COT raporu — açılımıyla Commitments of Traders — ABD vadeli işlem piyasalarında kimin ne kadar pozisyon taşıdığını gösteren haftalık bir yayındır. CFTC tarafından her cuma yayımlanır ve salı günü itibarıyla alınan verileri içerir.
Yani rapor elinize geçtiğinde üç günlük gecikmeli bir fotoğrafa bakıyorsunuz. Bu gecikme, raporun nasıl kullanılabileceğini doğrudan belirliyor.
Bu yazıdaki grafikler EUR/USD günlük gerçek fiyat verisinden üretildi. Gösterge değerleri saf hesapla, elle seçim yapılmadan çizildi.
COT raporu adım adım nasıl okunur
Rapor kalabalık görünür ama okunacak bölüm sınırlıdır:
- Doğru sözleşmeyi bulun: Rapor onlarca emtia ve para birimini kapsar. Euro FX, British Pound gibi başlıklar ilgili pariteye karşılık gelir.
- Kategorileri ayırt edin: Ticari (hedger), ticari olmayan (büyük spekülatör) ve raporlanamayan (küçük yatırımcı). Üçünün amacı farklıdır.
- Net pozisyona bakın: Uzun ve kısa pozisyonların farkı. Mutlak sayı değil, bu fark anlamlıdır.
- Haftalık değişimi okuyun: Net pozisyon geçen haftaya göre nereye gitti? Yön değişimi, seviyeden daha bilgilendirici.
- Tarihsel bağlama koyun: Mevcut net pozisyon son bir yılın neresinde? Uç seviyeler dikkat çeker.
- Gecikmeyi hatırlayın: Veri salı günü alındı, cuma yayımlandı. Bu arada pozisyonlar değişmiş olabilir.
COT raporu neden yayımlanır
Rapor bir analiz aracı olarak değil, şeffaflık aracı olarak doğdu. CFTC'nin görevi vadeli piyasalarda manipülasyonu önlemek; belirli bir eşiğin üstünde pozisyon taşıyanların bildirim yapması zorunlu.
Bu zorunluluk sayesinde toplu veri oluşuyor ve kamuya açılıyor. Yani rapor, piyasa katılımcılarına yön göstermek için değil, düzenleyicinin denetim ihtiyacı için üretiliyor.
Bunu bilmek beklentiyi doğru kurmayı sağlar: raporun amacı sinyal üretmek değil. İçindeki bilgi kullanılabilir ama bu, tasarlandığı amaç değil.
COT raporu kategorileri
Üç grubun piyasadaki rolü ve davranışı farklıdır:
| Kategori | Kim | Amaç | Tipik davranış |
|---|---|---|---|
| Ticari (Commercial) | Üretici, ihracatçı, banka | Riskten korunma | Fiyat yükselirken satar |
| Ticari olmayan (Non-Commercial) | Fon, büyük spekülatör | Kâr | Trendi takip eder |
| Raporlanamayan (Non-Reportable) | Küçük yatırımcı | Kâr | Genellikle trend sonunda yoğunlaşır |
Ticari grubun davranışı ilk bakışta ters görünür: fiyat yükselirken satarlar. Sebep basit — onlar spekülatör değil. Bir ihracatçı gelecekteki döviz gelirini bugünden sabitlemek için satış yapar; fiyat beklentisi ikincil.
COT raporu ne sıklıkla değişir
Haftalık bir yayın olduğu için net pozisyonlar hafta hafta izlenir. Büyük fonlar pozisyonlarını genellikle kademeli kurduğu için tek haftada dramatik değişim seyrektir.
Bu yavaşlık raporu kısa vadeli işlem için kullanışsız, orta vadeli bağlam için ise anlamlı kılar. Birkaç hafta üst üste aynı yönde artan bir net pozisyon, tek haftalık sıçramadan daha bilgilendiricidir.
COT raporu neyi gösterir, neyi göstermez
İddia ile ölçüm arasındaki fark
Gösterdiği: Belirli bir tarihte, belirli kategorilerin ABD vadeli piyasalarında taşıdığı net pozisyon. Bu veri gerçek ve doğrulanabilir.
Göstermediği: Spot forex piyasasındaki pozisyonlanma. Forex'in büyük kısmı tezgâh üstü işlem görür ve COT raporuna girmez. Rapor, buzdağının görünen kısmıdır.
İddia edilen: "Küçük yatırımcı uçta yığıldıysa dönüş yakındır." Bu yaygın yorumun ölçülebilir bir dayanağı sınırlı; uç seviyeler aylarca daha uçlaşabilir.
COT raporu ile pozisyonlanma yorumu
En yaygın kullanım, ticari olmayan grubun net pozisyonunun uç seviyelere ulaşmasını dönüş sinyali saymaktır. Bu yorumun iki zayıf noktası var.
Birincisi zamanlama: uç seviye tanımı görecelidir ve pozisyon daha da uçlaşabilir. İkincisi gecikme: rapor üç günlük eski veri gösterir ve haftalıktır. Kısa vadeli işlem için bu çözünürlük yetersizdir.
Buna karşılık rapor, orta vadeli bağlam için kullanışlıdır. "Bu hareketin arkasında kim var" sorusuna kısmi bir cevap verir ve bu, tek başına fiyat grafiğinde görünmez.
Grafikler gerçek veriden, kurallar önceden yazıldı
Bu yazıdaki grafikler gerçek EUR/USD günlük fiyat verisinden üretildi. Gösterge hesapları koda yazıldı, veri tarandı ve çıkan adaylar arasından ölçüye göre en belirgini çizildi. Hiçbir grafik elle seçilmedi.
Bu ayrım önemli. Geçmiş grafikte istediğiniz deseni bulmak her zaman mümkündür; kuralı önceden yazıp veriyi taratmak ise sonucu seçme imkânını ortadan kaldırır.
COT raporu ile fiyat arasındaki ilişki
Rapor pozisyonlanmayı gösterir, fiyatı değil. İkisi arasındaki bağ dolaylıdır ve tek yönlü değildir: pozisyonlanma fiyatı etkiler, fiyat da pozisyonlanmayı.
Bu döngüsellik, raporu bir öncü gösterge olarak kullanmayı zorlaştırır. Ticari olmayan grubun net uzun pozisyonu artıyorsa bu, fiyat yükseldiği için de olabilir — yani sebep değil sonuç olabilir.
Ayırt etmenin kolay bir yolu yok. Bu yüzden raporu "kim ne yapıyor" sorusuna kısmi bir cevap olarak okumak, ondan yön çıkarmaya çalışmaktan daha tutarlı.
COT raporu nereden alınır
Rapor CFTC'nin resmî sitesinde ücretsiz yayımlanır. İki temel format vardır:
| Format | Kategori sayısı | Ayrıntı | Kimin için |
|---|---|---|---|
| Legacy | 3 | Ticari / ticari olmayan / raporlanamayan | Genel kullanım |
| Disaggregated | 4+ | Üretici, swap satıcısı, fon, diğer | Emtia analizi |
| TFF (Traders in Financial Futures) | 4+ | Dealer, varlık yöneticisi, kaldıraçlı fon | Finansal vadeliler |
Para birimleri için TFF formatı daha ayrıntılı bir ayrım sunar: kaldıraçlı fonlar ile varlık yöneticilerini ayırır. İkisinin amacı farklıdır ve aynı kefeye koymak yanıltıcı olabilir.
Rapordan çıkan bağlam bilgisini kendi risk hesabınıza çevirmek için lot büyüklüğü hesaplayıcısını, uzun vadeli beklentiyi ölçmek için beklenen getiri hesaplayıcısını kullanabilirsiniz. Kayıp derinliğini drawdown hesaplayıcısı gösterir.
Sık sorulan sorular
COT raporu forex için ne kadar geçerli?
Rapor ABD vadeli piyasalarını kapsar; spot forex hacminin büyük kısmı tezgâh üstüdür ve rapora girmez. Yani forex için dolaylı ve kısmi bir göstergedir.
Rapor ne zaman yayımlanır?
Her cuma, salı günü itibarıyla alınan verilerle. Üç günlük gecikme, kısa vadeli kullanımı sınırlar.
Ticari grubu takip etmek mantıklı mı?
Ticari grup riskten korunma amacıyla işlem yapar, fiyat tahmini yapmaz. Onların pozisyonunu bir yön sinyali gibi okumak, amacı yanlış anlamaktır.
COT verisi hangi araçlarla izlenir?
CFTC'nin resmî sitesinde ücretsiz yayımlanır. Ayrıca birçok veri sağlayıcı raporu grafiğe döker ve tarihsel karşılaştırma sunar. Ham veri herkese açıktır.
COT raporunda hangi kategori en çok izlenir?
Ticari olmayan grup, yani büyük spekülatörler. Sebebi, bu grubun kâr amacıyla işlem yapması ve pozisyonlarının fiyat beklentisini yansıttığının varsayılması. Ticari grup ise riskten korunma amaçlı işlem yapar.
Rapor kaç haftalık geçmişle okunmalı?
Tek haftalık değişim gürültülüdür. Net pozisyonun son bir yıllık aralıktaki yerine bakmak, haftalık dalgalanmadan daha bilgilendiricidir.
COT raporu emtialarda daha mı kullanışlı?
Emtia vadeli piyasaları merkezîdir ve işlem hacminin büyük kısmı rapora girer. Forex'te ise spot işlemler tezgâh üstü olduğu için kapsama oranı düşüktür — bu yüzden emtiada daha temsil edici sayılır.
Uç pozisyonlanma dönüş getirir mi?
Yaygın bir yorumdur ama zamanlaması belirsizdir. Uç seviye aylarca daha uçlaşabilir. Bağlam bilgisi olarak değerlendirmek, sinyal olarak kullanmaktan daha tutarlı.
Kaynaklar ve resmi kontrol noktaları
Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir
Kaldıraçlı işlemler yüksek risk taşır ve yatırdığınız tutarın tamamını kaybetmeniz mümkündür. Buradaki örnekler kavramları anlatmak içindir; herhangi bir firma, ürün veya strateji önerisi içermez. İşlem yapmadan önce SPK Yatırımcılar İçin Rehber belgesini okuyun.
İçerik Şeffaflığı
Sonucu yorumlarken kullanacağınız kısa özet, yöntem, kaynak ve kontrol notları aşağıda yer alır.
Bu blog yazısı, konunun hesaplama ve yorum tarafını daha geniş çerçevede açıklamak için hazırlanmıştır.
Nasıl Hesaplanır?
- İçerik başlık, özet ve ana metin düzeyinde editoryal olarak düzenlenir.
- Yazı mümkün olduğunda ilgili hesaplayıcı ve kategori merkeziyle birlikte okunacak şekilde kurgulanır.
- Güncel etkisi olan başlıklarda tarih ve bağlam kontrolü kullanıcıya açık biçimde bırakılır.
Kullanılan Kaynaklar
- Yazı içeriği ve editoryal özet
- İlgili kategori merkezleri ve hesaplayıcılar
- Konuya bağlı resmi açıklama veya güncel veri ihtiyacı
Blog içeriği karar desteği sağlar; kesin oran, tarife veya canlı veri için ilgili araç ve resmi kaynak ayrıca kontrol edilmelidir.
