Yemen'in batı sahil şeridinde askeri hareketlilik son günlerde hız kazandı. İran destekli Husilerin Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasındaki kritik geçiş noktası Babülmendep Boğazı civarına ilerlemesi, bölgedeki dengeleri yeniden sarstı. Sahadaki çatışmaların ardından uzmanlar, boğaz çevresindeki güç mücadelesine yönelik üç temel ihtimali tartışıyor.
Boğaz çevresindeki askeri tırmanış
Eylül 2026 başında Taiz ile Hudeyde vilayetlerinde saldırılarını artıran Husiler; Vaziye, Kedha, Hays ve Huha hatlarında kara birlikleri, insansız hava araçları ve füzelerle harekete geçti. Yaklaşık bir hafta süren çatışmaların ardından grup, 11 Eylül tarihinde Muha kenti, limanı ve çevredeki adaları alarak Babülmendep üzerindeki hakimiyetini tamamladı. Yemen hükümet güçleri ise kaybettikleri hatları geri almak amacıyla karşı hava harekatları düzenliyor. Çatışmalar nedeniyle çok sayıda sivil yerleşim yerlerini terk etmek zorunda kaldı.
Masadaki üç olası senaryo
Bölgedeki güç dengelerinin seyrine ilişkin öne çıkan değerlendirmeler şu başlıklar altında toplanıyor:
- Hükümet güçlerinin karşı atağı: Sana Stratejik Araştırmalar Merkezi araştırmacısı Dr. Adil Duşeyla, Husilerin birden fazla cephede süren baskı karşısında kazanımlarını korumakta zorlanabileceğini belirtti. Marib, El-Cevf, Beyda ve Taiz hatlarında yeni cephelerin açılması durumunda grubun geri çekilmek veya birliklerini kaydırmak zorunda kalabileceği kaydediliyor. Yemenli Tuğgeneral Muhammed el-Kumeym de Muha yönünde belirleyici çatışmaların yaşanabileceğini ifade etti.
- Uluslararası ve bölgesel çatışma riski: Tuğgeneral Kumeym, boğazın kontrolünün İran için stratejik bir hedef olduğunu ve Husilerin Meyyun ile Haniş gibi adalardaki varlığının deniz taşımacılığı açısından küresel bir tehdit oluşturduğunu vurguladı. Deniz yollarının doğrudan tehdit edilmesi halinde krizin uluslararası askeri müdahaleye dönüşebileceği öngörülüyor.
- Kazanımların sahada pekiştirilmesi: Üçüncü ihtimale göre Husiler, ticari gemileri doğrudan hedef almadan ve boğazı tam kapatmadan batı kıyısındaki üstünlüğünü kalıcı kılmayı deneyebilir. Bu senaryoda amaç, küresel bir çatışmayı tetiklemeden Suudi Arabistan üzerindeki baskıyı korumak olarak değerlendiriliyor.
Deniz güvenliği adımları ve geçmiş anlaşmalar
Uzmanlar, Birleşmiş Milletler gözetiminde Aralık 2018'de imzalanan Stockholm Anlaşması'nın sahada tam uygulanamadığını hatırlatıyor. Anlaşma Hudeyde, Salif ve Ras İsa limanlarında güçlerin yeniden konuşlanmasını ve Taiz'e erişimin açılmasını hedeflemiş, ancak tarafların suçlamaları nedeniyle süreç aksamıştı.
Kızıldeniz hattındaki risklere karşı Suudi Arabistan, 30 Temmuz 2026 tarihinde aralarında Türkiye, Mısır, Pakistan ve Körfez ülkelerinin yer aldığı 14 devletli savunma amaçlı deniz ittifakının kurulduğunu duyurdu. Yeni yapı Aden Körfezi, Babülmendep ve Kızıldeniz'de devriye ve istihbarat paylaşımı yürütüyor. Arap Koalisyonu Sözcüsü Tuğgeneral Turki el-Maliki, 8 Eylül'de Husilerin Cazan, Ebha, Hamis Muşayt ve Necran kentlerindeki tesislere düzenlediği saldırılarda 73 kişinin yaralandığını açıklamıştı. Yemen'de Sana dahil geniş alanları Eylül 2014'ten bu yana Husiler kontrol ederken, Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon Mart 2015'ten bu yana Yemen hükümetine askeri destek sağlıyor.
