Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın açıkladığı verilere göre finans dışı şirketlerin net döviz açığı, 2026 yılının Haziran ayında önceki aya kıyasla 2,3 milyar dolar büyüyerek 205,7 milyar dolara ulaştı. Yurt içi bankalardaki döviz mevduatının 1,59 milyar dolar, ihracat alacaklarının da 568 milyon dolar azalması; buna karşılık türev yükümlülüklerin 3,57 milyar dolar artması, açığın büyümesinde belirleyici oldu.
2018 kriziyle kıyas
Rakam, 2018'deki kur krizinde görülen 207 milyar dolarlık zirveye yaklaşmış durumda. Ancak ekonominin büyüklüğü göz önüne alındığında tablo farklılaşıyor: 2018'de milli gelir 778 milyar dolar iken net döviz açığının payı yüzde 28,2'ye denk geliyordu. Ekonominin 1,25-1,3 trilyon dolar bandına ulaştığı günümüzde ise bu oran yüzde 16,1'e gerilemiş bulunuyor.
Borç yapısının detayları
Besfin Finansal Hizmetler Danışmanlık CEO'su Ferda Besli, reel sektörün döviz yükümlülüğünün döviz kredileri ile ithalat borçlarından oluştuğunu belirtiyor. Besli'ye göre ithalat borcu 53 milyar dolar seviyesinde bulunurken buna karşılık 54 milyar dolarlık ihracat alacağı bulunuyor, bu nedenle ithalat tarafı işletme sermayesi mantığıyla değerlendirilmeli.
- Yurt içi döviz kredileri: 188 milyar dolar
- Yurt dışı kaynaklı krediler: 133 milyar dolar
- 2023 sonunda 207,4 milyar dolar olan toplam döviz kredisi, yıllık ortalama yüzde 19 artışla 320 milyar dolara ulaştı
- Kısa vadeli net döviz fazlası 2023 sonundaki 66 milyar dolardan 6 milyar dolara düştü
Besli'nin aktardığına göre sektör 2025'te mal ve hizmet ihracatından 396 milyar dolar kazandı; ithalat borcu sayılmadığında taşıdığı döviz yükü ise 320 milyar dolar. Yani borç, kazanca neredeyse eşit.
Değerli TL üretimi zorluyor
Temmuz 2026 itibarıyla reel efektif döviz kuru TÜFE bazında 105,96, Yİ-ÜFE bazında ise 101,50 seviyesine çıktı. Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı Mustafa Gültepe, dövizin en az enflasyon kadar artması gerektiğini yineledi. Ankara Sanayi Odası Başkanı Seyit Ardıç, mal enflasyonu yüzde 27'ye inerken hizmet enflasyonunun yüzde 40'a yaklaşmasının sanayicinin maliyet dengesini bozduğunu vurguladı.
Konkordato başvuruları arttı
Yılın ilk yedi ayında 1.167 firma geçici konkordato mühleti alırken 171 firma hakkında iflas kararı verildi. En çok başvuru 159 dosya ile tekstil ve hazır giyimden geldi; bunu 124 dosyayla inşaat, 73 dosyayla metal imalatı ve 63 dosyayla tarım takip etti. Ege Bölgesi Sanayi Odası anketine göre şirketlerin yüzde 62'si istihdam azaltmak zorunda kaldı, yüzde 55'i ise beklentilerinin kötüleşeceğini düşünüyor.
Merkez Bankası'nın 12 ay sonrası için reel sektör enflasyon beklentisi yüzde 32,80'e yükseldi. Ferda Besli, TLREF faizindeki 300 baz puanlık düşüşün şirket kredilerine yansımasının sınırlı kaldığını, ancak 177 gün sonra önemli bir kırılma yarattığını belirtti. Enflasyon verilerini yakından takip etmek isteyenler enflasyon hesaplama aracını kullanabilir.
