İstanbul Sanayi Odası'nın Ağustos ayı meclis toplantısında, ekonomik planlamanın gerekliliği ve Türkiye için girişimci devlet modeli tartışıldı. İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, açılış konuşmasında dijitalleşme ve yapay zeka döneminde yerleşik kabullerin sorgulanması gerektiğini vurguladı.
Devletin ekonomideki konumu değişiyor
Bahçıvan, küreselleşmenin sınırsızca yayıldığı ve devletin ekonomiden çekildiği dönemin, 2008 krizi, salgın sürecinde yaşanan tedarik sıkıntıları ve artan jeopolitik gerilimlerle birlikte kapandığını söyledi. Teknolojideki ilerlemenin bu değişimi hızlandırdığını belirten Bahçıvan, robot ve otomasyon sistemlerinin yaygınlaşmasıyla gelişmiş ekonomilerin üretimi kendi sınırları içine çekme eğilimine girdiğine dikkat çekti. Yapay zekadaki ilerlemenin sanayide sadece üretim miktarını değil, üretimin niteliğini de dönüştürdüğünü ifade eden Bahçıvan, bu sürecin ülkeler için güvenlik meselesi haline geldiğini kaydetti. Ona göre bu dönüşüm, devletlerin planlama yapmasını, yeni finansman modelleri kurmasını ve teşvik mekanizmaları geliştirmesini gerektiriyor.
Sanayi politikalarında bütüncül yaklaşım çağrısı
Bahçıvan, dış ticaret ve sanayi alanındaki politikaların tekrar öncelik kazandığını, sektörlere göre önceliklendirme yapmanın, stratejik yatırımlara yönelmenin ve kamu ile özel sektörün birlikte hareket etmesinin ekonomi gündeminde ön plana çıktığını aktardı. Geçtiğimiz ayki toplantıda gündeme gelen erken sanayisizleşme tehlikesine de değinen Bahçıvan, yürürlükteki ekonomi programının sanayinin üretim gücünü koruyacak, kırılganlıkları azaltacak ve teknolojik değişimi destekleyecek kapsamlı bir yol haritasıyla desteklenmesi gerektiğini söyledi.
Yapısal değişimin sadece kaynak aktarımıyla sağlanamayacağını belirten Bahçıvan, güçlü bir kurumsal eşgüdüm mekanizmasına ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Kamu ile özel sektör arasında yeni nesil bir sanayi planlaması yapılması gerektiğini söyleyen Bahçıvan, bunun 1960'lı ve 1970'li yıllardaki merkeziyetçi ve durağan modele dönüş anlamına gelmediğinin altını çizdi. Serbest piyasa ilkelerinin de göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Bahçıvan, şunları söyledi:
- Piyasa güçlerine tamamen bırakılmış, kural ve programdan yoksun bir modelin sınırları görüldü.
- Önerilen planlama anlayışı, kamunun uzun vadeli kalkınma hedefleri doğrultusunda daha etkin rol üstlenmesine dayanıyor.
Finansman ve nitelikli işgücü vurgusu
Kamu-özel sektör iş birliğinde yeni bir kültürün oluşturulması gerektiğini belirten Bahçıvan, girişimci devlet kavramının Türkiye özelinde yeniden ele alınması gerektiğini söyledi. Uzun süredir savundukları kalkınma bankacılığı reformu talebini yineleyen Bahçıvan, finansmanın yeni nesil planlamanın en kritik unsurlarından biri olduğunu belirtti. Yapay zeka odaklı sanayi politikalarının geleneksel ticari banka kredileriyle yürütülmesinin yetersiz kalacağını ifade eden Bahçıvan, sanayideki nitelikli insan kaynağı eksikliğine de dikkat çekti. Bu açığın kapatılması için öncelikli ihtiyaçların tespit edilip eğitim politikalarının bu doğrultuda şekillendirilmesi gerektiğini söyledi.
Toplantı kapsamındaki panelde Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Genel Müdürü Halil İbrahim Öztop, yönetim kurulu üyesi A. Fatih Tamay, Prof. Dr. Sinan Alçın ve Doç. Dr. Murad Tiryakioğlu değerlendirmelerde bulundu.
