Üçgen Formasyonları: Yükselen, Alçalan ve Simetrik

Üçgen formasyonu, fiyatın giderek daralan bir aralıkta hareket etmesidir. Tepeleri birleştiren çizgi ile dipleri birleştiren çizgi birbirine yaklaşır; ortaya bir üçgen çıkar.

Üç türü vardır ve ayrım hangi çizginin yatay olduğuna göre yapılır. Ama bu tanımın kendisi gözle yapılırsa işe yaramaz: her grafikte biraz zorlayarak üçgen bulunabilir. Bu yazıda tanımı sayıya bağladık.

Bu yazıdaki grafikler EUR/USD günlük gerçek fiyat verisinden üretildi. Gösterge değerleri saf hesapla, elle seçim yapılmadan çizildi.

Üçgen formasyonları nasıl ayrılır

Üç türün farkı, iki çizginin eğimlerinde:

Kullandığımız kural şu: tepe noktalarına ve dip noktalarına ayrı ayrı en küçük kareler doğrusu uyduruluyor, sonra eğimlere bakılıyor. "Yatay" demek, eğimin fiyat ölçeğine göre belirli bir eşiğin altında olması demek — göz kararı değil.

1. Salınım noktaları bulunur: Pencere içinde en az üç tepe ve üç dip olmalı. Daha azıysa doğru uydurmak anlamsızdır.
2. İki doğru uydurulur: Tepelere bir, diplere bir doğru.
3. Daralma ölçülür: Başlangıçtaki dikey mesafe ile sondaki karşılaştırılır. Daralma yüzde 35 ile 80 arasında olmalı.
4. Doğrular fiyatı sınırlamalı: Barların çok azı çizgilerin dışında kalabilir. Aksi hâlde regresyon veriye değil gürültüye oturmuştur.

Üçgen formasyonları gerçek veride ne kadar sık

Yukarıdaki kuralla son 400 günlük EUR/USD verisinde altı üçgen bulundu: iki yükselen, üç alçalan, bir simetrik.

Bu sayı iki şey söylüyor. Birincisi, üçgen sanıldığı kadar sık değil — kuralı sıkı tutunca yılda birkaç kez çıkıyor. İkincisi, türler arasında belirgin bir dengesizlik yok; altı örnekle "alçalan üçgen daha sık" gibi bir sonuç çıkarılamaz.

Üçgen formasyonlarında daralma neyi ölçer

Üçgenin ölçülebilir tek özelliği daralmadır ve o da basit bir şeyi anlatır: fiyatın hareket aralığı küçülüyor. Yani oynaklık düşüyor.

Bu, Bollinger bantlarının daralmasıyla aynı olguyu farklı biçimde ölçmektir. İki gösterge aynı şeyi söylüyorsa bu iki ayrı kanıt değildir. Bollinger yazımızda sıkışmanın nasıl sayıya bağlandığını anlatmıştık.

Üçgenin kenarları klasik trend çizgilerinden farklı bir şey değildir. Farkı, iki çizginin aynı anda ve yakınsayarak çizilmiş olması. Trend çizgisi çizmenin kurallarını ayrı bir yazıda ele almıştık.

Üçgen formasyonları ile kanal farkı

Kanal, iki paralel çizgi arasındaki harekettir; üçgende ise çizgiler yakınsar. Ayrımı gözle yapmak zordur, ölçüyle kolaydır: kanalda başlangıç ve bitiş mesafesi birbirine yakındır, üçgende belirgin biçimde daralır.

Kullandığımız eşik yüzde 35. Bunun altındaki daralmayı üçgen saymıyoruz çünkü her yatay hareket bir miktar daralma gösterir; eşik olmadan kanal ile üçgen aynı şeye dönüşür.

Üst sınır da koyduk: yüzde 80. Bunun üstündeki daralmada iki çizgi neredeyse tam uçta kesişir ve uydurulan doğrular fiyatın çok dışına taşar. İlk sürümde üst sınır yoktu ve sıralama en çok daralanı seçtiği için hep bu bozuk hâli çiziyordu — kural sonradan sıkılaştırıldı.

Üçgen formasyonlarında temas sayısı neden önemli

Bir üçgeni tanımlayan şey yalnızca daralma değil, çizgilere kaç kez dokunulduğudur. İki tepeden geçen bir doğru her zaman çizilebilir; üçüncü, dördüncü tepe de o doğruya yakınsa çizgi artık rastlantı olmaktan çıkar.

Bu yüzden adayları daralma miktarına göre değil, temas sayısına göre sıralıyoruz. Yukarıdaki grafikte çizilen üçgen 18 salınım noktasına dayanıyor; çok daralmış ama az dokunuşlu bir yapıdan daha güvenilir bir gözlem.

Aynı mantık trend çizgisi için de geçerli: bir çizginin kaç kez test edildiği, eğiminden daha bilgilendiricidir.

Kırılım yönü önceden bilinir mi

Bilinmez. Yaygın anlatım "yükselen üçgen yukarı, alçalan üçgen aşağı kırılır" der; bu ifadenin ölçülebilir bir dayanağı yok. Daralma bir yön bilgisi taşımaz, yalnızca genişlik bilgisi taşır.

Yukarıdaki grafik, kırılımın geri dönmesinin ne kadar olağan olduğunu gösteriyor. Üçgen kırılımları da bu davranıştan muaf değil.

Üçgen ile pozisyon büyüklüğü

Üçgenin pratik faydası yön tahmini değil, mesafe tanımlamasıdır. İki kenar arasındaki uzaklık, stop mesafesi için doğal bir referans verir: kırılım noktasının diğer kenara olan uzaklığı.

Bu mesafe daralma ilerledikçe küçülür — yani üçgenin ucuna yaklaştıkça stop mesafesi kısalır ve aynı risk için daha büyük lot açılabilir. Hesabı lot büyüklüğü hesaplayıcısıyla yapabilir, mesafenin parasal karşılığını pip değeri hesaplayıcısında görebilir, hedef-stop oranını risk/ödül hesaplayıcısıyla kontrol edebilirsiniz.

Sık sorulan sorular