Washington yönetimi ile teknoloji dünyasının üst düzey isimleri, Pekin merkezli yapay zekâ atılımlarının Amerikan liderliğini geride bırakmasını engelleme amacında ortaklaşıyor. Anthropic yöneticisi Dario Amodei daha önce geliştirme süreçlerinin hızını düşürme önerisiyle Donald Trump cephesinden tepki toplasa da iki taraf, Çin kaynaklı rekabetin dizginlenmesi gerektiği fikrinde buluştu. Buna karşın sahadaki dengeler, söz konusu hedefin hayata geçirilmesini zorlaştırdı.
Amodei tarafından yapılan çağrılar
Dario Amodei, kaleme aldığı 3.800 kelimelik "We Must Pace the Frontier" isimli metinde karar vericilere seslendi. Demokratik yönetimlerin teknolojik üstünlüğü olabildiğince geniş tutması gerektiğini savunan Amodei, şu başlıklara dikkat çekti:
- Yetkisiz damıtma faaliyetlerinin otoriter ülkelerdeki kuruluşlarca yürütülmesinin önlenmesi
- Yarı iletken kaçakçılığına dönük denetim mekanizmalarının sertleştirilmesi
- Pekin yönetimine üst seviye yapay zekâ çiplerinin verilmesinden kaçınılması
Bu yaklaşım Biden dönemindeki politikalarla örtüşüyor. Trump yönetimi ise en ileri çipler ile üretim donanımlarına dönük ihracat sınırlandırmalarını korurken, Nvidia üretimi H200 gibi ürünlerin satışına açık duruş sergiledi. Pekin kendi yerli ekosistemini güçlendirmek amacıyla bu ürünlere mesafeli kaldı. Beyaz Saray, Güneydoğu Asya üzerinden dönen kaçakçılık faaliyetlerine ve Amerikan sistemlerinden veri süzdüğü belirlenen Çinli şirketlere dönük ceza mekanizmalarında temkinli bir hat izledi.
Çinli şirketler maliyet avantajıyla farkı kapatıyor
Yürürlükteki engellemelere rağmen Pekin ile Washington arasındaki teknoloji mesafesi daralmaya devam etti. Şi Cinping, dışa bağımlılığı bitirmek hedefiyle kaynak aktarımını sürdürdü. Çin çip üretiminde henüz geride kalsa bile Moonshot ve DeepSeek gibi girişimlerin sunduğu modeller, Amerikan rakipleriyle arasındaki performans farkını ciddi ölçüde eritti. Düşük maliyetlerle çalışan bu sistemler, Silikon Vadisi merkezli OpenAI ve Anthropic gibi şirketlerin pazar payı kaybı riskini gündeme getirdi.
Amerikalı yetkililer, istihbarat kurumları ve yazılım üreticileri, Çin merkezli firmaların Amerikan modellerinden "damıtma" tekniğiyle yetkisiz veri aktardığını öne sürdü. Büyük bir modelin gücünü kullanarak daha az kaynak harcayan ikincil bir modeli eğitmek meşru görülürken, izin alınmadan başvurulan yöntemler haksız kopyalama sayılıyor. Kongre üyeleri söz konusu şirketlere dönük cezai düzenlemeleri masaya yatırdı.
Güneydoğu Asya bulut merkezleri denetimi güçleştiriyor
İhracat kısıtlamalarını aşmada bir diğer kanal ise Güneydoğu Asya bölgesindeki bulut altyapıları oldu. Çinli aktörler, bu merkezler aracılığıyla ABD yapımı ileri seviye işlemcileri uzaktan kiralama imkânına erişti. Trump'ın geçen yılki ticaret savaşı sebebiyle bölge ülkeleriyle yaşadığı gerilimler sonrasında bu altyapıların kontrolü daha zorlu bir aşamaya taşındı.
