Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, denetim süreçlerinde odağını yüksek kazanç elde eden mükellef gruplarına çevirdi. Yürütülen denetim faaliyetleri sonucunda büyük ölçekli işletmelerin yüzde 31,3'ü bu yıl inceleme sürecine girdi. Söz konusu oran, geçmiş yıllarda yüzde 11 bandında seyrediyordu.
Büyük ölçekli mükelleflerde inceleme oranı arttı
Açıklanan verilere göre denetim kapsamındaki yoğunluk işletmelerin mali büyüklüklerine göre kademelendirildi. Büyük mükelleflerde yaklaşık her 3 mükelleften 1'i incelemeye tabi tutulurken daha alt gruplarda farklı yöntemler uygulandı. Mükellef ölçeklerine göre denetim oranları ve izlenen metotlar şu şekilde kayıtlara geçti:
- Büyük ölçekli mükelleflerde inceleme oranı yüzde 31,3 oldu.
- Orta ölçekli mükelleflerin yüzde 7,3'ü sürece dahil edildi ve bu grupta izaha davet mekanizması tercih edildi.
- Küçük ölçekli mükelleflerde inceleme payı yüzde 1,1 seviyesinde kaldı; denetimler uyarı maksatlı gözetim şeklinde yürütüldü.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, teknolojik imkanların devreye alınmasıyla denetim tarafında kapasite artışı sağlandığını bildirdi. Şimşek, vergi sisteminde adil dağılımı güçlendirme hedefi doğrultusunda kontrol süreçlerini büyük çaptaki işletmeler ile yüksek kazanç sağlayan kesimlere yoğunlaştırdıklarını dile getirdi ve bu mükellefleri yasal yükümlülüklere gönüllü uyum göstermeye çağırdı.
Gözetim programıyla 48,7 milyar liralık matrah artışı
VDK, yüksek gelir grubunda yer alan kesimlerin 2025 dönemi kazanç bildirimlerini incelemek üzere 2 nci Yüksek Gelir Grupları Gözetim ve Uyum Programı uygulamasını devreye aldı. Program neticesinde mükelleflerce artırılan toplam matrah tutarı 48,7 milyar lirayı buldu. Çalışma kapsamında yüksek kazanç elde ettiği değerlendirilerek takibe alınan mükellef sayısı 16 bin 307 olarak açıklandı.
İncelemeye alınan grup iki ana kategori altında toplandı. İlk kümede Türkiye'nin en büyük 42 bin şirketinde pay sahibi olan ve risk analizi çıktılarında kazançlarıyla gelir vergisi tutarları örtüşmeyen isimler yer aldı. Diğer kümede ise bir işletmede ortaklığı bulunmamasına karşın harcama düzeyi ve lüks yaşam tarzı ödediği vergiyle çelişen kişiler incelendi.
Geçmişte hiç beyanda bulunmayanlar tespit edildi
Gözetim sürecine girenler arasında yaklaşık 7 bin kişinin geçmiş dönemlerde hiçbir vergi beyanında bulunmadığı saptandı. Yapılan çalışmaların ardından bu kitlenin büyük kısmı ilk defa beyanname vererek gelirlerini idareye sundu.
Söz konusu beyanlar sonucunda gelir vergisi matrahında 6,7 milyar liralık artış gerçekleşti. Bu kişilerin ortaklık taşıdığı şirketlerin kaynakta yaptığı vergi kesintisi matrahı 4,2 milyar lira yükselirken şirketlerin kurumlar vergisi matrahındaki genişleme ise 33,9 milyar liraya ulaştı.
