Emir Tipleri Sözlüğü: İşlem Terimleri ve Karşılıkları

İşlem platformunda karşınıza çıkan terimlerin çoğu İngilizce kısaltmalar ya da doğrudan çeviriler. Anlamları çoğu zaman tahmin edilebilir görünür ama ayrıntıdaki farklar paranızı etkiler.

Bu sözlük emir tiplerini, gerçekleşme biçimlerini ve hesap terimlerini açıklıyor. Her terim, hangi durumda ne yaptığıyla birlikte tanımlandı.

Bu yazıdaki grafikler EUR/USD günlük gerçek fiyat verisinden üretildi. Gösterge değerleri saf hesapla, elle seçim yapılmadan çizildi.

Emir tipleri sözlüğü: temel emirler

Piyasa emri (market order)

Mevcut en iyi fiyattan hemen gerçekleşen emir. Gerçekleşmesi garantidir, fiyatı değil. Hızlı hareket sırasında beklenen fiyattan uzakta gerçekleşebilir.

Limit emri

Belirlediğiniz fiyattan ya da daha iyisinden gerçekleşen emir. Fiyatı garantidir, gerçekleşmesi değil: fiyat o seviyeye gelmezse emir bekler.

Stop emri

Belirli bir fiyat görüldüğünde piyasa emrine dönüşen emir. Tetiklendiği fiyat ile gerçekleştiği fiyat aynı olmayabilir — aradaki fark kaymadır.

Stop limit emri

Tetiklendiğinde piyasa emri değil limit emri açar. Kötü fiyattan korur ama emrin hiç gerçekleşmemesi riskini getirir. Hızlı düşüşte koruma sağlamayabilir.

Zarar durdur (stop loss)

Pozisyonu belirli bir zararda kapatmak için konan stop emri. Adı "durdur" ama zararı sabitlemez — boşluk durumunda planlanandan büyük zararla kapanabilir.

Kâr al (take profit)

Pozisyonu belirli bir kârda kapatan limit emri. Fiyat o seviyeye ulaşmazsa çalışmaz.

Emir tipleri sözlüğü: gelişmiş emirler

Takip eden stop (trailing stop)

Fiyat lehinize hareket ettikçe otomatik olarak kayan stop. Belirli bir mesafeyi korur. Kâr eden pozisyonu taşımaya yarar ama dönüş anında o mesafe kadar kazanç geri verilir.

OCO (one cancels other)

İki emir birlikte verilir; biri gerçekleşince diğeri otomatik iptal olur. Genellikle stop ve hedef birlikte konurken kullanılır.

Bekleyen emir (pending order)

Henüz gerçekleşmemiş, koşul bekleyen emir. Limit ve stop emirleri bu sınıftadır. Süresiz ya da belirli tarihe kadar geçerli olabilir.

GTC (good till cancelled)

İptal edilene kadar geçerli emir. Unutulan GTC emirleri haftalar sonra beklenmedik anda tetiklenebilir.

Kısmi gerçekleşme

Emrin bir bölümünün gerçekleşmesi. Büyük emirlerde ve düşük likidite anlarında görülür; kalan bölüm beklemeye devam eder.

Emir tipleri sözlüğü: fiyat terimleri

Alış fiyatı (bid)

Piyasanın sizden almaya razı olduğu fiyat. Satarken bu fiyatı alırsınız. Grafiklerde genellikle bu fiyat gösterilir.

Satış fiyatı (ask)

Piyasanın size satmaya razı olduğu fiyat. Alırken bu fiyatı ödersiniz. Alış fiyatından her zaman yüksektir; aradaki fark spread'dir.

Orta fiyat (mid)

Alış ve satış fiyatının ortalaması. Analiz ve hesaplamalarda kullanılır ama gerçek bir işlem fiyatı değildir.

Son fiyat (last)

En son gerçekleşen işlemin fiyatı. Merkezî borsalarda anlamlıdır; forex tezgâh üstü olduğu için brokere göre değişebilir.

Kotasyon

Brokerin o an sunduğu alış ve satış fiyatı çifti. Brokerden brokere küçük farklar olması olağandır.

Emir tipleri sözlüğü: gerçekleşme terimleri

Kayma (slippage)

Emrin beklenen fiyattan farklı gerçekleşmesi. Lehinize de aleyhinize de olabilir ama pratikte çoğunlukla aleyhinize olur. Veri saatlerinde ve düşük likiditede büyür.

Spread

Alış ve satış fiyatı arasındaki fark. İşlem açar açmaz bu kadar zarardasınızdır. Sabit değildir; seansa ve piyasa koşuluna göre değişir.

Rekotasyon (requote)

Emri gönderdiğinizde brokerin farklı bir fiyat teklif etmesi. Onaylama şansı verir ama bu sırada fiyat yine değişebilir.

Gerçekleşme (execution)

Emrin işleme dönüşmesi. Anında gerçekleşme (instant) ve piyasa gerçekleşmesi (market) modelleri farklı davranır; hesap tipinizde hangisinin geçerli olduğunu bilmek gerekir.

Likidite

Belirli bir fiyattan işlem yapılabilecek hacim. Yüksek likiditede spread dar ve kayma az; düşük likiditede tersi. Seans saatlerine göre değişir.

Emir tipleri sözlüğü: pozisyon terimleri

Uzun pozisyon (long)

Fiyatın yükselmesinden kazanç sağlayan pozisyon. Parite işleminde baz para birimini almak anlamına gelir; EUR/USD uzun demek euro alıp dolar satmak demektir.

Kısa pozisyon (short)

Fiyatın düşmesinden kazanç sağlayan pozisyon. Forex'te doğal olarak mümkündür çünkü her işlem zaten bir para birimini alıp diğerini satmaktır.

Lot

Pozisyon büyüklüğü birimi. Standart lot çoğu paritede 100.000 birimdir; mini 10.000, mikro 1.000. Sözleşme büyüklüğü enstrümana göre değişir.

Pip

Fiyattaki en küçük standart hareket birimi. Dört haneli kotasyonlarda dördüncü basamak, JPY paritelerinde ikinci basamak. Puan (point) ise bunun onda biridir.

Kaldıraç

Teminatın kaç katı pozisyon açılabileceği. Riski belirlemez — riski stop mesafesi ve lot belirler. Kaldıraç yalnızca ne kadar teminat bağlanacağını etkiler.

Emir tipleri sözlüğü: hesap terimleri

Teminat (margin)

Pozisyon açmak için hesapta bloke edilen tutar. Kaldıraçla ters orantılıdır. Teminat, riskiniz değil pozisyonun ön koşuludur.

Serbest teminat (free margin)

Yeni pozisyon açmak için kullanılabilir bakiye. Açık pozisyonların kâr/zararı bu tutarı anlık değiştirir.

Teminat seviyesi (margin level)

Öz sermayenin kullanılan teminata oranı, yüzde olarak. Belirli bir seviyenin altına inince uyarı, daha da altında otomatik kapatma gelir.

Stop out

Teminat seviyesi kritik eşiğin altına indiğinde pozisyonların otomatik kapatılması. Eşik brokere göre değişir; hesap sözleşmesinde yazılıdır.

Öz sermaye (equity)

Bakiye artı açık pozisyonların anlık kâr/zararı. Bakiyeden farklıdır: bakiye kapanmış işlemleri, öz sermaye açık olanları da içerir.

Emir tipleri sözlüğü: maliyet terimleri

Swap (gecelik taşıma)

Pozisyon gece taşındığında işleyen faiz farkı. Pozitif ya da negatif olabilir. Hafta ortasında bir gün üç günlük swap işlenmesi yaygındır — hafta sonu karşılığı.

Komisyon

İşlem başına alınan sabit ya da oransal ücret. Bazı hesap tiplerinde spread dar tutulup komisyon ayrı alınır; toplam maliyeti karşılaştırmak gerekir.

Dönüşüm maliyeti

Hesap para birimi ile işlem para birimi farklıysa, kâr ve zarar çevrilirken oluşan maliyet. Küçük görünür ama her işlemde tekrar eder.

Marka (markup)

Brokerin ham fiyata eklediği pay. Genellikle spread içinde gizlidir ve ayrı bir kalem olarak görünmez.

Toplam işlem maliyeti

Spread, komisyon, kayma ve varsa swap toplamı. Tek tek küçük görünen kalemler, işlem sayısı arttıkça toplam sonucun belirleyicisi hâline gelir.

Emir tipleri ve risk hesabı

Sözlükteki terimler doğrudan risk hesabına girer. Stop mesafesi ile lot büyüklüğünün çarpımı, işlemin taşıdığı riski verir.

Mesafenin parasal karşılığını pip değeri hesaplayıcısında, buna uygun lotu lot büyüklüğü hesaplayıcısında bulabilirsiniz. Teminat gereksinimini teminat hesaplayıcısı, spread maliyetini spread hesaplayıcısı gösterir.

Sık sorulan sorular