ABD ekonomisinde şirketlerin elde ettiği kârlar ile çalışanların ücret gelirleri arasındaki makas giderek açılıyor. Financial Times'ın Ekonomik Analiz Bürosu verilerinden derlediği hesaplamaya göre, ikinci çeyrekte şirketlerin vergi öncesi kârı yıllıklandırılmış 4,8 trilyon dolara ulaştı ve bu tutar milli gelirin yüzde 18'ine denk geldi. Bu oran, İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemin en yüksek seviyesi olarak kayda geçti.
Çalışanların payı geriledi
Aynı dönemde maaş ve yan haklar yoluyla çalışanlara giden gelirin milli gelirdeki payı yüzde 60'a kadar düştü. JPMorgan'dan ekonomist Abiel Reinhart, milli gelirin artan bir bölümünün şirket kâr marjlarına aktığını belirtti. Yapay zekâ alanındaki hızlı gelişmeler ve yükselen enerji fiyatları borsalarda rekor seviyeleri beraberinde getirse de, bu tablo gelir dağılımındaki adaletsizliği büyütüyor. Temmuz ayında reel saatlik kazançların yıllık bazda yüzde 0,2 azalması, enflasyonun ücret artışlarının önüne geçtiğini gösteriyor.
İki farklı ekonomik gerçeklik
Groundwork Collaborative'den Elizabeth Pancotti, yatırım geliriyle yaşayanlarla günlük ücretiyle geçinenler arasında artık birbirinden kopuk iki ekonomik dünyanın oluştuğunu söyledi. Trump yönetiminin şirketlere ve yüksek gelirlilere sağladığı vergi indirimleri, sosyal yardımlardaki kesintilerle birleşince toplumsal huzursuzluğu ve popülist tepkileri körüklüyor.
Uzmanlara göre bu tabloyu şekillendiren başlıca yapısal etkenler şunlar:
- Sendikalaşma oranlarının gerilemesi
- Dış kaynak kullanımının yaygınlaşması
- Çalışanların pazarlık gücündeki azalma
Uzmanlar, şirket kârları ile çalışan refahı arasındaki bu tarihi uçurumun ciddi bir siyasi ve toplumsal tepkiyi tetikleme riski taşıdığını vurguluyor.
