Beton hesaplama, inşaat projelerinde döşeme, temel, kolon veya herhangi bir beton uygulaması için gereken beton miktarını metreküp (m³) cinsinden belirleme işlemidir. Doğru beton hesaplaması, hem malzeme israfını önler hem de projenin bütçe dahilinde kalmasını sağlar. Dikdörtgen prizma şeklindeki döşemeler için uzunluk × genişlik × yükseklik formülü kullanılırken, silindirik yapılar için π × r² × yükseklik formülü uygulanır.
Betonun yoğunluğu normal koşullarda yaklaşık 2400 kg/m³'tür. Bu değer, beton miktarından ağırlık hesaplaması yapmak için kullanılır. Hafif beton 1400-2000 kg/m³, ağır beton ise 2600 kg/m³ üzerinde yoğunluğa sahiptir. Hazır beton siparişi verirken m³ cinsinden hesaplama yapılması gerekir ve genellikle mikserler 7-8 m³ kapasiteli olarak gelir.
Beton dökümünde %10 oranında fire hesaba katılmalıdır. Bu fire, döküm sırasındaki kayıpları, kalıp taşmalarını ve zemine sızmaları kapsar. Özellikle düzensiz şekilli alanlarda fire oranı %15'e kadar çıkabilir. Beton 28 günde tam dayanımına ulaşır, ancak ilk 7 günde dayanımının %70'ine ulaşır ve bu süreçte düzenli sulama yapılması önemlidir.
Beton sınıfları (C16, C20, C25, C30, C35, C40) dayanım değerlerine göre belirlenir. Konut temelleri için genellikle C20-C25, kolon ve kirişler için C25-C30, köprü ve özel yapılar için C35-C40 sınıfı beton kullanılır. Beton siparişi verirken projenin gereksinimlerine uygun sınıfı seçmek yapı güvenliği açısından kritik önem taşır.
| Sınıf | Dayanım | Kullanım Alanı |
|---|---|---|
| C16 | 16 MPa | Temel, dolgu betonları |
| C20 | 20 MPa | Hafif yapılar, bordür |
| C25 | 25 MPa | Konut döşemeleri |
| C30 | 30 MPa | Konut kolonları, kirişler |
| C35 | 35 MPa | Yüksek yapılar |
| C40 | 40 MPa | Köprü, özel yapılar |
Normal yoğunluklu beton yaklaşık 2400 kg/m³'tür. Yani 1 metreküp beton yaklaşık 2.4 ton (2400 kg) ağırlığındadır.
Beton 28 günde tam dayanımına ulaşır. 7 günde %70, 14 günde %90 dayanıma ulaşır. İlk 24 saatte sulamalı ve koruma altına alınmalıdır.
1 torba (50 kg) çimento ile yaklaşık 0.03-0.04 m³ (30-40 litre) beton yapılabilir.