Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), dünya genelindeki kömür kullanımına ilişkin beklentilerini yukarı yönlü güncelledi. Kurum, daha önce 2026 senesinde başlayıp 2030 yılına kadar sürmesini beklediği gerileme tahminini terk etti. Yeni projeksiyona göre, yeryüzündeki toplam kömür talebi bu yıl yüzde 1,2 yükselerek 8,94 milyar tonla tüm zamanların en yüksek miktarına ulaştı.
Doğalgaz kısıtı ve hava koşulları talebi tetikledi
Tüketimdeki bu tırmanışın arkasında enerji piyasalarındaki fiyat dalgalanmaları ve meteorolojik faktörler yer aldı. Bölgesel gelişmeler sebebiyle Hürmüz Boğazı'ndan gerçekleştirilen sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatının sert biçimde düşmesi yakıt maliyetlerini tırmandırdı. Bu maliyet baskısı, alternatif altyapıya sahip ülkeleri elektrik üretiminde yeniden kömüre yönlendirdi.
Aynı dönemde yaşanan kuvvetli El Nino hadisesi de enerji dengelerini sarstı:
- Artan sıcaklıklar klima ve soğutma ihtiyacını zirveye taşıdı.
- Hindistan ve Vietnam'da kuraklık hidroelektrik santrallerinin üretim kapasitesini aşağı çekti.
- Çin, Güney Kore, Japonya ve Avrupa'da elektrik üretim karmasında kömürün ağırlığı arttı.
Gelecek yıl için Hürmüz Boğazı senaryosu
IEA yayımladığı değerlendirmede, Orta Doğu bölgesinin doğrudan büyük bir üretici ya da tüketici konumunda bulunmadığını, boğaz üzerinden kömür taşınmadığını hatırlattı. Buna karşın gaz akışındaki tıkanıklığın elektrik piyasalarını kömüre mecbur bıraktığı vurgulandı.
Gelecek senenin görünümü ise boğazdaki deniz trafiğinin seyrine bağlandı. Rapora göre, İsrail ile ABD'nin İran hedeflerine yönelik askerî adımlarından önceki transit hacimlerine dönülmesi ve su yolunun tam kapasiteyle açılması halinde talep 2027'de gerileme gösterebilir. Akışın eski haline kavuşmadığı senaryoda ise 2027 senesinde kömür tüketiminde yeni bir zirve kaydedilebilir.
