İtalya'da Başbakan Giorgia Meloni önderliğindeki sağ koalisyon hükümetinin hazırladığı nükleer enerjiye dönüş tasarısı parlamentodan geçti. Çift meclisli sistemde ilk olarak haziran ayında Temsilciler Meclisi'nin onayladığı düzenleme, Senato Genel Kurulu'ndaki oylamayla yasalaşma sürecini tamamladı.
Toplam 205 sandalyeli Senato'da yapılan oylamada tasarı, 51 ret oyuna karşılık 81 kabul oyuyla geçti. Yeni yasa, hükümete sürdürülebilir nükleer enerji üretimi, füzyon araştırmaları ve radyoaktif atıkların idaresi gibi başlıklarda gerekli mevzuatı hazırlaması için bir yıllık yetki verdi. Bu adım, 1987 yılındaki referandumun ardından kapatılan santrallerden bu yana ülkede nükleer sektöre yönelik atılan en kapsamlı yasal girişim oldu.
Hükümete düzenlemeler için bir yıllık süre
Kabul edilen metin çerçevesinde yürütme organı, ülkenin enerji altyapısını dönüştürecek yönetmelikleri belirlenen takvim içinde oluşturacak. Yasa tasarısının kapsadığı temel çalışma alanları şöyle sıralandı:
- Sürdürülebilir nükleer kaynaklar vasıtasıyla elektrik üretimi kurallarının saptanması,
- Geleceğe yönelik füzyon araştırmalarına ilişkin yasal çerçevenin hazırlanması,
- Radyoaktif atık yönetimi süreçlerinin planlanması,
- Güvenlik standartları, lisanslama şartları ve yerel idarelerle kurulacak ilişkilerin belirlenmesi.
İtalya Çevre ve Enerji Güvenliği Bakanı Gilberto Pichetto Fratin, meclis onayının ardından yaptığı değerlendirmede günün ülke adına önemine değindi. Sürdürülebilir nükleer santrallerin yenilenebilir enerjiyle bir arada çalışacağını belirten Fratin, bu yaklaşımın ülkeyi daha güvenli, bağımsız ve rekabetçi kılacağını, hanehalkı ve işletmelerin enerjiye erişimini kolaylaştıracağını kaydetti.
"Cesur ve sağduyulu bir seçim"
Başbakan Giorgia Meloni ise sosyal medya üzerinden paylaştığı açıklamada, alınan kararı "cesur ve sağduyulu bir seçim" olarak tanımladı. Yaklaşık 40 yıllık aranın ardından nükleer enerji mevzuatına geri döndüklerini ifade eden Meloni, İtalya'nın komşu ülkelerden nükleer kaynaklı elektrik ithal etmesine karşın kendi santrallerini işletmemesinin yarattığı çelişkiye işaret etti.
Düzenlemenin dışa bağımlılığı ve uluslararası krizlerin faturalara getirdiği yükü azaltacağını vurgulayan Meloni; yapay zeka ve veri merkezleri nedeniyle yükselen elektrik tüketimine eski santraller yerine yeni teknolojilerle karşılık vereceklerini aktardı.
İtalya'da nükleerin tarihsel süreci
Avrupa'nın büyük ekonomileri arasında yer almasına rağmen nükleer tesis işletmeyen İtalya, 1963 ile 1990 yılları arasında bu kaynaktan elektrik üretti. Çernobil kazasının akabinde 1987'de düzenlenen halk oylaması sonucunda tesisler 1990 yılında tamamen devre dışı bırakıldı.
Üretim yasağının kaldırılması talebiyle 2011'de gerçekleştirilen referandumda seçmenler yasağın sürmesi yönünde oy kullandı. Küresel piyasalarda yaşanan enerji tedarik krizleriyle birlikte konu yeniden gündeme taşınırken, özellikle özel sektörün yöneldiği yeni nesil küçük reaktör teknolojileri tartışmaların merkezine yerleşti.
