Avrupa genelinde birbiri ardına yaşanan siber saldırılar, gıda sektöründe yeni bir güvenlik sorununu gündeme taşıdı. Süpermarketlerin soğutma altyapısına yönelik dijital saldırılar bazı ülkelerde ürünlerin çöpe gitmesine yol açtı, İngiltere'deki şirketler de bu saldırı dalgasından payını aldı.
Fransa ve İsveç'te mağazalar etkilendi
Ekim ayının ortasında Fransa'da yaklaşık 10 bin süpermarketin 700'ünde soğutma sistemleri siber saldırıya uğradı. 2 Kasım'da yaşanan ikinci dalga ise en az 11 ülkeyi kapsadı. İsveç'te ICA zincirine bağlı 23 mağaza saldırıdan etkilenirken, sekiz mağazada soğuk ve dondurulmuş ürünler imha edildi.
- İngiltere'de et sektöründen üç işletmenin soğutma sistemi hedef alındı, ancak soğutucular boş olduğu için kayıp yaşanmadı.
- Batı Londra'daki organik toptancı Langridge Organic'in 10 soğuk hava odasından altısına müdahale edildi, çalışanlar sıcaklığı elle kontrol ederek kaybı önledi.
- İngiltere Ulusal Siber Güvenlik Merkezi (NCSC), ülkedeki etkinin şimdilik sınırlı kaldığını, saldırıya uğradığı doğrulanan bir süpermarket bulunmadığını açıkladı.
Keleş: Dijital güvenlik fiziksel güvenlik kadar önemli
ATMB Başkanı Vehbi Keleş, Avrupa'daki saldırıların gıda sektörünün risk haritasını değiştirdiğini söyledi. Depolarda sıcaklık kontrolünden stok takibine kadar birçok sürecin artık dijital sistemlerle yürütüldüğünü hatırlatan Keleş, "Eskiden bir gıda deposunun güvenliğinden söz ettiğimizde daha çok elektrik kesintilerini, yangın riskini veya fiziksel güvenliği düşünürdük. Bugün artık dijital sistemlerin güvenliği de en az bunlar kadar önemli hale geldi" dedi. Keleş, tedarik zincirinin her aşamasında yedek çalışma planları kurulması gerektiğini vurguladı.
İthalata bağımlılık riski büyütüyor
İngiltere'de tüketilen gıdanın yaklaşık yüzde 58'i yerli üretimden, yüzde 23'ü AB ülkelerinden, yüzde 19'u ise diğer bölgelerden karşılanıyor. Geçtiğimiz yıl gerçekleşen gıda, yem ve içecek ithalatı yaklaşık 68 milyar sterline, miktar bazında 44 milyon tona ulaşarak son on yılın zirvesine çıktı. Taze meyvenin yalnızca yüzde 14'ü, domatesin ise yüzde 17'si ülke içinde üretiliyor. İthalatın yüzde 18'i Dover Limanı ve Manş Tüneli üzerinden yapılırken, süt ürünleri ve yumurtada bu oran yüzde 42'ye çıkıyor. Keleş, limanlardaki dijital altyapıda yaşanacak bir aksamanın, ürün ülkeye ulaşsa bile gümrük ve sevkiyat süreçlerini durdurabileceğini belirtti.
Hükümetten üç günlük stok çağrısı
İngiliz hükümeti 22 Ekim'de başlattığı ve üç yıl sürmesi planlanan kampanyayla hanelerden olası krizlere karşı en az 72 saatlik gıda ve su bulundurmalarını istedi. Resmî rakamlara bakıldığında, ülkede her 100 kişiden yalnızca 13'ü olası bir acil duruma hazır olduğunu düşünüyor. Keleş, çağrının panik yaratmak için değil günlük hayatın sürmesini sağlamak amacıyla yapıldığını söyledi. Perakendeci Iceland, çağrının ardından bir hafta sonunda konserve satışlarının yüzde 40 arttığını duyurdu; İngiliz Perakendeciler Konsorsiyumu ise raflarda ürün bulunurluğunun güçlü kaldığını bildirdi.
Türkiye için ihracat fırsatı işaret edildi
Keleş, Türkiye'nin bakliyat, zeytin, zeytinyağı, konserve, kuru meyve, kuruyemiş ve paketli gıda kalemlerinde İngiltere pazarında güçlü bir potansiyel taşıdığını söyledi. Türkiye geçen yıl İngiltere'ye yaklaşık 4 milyon kilogram fındık satarak yaklaşık 43 milyon dolar gelir elde etti. Türkiye'nin İngiltere'nin gıda ve tarım ithalatındaki payı yüzde 1 civarında seyrediyor; Keleş bu oranın yüzde 5'e çıkması durumunda ihracatın 5 milyar dolara ulaşabileceğini ifade etti.
