Küba yönetimi, ağırlaşan enerji krizine ve ABD kaynaklı petrol kısıtlamalarına karşı yeni bir adım attı. Petrol arama ve üretim alanını dış sermayeye açmak amacıyla 1938 ve 1959 tarihli iki eski yasa yürürlükten kaldırıldı. Küba basınına yansıyan habere göre söz konusu düzenlemeler, hem mevcut anayasa hem de ülkenin bugünkü sosyoekonomik koşulları karşısında artık işlevini yitirmişti.
Sözleşme süreleri uzatıldı
Yayımlanan kanun hükmünde kararnameyle yerli ve yabancı şirketlerin petrol arama-çıkarma faaliyetlerine katılımını kolaylaştıracak esneklikler getirildi. Üretim paylaşım sözleşmelerinde süre 10 yıllık uzatma opsiyonuyla birlikte 40 yıla, petrol imtiyazlarında ise yine 10 yıllık opsiyonla 30 yıla kadar çıkabilecek. Petrol hizmet sözleşmeleri de yeni düzenlemede ana katılım biçimleri arasında sayıldı.
- Üretim paylaşım sözleşmeleri: 40 yıla kadar (10 yıl uzatma opsiyonlu)
- Petrol imtiyazları: 30 yıla kadar (10 yıl uzatma opsiyonlu)
- Maliyet karşılama üst sınırı: karada ve sığ suda yüzde 65, derin suda yüzde 75
Devletin kaynaklar üzerindeki hakimiyeti ise korunuyor. Küba yönetimi, petrol, gaz ve beraberindeki maddelerin yataklarının tüm halkın sosyalist mülkiyetinde olduğunu, bu nedenle devredilemezlik, zaman aşımına uğramazlık ve haczedilemezlik ilkelerine tabi olduğunu vurguluyor. Yeni düzenleme devlete ulusal güvenlik gerekçesiyle ruhsat ve imtiyaz başvurularını reddetme hakkı tanırken, ulusal enerji güvenliği açısından gerekli hidrokarbon kaynaklarının temininde rekabetçi piyasa koşulları çerçevesinde devlete öncelik veriyor.
Çevresel ve cezai sorumluluk ağırlaştırıldı
Düzenleme, hidrokarbon faaliyetlerini yüksek riskli kabul ediyor ve kusur ya da ihmal kanıtlanmasa dahi oluşan zararlardan işletmeci şirketleri sorumlu tutuyor. Acil durumlar dışında doğal gazın havaya salınması ve yakılarak imha edilmesi de yasaklandı. Ülkede karaborsa ve yakıt dağıtımındaki usulsüzlüklerin artması üzerine, tesis ve operasyonların fiziki güvenliğinden doğrudan işletmeci şirketler sorumlu tutulacak; ihlal ve suçlara karşı ağır yaptırımlar öngörülüyor.
Hedef uluslararası yatırım çekmek
Küba yönetiminin bu düzenlemeyle, ciddi sermaye yetersizliği çeken ulusal enerji sektörüne uluslararası yatırım çekmeyi, yabancı yatırımcılara hukuki güvence sunmayı ve hidrokarbon kaynakları üzerindeki sıkı devlet kontrolünü sürdürmeyi amaçladığı belirtiliyor. ABD'nin petrol ablukası ve ekonominin kilit sektörlerine yönelik ikincil yaptırımları, adadaki ekonomik kırılganlığı derinleştirmeye devam ediyor. Küba halkı elektrik kesintileri ve toplu taşımanın neredeyse durma noktasına gelmesiyle zor günler geçirirken, hastaneler yalnızca asgari düzeyde hizmet verebiliyor. Kayıt dışı piyasalarda gıda ve ilaç fiyatları ise fahiş seviyelere ulaşmış durumda.
