasında ise Konsey'in onayladığı metin Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanarak yürürlüğe konuluyor.
