Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Bloomberg için kaleme aldığı makalede küresel karar alma mekanizmalarının mevcut şartlara uyum sağlaması gerektiğini belirtti. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yapısının İkinci Dünya Savaşı sonrasını yansıttığını ifade eden Erdoğan, kalıcı barışın birbirine kapalı blokların çoğalmasıyla kurulamayacağını vurguladı.
Veto hakkının kaldırılması ve temsil reformu
Erdoğan, reform çalışmalarının odak noktasına veto imtiyazının kaldırılmasının yerleştirilmesi gerektiğini aktardı. Ayrıcalıklı yeni üyeler belirlemenin mevcut sorunları çözmeyeceğini bildiren Cumhurbaşkanı, reformun yeni ülkelere aynı imtiyazı vermek anlamına gelemeyeceğini kaydetti.
Makalede, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu bünyesinde hiçbir devletin çoğunluğun iradesini engelleyemeyeceği bir yapının kurulması önerildi. Güvenlik Konseyi ile Genel Kurul arasındaki dengenin yeniden tesis edilmesi gerektiğini belirten Erdoğan, şu ilkelerin altını çizdi:
- Daimi üyelik modelinin sona erdirilmesi,
- Güvenlik Konseyi üyelerinin Genel Kurul tarafından belirli süreler için dönüşümlü seçilmesi,
- Görev süresi dolan ülkelerin yeniden seçilebilmek için çoğunluk güvenini tazelemesi,
- Genel Kurul'un yetkilerinin güçlendirilerek hesap verebilirliğin artırılması.
Küresel dengeler ve ekonomik bağımlılıklar
Son çeyrek asırdaki gelişmelerin mevcut nizamın kalıcı olmadığını gösterdiğini ifade eden Erdoğan; salgınlar, iklim krizi, tedarik zinciri aksamaları ve bölgesel çatışmaların kurumsal dayanıklılığı zorunlu kıldığını açıkladı. Ticaret, ulaştırma, lojistik ve enerji hatlarının güvenliğinin daha belirleyici bir konuma geldiği belirtildi.
Asya'nın iktisadi gücünün yükseldiğini, Afrika'nın ise potansiyeliyle uyumlu temsil talep ettiğini kaydeden Erdoğan, bölgesel meselelerin dışarıdan dayatılan yöntemlerle çözülemeyeceğini aktardı. Küreselleşmenin refahı yayma vaadinin tam karşılanmadığını belirten Cumhurbaşkanı; gelir adaletsizlikleri derinleşirken teknolojik ve ekonomik bağımlılıkların yeni rekabet alanları doğurduğunu, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkı ile finansmana erişiminin güvenceye alınması gerektiğini bildirdi.
Ortak zemin ve diplomasi vurgusu
Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Daha adil bir dünya" hedefi doğrultusunda farklı coğrafyaların imkan ve iradelerinin ortak zeminde bir araya getirilmesini istedi. "Dünya 5'ten büyüktür" yaklaşımının geniş bir sorumluluk çağrısı taşıdığını hatırlatan Erdoğan, Türkiye'nin diplomatik birikimiyle reform süreçlerinde sorumluluk almayı sürdüreceğini duyurdu.
