Küresel rafineri sektöründe yaşanan motorin açığı önümüzdeki aylarda arzın daha da daralmasına yol açabilir. Analist ve piyasa aktörlerine göre bu tablo, ürün fiyatlarının yüksek kalmasını sağlarken tüketici talebini de baskı altında tutmaya devam edecek. Orta Doğu'daki çatışmalar ile Doğu Avrupa'daki tesis hasarları arz krizinin başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.
Üretim hatlarındaki kayıplar ve stoklar
Piyasa uzmanları, Basra Körfezi'nde altı ayı aşkın süredir devam eden ve yerel üretimi engelleyen savaş şartlarına işaret ediyor. Bununla birlikte Ukrayna'nın Rus rafineri altyapısına dönük insansız hava aracı operasyonları da ürün arzını zayıflattı. Asya Pasifik Petrol Konferansı kapsamında değerlendirmelerde bulunan Vitol Group CEO'su Russell Hardy, Orta Doğu ile Rusya'daki ana rafineri merkezlerinden silinen yakıt ihracat hacminin her iki bölge için de ayrı ayrı günlük 2 milyon varile ulaştığını açıkladı.
Hardy, diğer coğrafyalardaki üreticilerin azami kapasite sınırlarına yaklaştığını aktararak tüketicilerin damıtılmış yakıt rezervlerine yöneldiğini bildirdi. Mevcut çekiş hızının stokları eritmeyi sürdüreceğini kaydeden Hardy, tesislerin bu talebi ikame edecek düzeyde tam randımanla devreye sokulamadığını vurguladı.
Fiyat hareketleri ve marjlar
Ekonomik faaliyetin ana yakıtı sayılan motorin, çatışma sürecinin başlamasından bu yana ham petrolü geride bırakan bir fiyat artışı kaydetti. Piyasada öne çıkan dinamikler şu şekilde sıralanıyor:
- ICE motorin gösterge fiyatındaki yükseliş oranı, Brent petroldeki değer kazancının iki katını aştı.
- Ham petrol fiyatı temmuz ayından bu yana ilk kez 100 dolar sınırına yaklaştı.
- ABD perakende motorin fiyatları, Haziran 2022 döneminde kayıtlara geçen önceki tepe noktasını geride bırakarak rekor seviyeye ulaştı.
- Yüksek seyreden kâr marjları, Rusya ile Orta Doğu haricindeki rafinerilerin azami güçle üretim yapmasını tetikledi.
Uzmanlar, rafineri donanımlarının çok uzun süre yüksek tempoyla çalıştırılmasının teknik arıza risklerini artırdığına dikkat çekiyor. Tampon stokların yetersiz kaldığı bir ortamda yaşanabilecek plansız kesintiler krizin derinleşmesine zemin hazırlayabilir.
Kuzeybatı Avrupa için kış uyarısı
Kuwait Petroleum yetkilisi Şeyh Khaled Al-Sabah, küresel rafineri altyapısının bu senenin sonuna kadar dayanabilmesinin bir başarı sayılacağını ifade etti. Al-Sabah, yakın dönemde yakıt piyasasında ciddi bir kıtlık tehlikesinin belirdiğini dile getirdi.
ABD tarafından gerçekleştirilen ürün ihracatı, dış alıma bağımlı Avrupa pazarındaki darlığı bir miktar hafifletti. Ancak ABD'de üretimin fiilen artırılmamış olması sebebiyle, hava sıcaklıklarının düşmesi ve tüketimin canlanmasıyla bu desteğin uzun sürmeyeceği öngörülüyor. Al-Sabah, Kuzeybatı Avrupa bölgesinde oldukça çetin bir kış mevsiminin kapıda olduğunu ve mevcut durumun yalnızca bir başlangıç niteliği taşıdığını belirtti.
