Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Birlik genelindeki kamu alımlarında kuralları sadeleştirmeyi, yerli sanayiyi güçlendirmeyi ve dışa bağımlılığı düşürmeyi hedefleyen yeni Kamu İhale Yasası teklifini duyurdu. Yıllık yaklaşık 2,6 trilyon euro tutarındaki kamu ihale pazarını kapsayan düzenleme, Birlik ekonomisinin yaklaşık yüzde 15'ine karşılık gelen harcamalarda Avrupa merkezli işletmelere öncelik verilmesinin önünü açıyor. Teklifin yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi tarafından onaylanması gerekiyor.
İhale usulleri sadeleşiyor ve ortak pazar kuruluyor
Hazırlanan mevzuat taslağıyla, mevcut durumda üç farklı direktif ve çeşitli sektörlere dağılmış kurallar üye ülkelerde doğrudan geçerli tek bir metinde bir araya geliyor. Halihazırda beş olan kamu ihale usulü sayısı üçe indirilirken, kamu kurumlarına şirketlerle müzakere yürütme sürecinde daha geniş esneklik tanınıyor.
Ayrıca yerel ve ulusal düzeydeki elektronik ihale sistemlerinin birbirine entegre edilmesiyle ortak bir dijital pazar oluşturulması hedefleniyor. Böylece şirketler, kayıtlı evraklarını tekrar sunmadan Birlik genelindeki süreçlere katılabilecek. Kurumların idari yükünü hafifletecek yeni çerçevenin yıllık yaklaşık 650 milyon euro tasarruf getirmesi bekleniyor.
En düşük fiyat kriterinin yerini kalite alıyor
Teklif, ihalelerde yalnızca en ucuz teklifin seçildiği dönemi geride bırakmayı amaçlıyor. Yeni standart yöntem olarak "en iyi fiyat-kalite oranı" belirlenirken değerlendirmede şu ölçütler öne çıkıyor:
- Kalite kriterlerinin toplam değerlendirmedeki payı en az yüzde 30 seviyesinde tutulacak.
- İş gücü yoğun nitelikteki sözleşmelerde kalite ağırlığı en az yüzde 50 olarak uygulanacak.
- Çevre, sosyal şartlar, yenilikçilik, dayanıklılık, güvenlik ve "made in EU" unsurları puanlamaya dahil edilecek.
- Kritik altyapı alımlarında siber saldırı, casusluk ve yabancı müdahale riskleri göz önünde bulundurulacak.
Üçüncü ülkelere mütekabiliyet şartı geliyor
Düzenleme, Dünya Ticaret Örgütü Kamu Alımları Anlaşması (GPA) veya serbest ticaret anlaşmalarıyla pazara erişim hakkı bulunan ülkeler ile diğerlerini birbirinden ayırıyor. AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Stephane Sejourne, üçüncü ülke firmalarının ihalelere katılımında mütekabiliyet ilkesinin temel alınacağını, Birliğin yaklaşık 20'si karşılıklılık içeren 40'tan fazla ticaret anlaşması bulunduğunu bildirdi. Pazarını Avrupalı aktörlere açmayan veya ekonomik güvenlik riski oluşturan ülkeler ihale dışı bırakılabilecek.
Türk şirketleri doğrudan yararlanamayacak
Mevcut Gümrük Birliği anlaşması kamu ihale pazarlarına karşılıklı ve eşit erişim hakkı tanımıyor. Türkiye'nin Dünya Ticaret Örgütü Kamu Alımları Anlaşması'na taraf olmaması sebebiyle Türk işletmeleri, yalnızca mevcut Gümrük Birliği gerekçesiyle "kapsama alınmış ekonomik işletmeci" statüsü elde edemeyecek. Teklif yasalaşırsa AB kurumları, Avrupa tercihi uygulanan ihalelerde Türk şirketlerinin katılımını kısıtlama veya tekliflerini geri çevirme yetkisine sahip olacak.
İlgili: Trump ABD kamu ihalelerinde Kanada ürünlerine kısıtlama istedi
