İsveç, Polonya, Hollanda ve İspanya'nın dışişleri bakanları, AB'nin dış politika sorumlusu Kaja Kallas ile dönem başkanı İrlanda'nın dışişleri bakanı Helen McEntee'ye ortak bir mektup gönderdi. Mektubu imzalayanlar arasında Maria Malmer Stenergard, Radoslaw Sikorski, Tom Berendsen ve Jose Manuel Albares Bueno bulunuyor.
Mektupta neler var?
Bakanlar, birliğin Ukrayna'nın savunma kapasitesi konusunda üstlendiği rolün büyüdüğünü, 2026-2027 döneminde sağlanacak 90 milyar euroluk kredinin bu açıdan önemli olduğunu vurguladı. Ancak Kiev yönetiminin hem kısa hem uzun vadede ek kaynağa gereksinim duyduğu belirtilerek, dondurulmuş Rus varlıklarının Ukrayna'nın yararına daha etkin biçimde nasıl değerlendirilebileceği sorusuna geri dönülmesi gerektiği savunuldu.
Mektupta ayrıca şu noktalara dikkat çekildi:
- Rusya'nın varlıkları üzerinden Ukrayna'daki tahribatın maliyetinin Moskova'ya yüklenebileceği
- Bu yolla Avrupalı vergi mükelleflerinin taşıdığı yükün hafifletilebileceği
- Varlıkların kullanılmasının Rusya üzerindeki baskıyı artıracağı
- AB Komisyonu'nun teknik ekiplerinin üye devletlerle birlikte yeni seçenekleri değerlendirmesi istendiği
Hukuki risk paylaşımı şartı
Mektup, geliştirilecek herhangi bir modelde ortaya çıkabilecek mali ve hukuki risklerin tüm AB üyeleri arasında paylaşılmasının şart olduğunu ifade ediyor. Ayrıca seçeneklerin uluslararası hukukla uyumlu olup olmadığının ayrıca incelenmesi gerektiği belirtiliyor. Taraflar, konunun ayrıntılı bir teknik değerlendirme sonrasında tekrar masaya yatırılmasını öneriyor. 1-2 Eylül tarihlerinde İrlanda'da yapılacak AB dışişleri bakanlarının resmi olmayan toplantısının bu tartışma için elverişli bir zemin sunacağı da mektupta yer alıyor.
Süreç nasıl işliyordu?
Rusya Merkez Bankası'na ait varlıklar, Şubat 2022'de başlayan savaşın ardından AB yaptırımları çerçevesinde dondurulmuştu. Bu varlıkların büyük kısmı Brüksel merkezli saklama kuruluşu Euroclear'da tutuluyor. AB Komisyonu geçmişte bu varlıkların Ukrayna'ya verilecek kredi için teminat olarak kullanılması ihtimalini incelemişti. Belçika Başbakanı Bart De Wever, Euroclear'daki yaklaşık 185 milyar avroluk kısmın kullanımı için risklerin AB genelinde paylaşılmasını ve sağlam bir hukuki temel oluşturulmasını şart koşmuştu. Bu çekincelerin aşılamaması üzerine AB, Ukrayna'ya 90 milyar euroluk kaynağı ortak borçlanmayla sağlama kararı almıştı. Zelenskiy de bu hafta savunma bütçesinde bu yıl için yaklaşık 23 milyar euroluk açık beklediğini duyurarak ek destek talep etmişti.
