Parite Nedir? Çapraz Kur Nasıl Hesaplanır? Örneklerle Anlatım

Parite nedir?

Parite, iki para biriminin birbirine oranıdır. Döviz piyasasında tek bir para birimi alınıp satılmaz; her işlem bir para birimini alırken diğerini satmak anlamına gelir.

Bu yüzden fiyatlar hep çift halinde yazılır: EUR/USD, GBP/JPY, USD/TRY. Eğik çizginin solundaki ve sağındaki kodlar farklı roller taşır ve bu roller fiyatın nasıl okunacağını belirler.

Kodlar üç harflidir. İlk iki harf genellikle ülkeyi, son harf para biriminin adını gösterir: TRY'de TR Türkiye, Y ise lirayı temsil eder.

Baz ve karşıt para birimi

Soldaki para birimine baz, sağdakine karşıt para birimi denir.

Fiyat her zaman şu soruyu cevaplar: 1 birim baz para, kaç birim karşıt para eder? EUR/USD 1,0850 ise, 1 euro 1,0850 dolar demektir.

Alım satım da baz para üzerinden düşünülür. "EUR/USD alıyorum" demek, euro alıp dolar satıyorum demektir. Fiyat yükselirse euro dolara karşı değer kazanmıştır.

Bu tek cümle, yön karışıklığının büyük kısmını çözer: paritede yükseliş her zaman baz paranın güçlenmesi, düşüş ise zayıflaması anlamına gelir.

Parite fiyatı ne anlatır?

Parite hareketi tek bir para biriminin değil, iki para biriminin birbirine göre durumunun sonucudur. Bu, sık gözden kaçan bir ayrımdır.

EUR/USD'nin yükselmesi euronun güçlendiğini kesin olarak göstermez. Euro sabit kalırken dolar zayıfladıysa da aynı sonuç oluşur. Yani parite bir fark ölçer, mutlak bir değer değil.

Pratik sonucu şudur: bir para biriminin genel durumunu anlamak için tek paritye bakmak yetmez; aynı para biriminin birkaç paritedeki davranışına birlikte bakmak gerekir. Kurların nasıl oluştuğunu döviz kuru yazımızda ele aldık.

Majör, minör ve egzotik pariteler

Pariteler işlem hacmine göre üç gruba ayrılır ve grup, doğrudan işlem maliyetini etkiler.

Egzotik pariteler hareketli oldukları için çekici görünür ama maliyet birkaç kat yüksektir. Aynı hareketten kazanmak için çok daha fazla mesafe kat etmeniz gerekir.

Grup seçimi yaklaşımınıza bağlıdır. Kısa vadeli ve küçük hedefli çalışıyorsanız maliyet belirleyici olur — bunu scalping yazımızda ele aldık. Hangi paritede çalışacağınıza karar verirken parite seçimi yazımıza bakabilir, maliyet farkını spread karşılaştırma ile ölçebilirsiniz.

Çapraz kur nasıl hesaplanır?

Çapraz kur, dolar içermeyen paritelerin fiyatıdır ve genellikle iki dolar paritesinden türetilir.

Temel kural, ortak para biriminin sadeleşmesidir. EUR/GBP fiyatı için EUR/USD ve GBP/USD kullanılır:

EUR/GBP = EUR/USD ÷ GBP/USD

Sayısal örnek: EUR/USD 1,0850 ve GBP/USD 1,2700 ise, EUR/GBP = 1,0850 ÷ 1,2700 = 0,8543 olur. Yani 1 euro yaklaşık 0,85 sterlin eder.

Paritelerden birinin dolarla ters yazıldığı durumda işlem çarpmaya döner. USD/TRY ve USD/JPY'den JPY/TRY bulmak için:

JPY/TRY = USD/TRY ÷ USD/JPY

USD/TRY 48,08 ve USD/JPY 155 ise, JPY/TRY = 48,08 ÷ 155 = 0,3102. Kuralı ezberlemek yerine şu mantığı kullanın: ortak para birimi sadeleşecek şekilde böl ya da çarp.

Çapraz kurlarda alış-satış farkı, iki paritenin farkının birleşimi olduğu için genellikle daha geniştir. Bu maliyeti spread hesaplama ile, işlem sonucunu kâr zarar hesaplama ile görebilirsiniz.

Parite kotasyonunda basamak ve pip

Çoğu parite dört ondalık basamakla kote edilir ve dördüncü basamaktaki bir birimlik değişime pip denir. Yen içeren pariteler istisnadır: iki basamakla kote edilir, pip ikinci basamaktır.

Birçok platform bir basamak daha gösterir; bu son hane pip değil, pipin onda biridir. Bunu pip sanmak, stop mesafesini on kat yanlış hesaplamaya yol açar — pratikte sık görülen ve pahalı bir hatadır.

Pipin parasal karşılığı paritenin kendisine ve pozisyon büyüklüğüne bağlıdır; sabit değildir. Pip değeri hesaplama bunu hesaplar, pip lot margin hesaplama yazımızda mantığını anlattık.

Ters parite ve karışıklık

Aynı iki para birimi bazen ters sırada yazılır ve bu, yön okumasını tamamen değiştirir. USD/TRY yükseliyorsa dolar güçleniyordur; aynı anda TRY/USD düşüyor demektir.

Ters parite fiyatı, mevcut fiyatın tersidir: TRY/USD = 1 ÷ (USD/TRY). USD/TRY 48,08 ise TRY/USD yaklaşık 0,0208 olur.

Karışıklığı önlemenin en basit yolu, her zaman aynı yazım biçimine sadık kalmak ve grafiğe bakarken paritenin hangi sırada olduğunu bir kez teyit etmektir. Haberlerde "dolar yükseldi" denirken hangi paritenin kastedildiği her zaman açık olmayabilir.

Hangi parite hangi saatte hareketlenir?

Bir paritenin en hareketli olduğu saatler, içerdiği para birimlerinin ait olduğu piyasaların açık olduğu saatlerdir.

Avrupa ve Amerika seanslarının çakıştığı dilim, dolar ve euro içeren pariteler için en yoğun dönemdir. Yen içeren pariteler Asya seansında daha aktiftir. Bu, o saatlerde alış-satış farkının daraldığı ve emirlerin daha iyi gerçekleştiği anlamına gelir.

Ters durum da geçerlidir: bir paritenin kendi piyasası kapalıyken açılan pozisyonlar hem daha geniş fark hem daha zayıf hareket görür. Saat dilimlerinin ayrıntısını forex işlem saatleri yazımızda ele aldık.

Sık yapılan hatalar

Son haneyi pip sanmak. Beş basamaklı kotasyonda son hane pipin onda biridir. Karıştırıldığında stop on kat dar ya da geniş hesaplanır.

Yen paritelerini diğerleriyle aynı saymak. Pip ikinci ondalıktadır; dört basamak varsayımı burada geçersizdir.

Pip değerini sabit sanmak. Değer paritenin kuruna ve hesap para birimine göre değişir. Bir paritede geçerli olan tutar, diğerinde geçerli değildir.

İlişkili pariteleri farklı işlem sanmak. Aynı para birimini içeren pariteler birlikte hareket eder; üç ayrı pozisyon açtığınızı sanırken tek bir riski üç katına çıkarmış olabilirsiniz. Bu birikimi risk yönetimi rehberimizde anlattık.

Sık sorulan sorular