Altın, forex hesaplarında en çok işlem gören enstrümanlardan biri. Sembolü genellikle XAUUSD olarak görünür: bir ons altının dolar cinsinden fiyatı. İşleyişi bir parite gibidir ama davranışı hiç de öyle değildir.
Bu yazıda farkı tahmin etmek yerine ölçüyoruz. Aynı yöntemle, aynı pencerede altın ile EUR/USD'yi karşılaştırıp bunun pozisyon büyüklüğü açısından ne anlama geldiğini gösteriyoruz.
Bu yazıdaki grafikler altın (GCUSD) günlük gerçek fiyat verisinden üretildi. Ölçümler 400 günlük pencerede, kural bazlı taramayla yapıldı; elle seçim yok.
Altın işlemi bir parite işleminden ne kadar farklı
Son 400 günlük veride iki enstrümanı aynı ölçülerle karşılaştırdık:
| Ölçü | EUR/USD | Altın | Kaç kat |
|---|---|---|---|
| Günlük ortalama aralık | %0,49 | %2,31 | 4,7 kat |
| 14 günlük ATR (fiyata oran) | %0,36 | %2,20 | 6,1 kat |
| Yıllık oynaklık | %5,4 | %25,6 | 4,7 kat |
| Boşluk medyanı | %0,16 | %0,43 | 2,7 kat |
| En büyük boşluk | %1,42 | %2,96 | 2,1 kat |
| Boşluk görülen gün | 81 / 400 | 320 / 400 | 4,0 kat |
Tablonun söylediği tek cümle şu: altın, EUR/USD'den yaklaşık beş kat daha oynak. Aynı lot büyüklüğüyle işlem açarsanız beş katı riski almış olursunuz.
Son satır ayrıca ilginç: altında 400 günün 320'sinde boşluk var, EUR/USD'de 81'inde. Sebebi yapısal — forex hafta içi kesintisiz işlem görür, altın vadeli sözleşmesi ise seans kapanışlarıyla çalışır ve her kapanış bir boşluk fırsatı üretir.
Altın işleminde pozisyon büyüklüğü
Volatilite farkının doğrudan sonucu var: aynı parasal riski korumak için altında daha küçük lot açmanız gerekir.
- Stop mesafesini enstrümana göre ölçün: EUR/USD'de 50 pip makul bir mesafeyken, altında aynı oransal mesafe çok daha büyük bir puan sayısına denk gelir.
- ATR'yi referans alın: Altının 14 günlük ATR'si fiyatının yaklaşık yüzde 2,2'si. Sabit puan stop, sakin dönemde geniş, oynak dönemde dar kalır.
- Lotu mesafeye göre bölün: Risk tutarı sabitse, mesafe büyüdükçe lot küçülmeli. Lot büyüklüğü hesaplayıcısı bu bölmeyi yapar.
- Teminatı ayrıca kontrol edin: Altında sözleşme büyüklüğü ve teminat oranı paritelerden farklıdır. Teminat hesaplayıcısı gereken tutarı verir.
İddia ile ölçüm arasındaki fark
Ölçülen: Altının günlük ortalama aralığı yüzde 2,31, EUR/USD'nin yüzde 0,49. Bu sayılar 400 günlük veriden doğrudan hesaplandı.
İddia edilen: "Altın güvenli limandır." Bu ifade kriz dönemlerindeki talep artışına atıfta bulunur; günlük fiyat davranışıyla ilgili bir şey söylemez. Ölçüm, altının kısa vadede EUR/USD'den belirgin biçimde daha oynak olduğunu gösteriyor.
İki ifade çelişmiyor — farklı zaman ölçeklerinden bahsediyorlar. Ama pozisyon büyüklüğü hesabı kısa vadeli ölçüye bakar.
Altında boşluk riski
Boşluk, bir günün açılışının önceki kapanıştan belirgin farklı olmasıdır. Stop emri boşluğun içinde çalışmaz; diğer taraftaki ilk fiyattan gerçekleşir.
Altında bu durumun 400 günün 320'sinde oluşması, boşluğun istisna değil rutin olduğunu gösteriyor. Çoğu küçük; ama en büyüğü yüzde 2,96 ve o gün stopunuz planladığınız yerde çalışmamış olurdu.
Altın işleminde maliyet
Altın genellikle paritelerden geniş spreadle işlem görür ve gecelik taşıma maliyeti farklı hesaplanır. Kısa vadeli işlemde spread, uzun vadeli işlemde swap baskın hâle gelir.
Kendi rakamlarınızla spread hesaplayıcısını, swap hesaplayıcısını ve toplam için işlem maliyeti hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Grafikler gerçek veriden, kurallar önceden yazıldı
Bu yazıdaki grafikler gerçek EUR/USD günlük fiyat verisinden üretildi. Gösterge hesapları koda yazıldı, veri tarandı ve çıkan adaylar arasından ölçüye göre en belirgini çizildi. Hiçbir grafik elle seçilmedi.
Bu ayrım önemli. Geçmiş grafikte istediğiniz deseni bulmak her zaman mümkündür; kuralı önceden yazıp veriyi taratmak ise sonucu seçme imkânını ortadan kaldırır.
Altın işleminde sözleşme ve birim
Altın işleminde en sık karışan konu birimdir. XAUUSD bir ons altının dolar fiyatıdır; Türkiye'de yaygın olan gram altın ise hem farklı birim hem farklı para birimi kullanır.
Bir ons yaklaşık 31,1 grama denk gelir. Yani ons fiyatını grama çevirmek için bölmek, sonra dolar/TL kuruyla çarpmak gerekir. İki fiyatı doğrudan karşılaştırmak yanlış sonuç verir.
Sözleşme büyüklüğü de brokerden brokere değişir. Standart lot genellikle 100 ons olarak tanımlanır ama bu bir kural değil; hesabınızdaki sözleşme belirtimini kontrol etmeden lot hesabı yapmak riski yanlış ölçmek demektir.
Altın işleminde uç günler
Ortalama tek başına yanıltıcıdır. Asıl mesele ortalamanın kaç kat aşılabildiği — çünkü stop mesafesi ortalamaya göre kurulmuşsa uç günlerde yetersiz kalır.
Altının günlük ortalama aralığı yüzde 2,31 ama dağılımın sağ kuyruğu uzun: bazı günler bu değerin iki katından fazla hareket var. Bu günler seyrek görünür, ancak 400 günlük pencerede düzenli olarak karşımıza çıkıyor.
Pratik sonucu şudur: ortalamaya göre kurulmuş bir stop, günlerin küçük ama önemsiz olmayan bir kısmında çalışır. Bu kaybın kendisi sorun değil — sorun, planlamada hesaba katılmamasıdır.
Altın hangi verilerden etkilenir
Altın dolar cinsinden fiyatlandığı için doların kendisi birinci değişkendir. Bunun ötesinde reel faiz beklentisi belirleyici olarak kabul edilir: faiz getirisi olmayan bir varlık, faizler yükselirken göreli çekiciliğini kaybeder.
Bu ilişkiler eğilim düzeyindedir, kural değil. Belirli bir veri açıklamasının altını hangi yöne götüreceğini önceden bilmek mümkün değil; ölçülebilir olan, veri saatlerinde oynaklığın arttığıdır.
Altın işleminde yaygın yanılgılar
Üç tanesi ölçümle doğrudan çelişiyor. Birincisi "altın istikrarlıdır" — ölçüm altının EUR/USD'den beş kat oynak olduğunu gösteriyor. İstikrar ifadesi uzun vadeli satın alma gücüne atıfta bulunur, günlük fiyat davranışına değil.
İkincisi "altında stop gerekmez, nasılsa yükselir". Bu, zaman ufkunu belirsiz bırakan bir bahis. Kaldıraçlı hesapta teminat yetmediğinde pozisyon zaten kapanır — beklemek bir seçenek olmaktan çıkar.
Üçüncüsü "altın ve dolar hep ters hareket eder". İlişki eğilim düzeyindedir ve dönemsel olarak zayıflar, hatta yön değiştirir. Sabit bir kural gibi kullanmak yanlış konumlandırmaya yol açar.
Sık sorulan sorular
XAUUSD ile gram altın aynı şey mi?
Değil. XAUUSD bir ons altının dolar fiyatıdır; gram altın ise gram başına ve genellikle yerel para birimindedir. İkisi arasında hem birim hem kur farkı vardır.
Altında kaç lot açmalıyım?
Tek bir doğru sayı yok; stop mesafenize ve risk yüzdenize bağlı. Ancak ölçüm net: altının oynaklığı EUR/USD'nin yaklaşık beş katı, dolayısıyla aynı riski korumak için lot da o oranda küçülmeli.
Altın uzun vadede tutulur mu?
Tutulabilir ama kaldıraçlı hesapta uzun vadeli tutmak gecelik taşıma maliyeti doğurur. Uzun vade hedefliyorsanız maliyet yapısını önceden hesaplamak gerekir.
Altında gecelik pozisyon taşınır mı?
Taşınabilir ama iki kalem birlikte değerlendirilmeli: gecelik taşıma maliyeti ve boşluk riski. Ölçüme göre altında 400 günün 320'sinde boşluk oluşmuş; gecelik pozisyonda stopun planlanan yerde çalışmama olasılığı belirgin.
Altın grafiği neden vadeli sözleşmeden alınıyor?
Ücretsiz veri kaynaklarında spot XAUUSD günlük OHLC verisi pratikte bulunmuyor. Bu yazıda GCUSD (altın vadeli) verisi kullanıldı; spot fiyattan küçük bir baz farkı taşır ama volatilite ve boşluk ölçümleri için temsil gücü yeterlidir.
Kaynaklar ve resmi kontrol noktaları
Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir
Kaldıraçlı işlemler yüksek risk taşır ve yatırdığınız tutarın tamamını kaybetmeniz mümkündür. Buradaki örnekler kavramları anlatmak içindir; herhangi bir firma, ürün veya strateji önerisi içermez. İşlem yapmadan önce SPK Yatırımcılar İçin Rehber belgesini okuyun.
İçerik Şeffaflığı
Sonucu yorumlarken kullanacağınız kısa özet, yöntem, kaynak ve kontrol notları aşağıda yer alır.
Bu blog yazısı, konunun hesaplama ve yorum tarafını daha geniş çerçevede açıklamak için hazırlanmıştır.
Nasıl Hesaplanır?
- İçerik başlık, özet ve ana metin düzeyinde editoryal olarak düzenlenir.
- Yazı mümkün olduğunda ilgili hesaplayıcı ve kategori merkeziyle birlikte okunacak şekilde kurgulanır.
- Güncel etkisi olan başlıklarda tarih ve bağlam kontrolü kullanıcıya açık biçimde bırakılır.
Kullanılan Kaynaklar
- Yazı içeriği ve editoryal özet
- İlgili kategori merkezleri ve hesaplayıcılar
- Konuya bağlı resmi açıklama veya güncel veri ihtiyacı
Blog içeriği karar desteği sağlar; kesin oran, tarife veya canlı veri için ilgili araç ve resmi kaynak ayrıca kontrol edilmelidir.
