Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın yeniden alevlenebileceğine dair kaygılar, Chicago Borsası'nda buğday fiyatlarını üç yıldır görülmemiş bir seviyeye çıkardı. Karadeniz bölgesindeki çatışmalar, dünya tahıl ticaretinin can damarı sayılan liman ve terminal altyapısına zarar verirken, bölgeden yapılan sevkiyatlarda ciddi bir düşüş yaşanıyor.
Müzakereler Çıkmazda, Saldırılar Artabilir
Kremlin'e yakın çevrelerden aktarılan bilgilere göre Rusya, barış görüşmelerinin tıkandığı kanaatine vardı. Moskova yönetiminin Ukrayna'ya yönelik askeri harekâtını yoğunlaştırıp altyapı hedeflerini vurmaya hazırlandığı ifade ediliyor. Bu gelişme üzerine gösterge buğday vadeli işlem sözleşmeleri yüzde 2,6 değer kazanarak Temmuz 2023'ten beri en yüksek noktasına ulaştı, ardından kazancının bir kısmı geri alındı. Çarşamba günü ise fiyatlarda yüzde 6,4'lük sıçrama yaşandı ve aylık bazda artış yüzde 18'e çıktı.
Bu tablo, uzun süredir bolluk nedeniyle baskı altında kalan buğday piyasasında sert bir dönüşüme işaret ediyor. Rusya ve Ukrayna'nın küresel buğday satışlarındaki payı dörtte biri aşıyor; iki ülke ayrıca arpa, mısır ve ayçiçek yağı ihracatında da önemli bir ağırlığa sahip.
Sevkiyatlarda Sert Düşüş
Ukrayna Tarım Bakanlığı, bu sezon tarımsal ihracatın önceden öngörülen rakamın yaklaşık yarısına gerileyebileceğini bildirdi. Rusya cephesinde ise ağustos ayı buğday sevkiyatlarının geçen senenin aynı dönemine kıyasla yüzde 50'den fazla azalması bekleniyor.
- Advantage Grain Genel Müdürü Chris Nikolaou: Çatışmaların büyümesi durumunda ortaya çıkacak taşımacılık engellerinin piyasayı tedirgin ettiğini belirtti.
- StoneX Emtia Risk Yöneticisi Matt Ammermann: Karadeniz'den gelecek ihracatın kısıtlı kalacağının artık fark edildiğini, belirsizliğin sürdüğü müddetçe fiyatların yükselişini koruyacağını söyledi.
Alıcılar Uzak Pazarlara Yöneliyor
Karadeniz'deki krizin yansımaları sadece vadeli işlem borsalarıyla sınırlı kalmıyor. Rusya ve Ukrayna, Orta Doğu, Afrika ve Asya'daki pek çok ülkenin tahıl ihtiyacını karşılayan başlıca kaynaklar arasında bulunuyor ve bu ülkeler yıl içindeki bu dönemde bölgeden gelen ucuz tahıla bağımlı kalıyor.
Tedarik sıkıntısı yaşayan alıcılar, Avustralya ve Arjantin gibi daha uzak coğrafyalardan tahıl almaya yöneliyor; bu da maliyetlerin daha da artmasına yol açacak. Nikolaou, Rusya ve Ukrayna'nın genellikle en ucuz kaynaklar olduğunu, ancak arzlarının büyük kısmının artık erişilemez hale gelmesiyle tüketicilerin zorlandığını vurguladı. Bu yükseliş, Orta Doğu'daki savaşın zaten yükselttiği enerji ve nakliye giderleriyle boğuşan tüketiciler için yeni bir gıda enflasyonu tehlikesini gündeme taşıyor. Fiyat artışlarının hane bütçelerine etkisini görmek isteyenler enflasyon hesaplama aracıyla karşılaştırma yapabilir.
